België

Reizen naar

Op het moment van schrijven ligt de Fyra nog op apegapen en het is niet bekend of en zo ja wanneer hij terugkomt.  De stoptrein Roosendaal–Antwerpen en de Thalys rijden wel; ook rijdt vanaf 11 maart elke twee uur een IC Den Haag-Brussel (in het weekend tot Antwerpen).  en de Thalys naar Brussel en Frankrijk. Vanaf april 2013 zou er ook een verbinding Breda – Antwerpen (8 keer per dag) moeten komen met normale tarieven, maar dit is uitgesteld wegens gebrek aan geschikt treinmaterieel (hetzelfde als voor de Fyra). In Antwerpen-Centraal kunt u overstappen voor het westen van het land en de kust; in Brussel op treinen in alle richtingen. Brussel-Zuid (= Bruxelles-Midi) is het overstapstation voor Thalys, TGV en Eurostar. Uit Maastricht vertrekt elk uur de stoptrein naar Luik (Liège-Guillemins), met aansluiting op de intercity naar Leuven, Brussel, Gent, Brugge en Oostende. In Luik vertrekt ook de trein door de Ardennen naar Luxemburg.

Voor Thalys en Fyra zijn er tarieven op basis van beschikbaarheid: hoe vroeger je boekt, hoe groter de kans op een laag tarief. Voor de overige treinen zijn het Benelux-weekend (vrijdag-zondag), het Superdagretour (na 9 uur), jongerenkorting en Benelux-Tourrail verdwenen; alleen het normale tarief (al dan niet met korting) is overgebleven. Vanaf Maastricht en Eijsden is er een apart aanbod dat sterk lijkt op de binnenlandse tarieven in België, te koop aan het stationsloket en de VVV in Maastricht en op www.b-europe.com. Er is ook een dergelijk tarief vanaf Roosendaal. Koop indien mogelijk een retour in Nederland. In België betaal je aan het loket een toeslag van 3,5 € per dossier (7,0 € met reservering) voor bestemmingen verder dan Roosendaal en Maastricht en de automaat levert geen buitenlandse kaartjes.

Ons advies is voldoende tijd te nemen voor aansluitingen in Brussel. Eurostar-reizigers worden meestal op de volgende eurostartrein geboekt bij een gemiste aansluiting. In de reisplannen moet u wel rekening houden met de 30 minuten inchecktijd; in de praktijk lukt het in Brussel meestal wel om tien minuten voor het vertrek de Eurostar nog te halen. 

De website http://www.grenstreinbus.be/ toont alle lijndiensten die de Nederlands-Belgische grens oversteken, voor wie de excuus-Beneluxtrein wil vermijden.

Reizen in

Er zijn drie soorten binnenlandse treinen: intercity's (IC), sneltreinen (interregio's, IR) en stoptreinen (L). In de spits zijn er ook spitstreinen (P) en in de zomer toeristentreinen (ICT). Rond Brussel heten de stoptreinen Cityrail (CR). Vrijwel alle treinen rijden elk uur volgens hetzelfde patroon; in de Ardennen rijden veel treinen eens in de twee uur. In de weekeinden zijn er aanzienlijk minder treinen; routes en tussenstations kunnen dan nogal afwijken van die van door de week. Elk Belgisch station heeft dan ook twee vertrekstaten: een voor maandag t/m vrijdag en een voor de weekeinden en feestdagen.

In de binnenlandse treinen (IC, IR, L, CR, P, ICT) reizen kinderen t/m 11 jaar gratis (zonder tijdbeperking en in 1e en 2e klas; maximaal vier kinderen per begeleider; de leeftijd moet met een identiteitsbewijs kunnen worden aangetoond). Senioren (vanaf 65 jaar) kopen voor een vast bedrag van € 6 (eerste klas € 13) een retour tussen twee Belgische stations naar keuze (maandag t/m vrijdag vanaf 9 uur; in de weekends in juli en augustus geldt dit aanbod niet). Met een Rail Pass kunnen binnen een jaar tien willekeurige enkele reizen tussen Belgische stations worden gemaakt (€ 76, eerste klas € 117); de Go Pass 10 (€ 50) geeft dezelfde mogelijkheid aan jongeren (t/m 25 jaar) Er is ook een Go Pass 1 voor één rit (€ 6, alleen online te koop, binnenkort ook via de nieuwe NMBS-automaten). Rail Pass en Go Pass zijn de hele dag geldig; een grenspunt geldt niet als station; wél kan de reis beginnen of eindigen op een station waar uw trein niet stopt. Verder is er het Weekendbiljet: een retour met 50% korting (vrijdag vanaf 19.00 uur). Regelmatig zijn er tijdelijke, goedkope tickets tussen twee Belgische stations, bv. in de zomer of in december en januari. Het loont de moeite om daarvoor even op de NMBS-website te kijken.

Tips

• Langs vrijwel de gehele Belgische kust rijdt de populaire Kusttram, met aansluiting op de trein in Knokke, Zeebrugge, Blankenberge, Oostende en De Panne. Vanuit het De Panne eindpunt, bij het treinstation, kan weer verder gereist worden met de bus naar Duinkerke in Frankrijk. (dkbus.com)
• Mooie treintrajecten zijn te vinden in de Ardennen, b.v. Luik–Gouvy–Luxemburg of Luik–Verviers–Aken.
• Het Euregioticket is een dagkaart voor bus en trein in de Belgische provincies Luik en Limburg (enkel de spoorlijnen Luik - Hasselt, Luik - Maastricht, Luik - Spa - Géronstère, Luik – Eupen /Aken), het zuiden van Nederlands-Limburg en een groot gebied rond het Duitse Aken; maandag t/m vrijdag:
• Er bestaan goedkope dagkaarten voor de trams en bussen van De Lijn (Vlaanderen), TEC (Wallonië) en MIVB (Brussel). Geschikt voor allerlei interessante dagtochten zoals stedenbezoek, of wandelingen. De NMBS verkoopt helaas geen dagkaart. Er is een maximum ritprijs met De Lijn ongeacht de afstand (3 zones of meer) of het aantal overstappen.  Grote afstanden kunnen zo goedkoop worden afgelegd. Handig is om hiervoor een lijnkaart aan te schaffen, die onbeperkt geldig is. (delijn.be/vervoerbewijzen) Deze is te gebruiken door meerdere samenreizende personen en kan meestal ook in de treinstations gekocht worden.
• De Vlaamse zusterorganisatie van Rover, TreinTramBus, heeft een aantal Groene Haltewandelingen uitgestippeld.
• De NMBS verkoopt ook weekendretours naar Lille, met 40% korting.

Internet

Belgische spoorwegen: www.nmbs.be; Kusttram: www.dekusttram.be; stads- en streekvervoer Vlaanderen: www.delijn.be; Wallonië: www.infotec.be; Brussel: www.mivb.be; TreinTramBus: www.treintrambus.be en www.groenehalte.be.

(Datum update: 13-3-2013)

Bulgarije

Reizen naar

Per trein kan, gerekend vanaf Utrecht Centraal, de hoofdstad Sofia in ca. anderhalf etmaal bereikt worden. De reis bestaat uit drie delen:
* Utrecht – Wenen, met de Duitse ICE en met een overstap in Frankfurt op de nachttrein. Het snelste en comfortabelste deel.
* Wenen - Beograd (Servië). Een verbinding via Boedapest met comfort van Oost-Europees niveau.
* Beograd – Sofia als nachttrein. Een veredelde stoptrein. Het Servische deel van dit traject is de zwakste schakel: ouderwets, langzaam, storingsgevoelig. Vanaf de Servisch-Bulgaarse grens gaat het weer vlotter. De historische route Munchen – Zagreb – Beograd is niet meer in gebruik voor doorgaande treinen. Er bestaat nog wel een Zurich – Beograd nachttrein. Twee nachttreinen na elkaar is wel slopend. Het advies is dan ook de reis te onderbreken met een hotelovernachting en bezoek aan bijvoorbeeld Wenen, Budapest of Beograd.

Reizen in

Algemeen:
In Bulgarije is alles west-oost gericht; de belangrijkste bergketens, vlaktes en rivieren, en daarmee ook de belangrijkste verkeersstromen. De noord-zuid-verbindingen in het land zijn onderontwikkeld inclusief de verbindingen met Roemenië (noord) en Griekenland (zuid). De west-oost-lopende grensrivier Donau vormt tussen Bulgarije en Roemenië het “Wateren Gordijn”; over ruim 600 km grenslengte is er één brug (bij de Bulgaarse stad Ruse).

Trein:
Bulgarije heeft een spoorwegnet van een redelijke dichtheid, maar in de reizigerspraktijk is de trein van ondergeschikt belang. De Bulgaarse spoorwegen worden nog steeds geassocieerd met de communistische periode en (het moet gezegd) ze doen er weinig aan dat beeld tegen te gaan. Uitzondering is de hoofdlijn Servische grens-Sofia-Plovdiv, onderdeel van de doorgaande spoorverbinding richting Istanbul en ook binnenlands verkeer van belang.

In Bulgarije geldt ook de Balkan Flexipas, die ook te gebruiken is in Roemenië, Servië, Turkije, Griekenland en Macedonië. Het is een eerste-klaskaart voor € 174 euro (vijf dagen) tot € 366 (15 dagen). O.a. verkrijgbaar bij de Treinreiswinkel. In de landen waar de pas geldt, is de pas een derde goedkoper en is ook een versie voor tweede klas te koop. Gezien de goedkope prijs van de treinkaarten, de veelvuldige busreismogelijkheden en de vaak meerdaagse reizen, waarbij je meer dan een reisdag kwijt bent, is het maar de vraag of zo een Flexipas de moeite waard is.

Trein in Bansko (klik om te vergroten)

Bulgaarse spoorwegen: bdz.bg.
Alternatieve Bulgaarse treinplanner: www.bgrazpisanie.com

Interlokale bus: In het Bulgaarse interlokale OV heeft de bus de hoofdrol. Elke grotere plaats heeft een interlokaal busstation (Avtogara); soms gekoppeld aan het spoorwegstation, maar soms ook geheel ergens anders in de stad gelegen. Op de busstations bieden de diverse particuliere busmaatschappijen hun verbindingen aan met elk hun eigen loket, reisdoelen en dienstregeling, zonder ook maar enige vorm van onderlinge afstemming. De tijd nemen om het een en ander te vergelijken loont de moeite.

Het busstation in de hoofdstad Sofia (“Centralna Avtogara”) is bijzonder groot en biedt veel verbindingen; het is gelegen direct naast het Centraal Station van de spoorwegen.
Zie: www.centralnaavtogara.bg/ (ook in het Engels)

De praktijk wijst uit: trek voor elke interlokale busreis een dag uit en noem het een “reisdag”.

Tips

Bansko is een pittoreske bergstad aan de voet van het Pirin-gebergte in het zuidwesten van Bulgarije en kan bereikt worden per trein. In de plaats Septemvri (gelegen langs de hoofdlijn Sofia – Plovdiv) kan worden overgestapt op de bergbaan naar Bansko en nog iets verder naar het eindpunt Dobrinishte. De rit van ca. 5 uur is een toeristische ervaring in zichzelf.

Zie: bansko.org/bansko_train_schedule en Wikipedia (Engels) met veel detail-informatie over de bergbaan.

(Datum update: 28 jan. 2013-01-20)

Denemarken

(Datum update: 20 januari 2013)

Duitsland

Reizen naar

De snelle ICE rijdt vanuit Amsterdam zes tot zeven keer per dag via Utrecht en Arnhem naar Duisburg, Düsseldorf en Keulen: daarna meestal door naar Frankfurt en éénmaal via Mannheim, Karlsruhe en Freiburg naar Bazel. Ongeveer om de twee uur is er de verbinding Schiphol/Amsterdam-Zuid/Amersfoort/Deventer/Hengelo naar Berlijn. Deze geeft in Osnabrück aansluiting naar Bremen en Hamburg. Verder is er de regionale treindienst Hengelo – Bad Bentheim, die dagelijks ieder uur rijdt. Vandaar is er weer aansluiting op de regionale treinen, zodat men niet gebonden is aan de Berlijntrein. Er zijn ook grensovergangen nabij Heerlen, Venlo, Enschede, Hengelo en Nieuweschans. De treindienst van Groningen via Nieuweschans naar Leer wordt gereden door Arriva-Nederland en OV-chipkaart is te gebruiken tot Leer. Internationale vervoersbewijzen voor bestemmingen verder dan Leer kan men echter niet bij Arriva kopen, maar wel bij gebruikelijke verkoopskanalen (NS, DB, treinreiswinkel). In de stations Heerlen, Venlo, Enschede zijn er Duitse verkoopsautomaten die regionale Duitse vervoersbewijzen verkopen. De Schönes-Wochenende-Ticket en Ländertickets zijn enkel geldig vanaf de grens. Vanuit Aken, Keulen, Düsseldorf, Duisburg, Dortmund, Münster, Osnabrück, Hannover en Bremen zijn er goede verbindingen met alle delen van Duitsland. Er rijdt ook een nachttrein (CityNightLine) van Amsterdam naar München (zie de FAQWelke nachtreinen rijden er?).

Vanuit Nederland is er de Europa-Spezial te koop, zowel via NS als DB. Zie de FAQ "Kan ik korting op reizen krijgen?" voor Duitsland.

Reizen in

De Duitse spoorwegen (DB) kennen nog steeds een groot aantal treinsoorten. Naast diverse varianten regionale treinen (Regionalbahn - RB, Regionalexpress - RE, Stadtschnellbahn – S en Interregioexpress - IRE) zijn er allerlei langeafstandstreinen: de snelste is de ICE, daarna komen de Eurocity (EC) en Intercity (IC). De nachttreinen van DB heten CityNightLine (CNL), maar er zijn ook nog ook D- en EN-treinen: zie FAQ Nachttreinen.

Het tariefsysteem van de Duitse spoorwegen kent drie prijsniveaus: ICE, EC/IC en regionale treinen. Kaartjes die buiten Duitsland tegen het internationale tarief worden afgegeven, zijn van een variabel prijsniveau, afhankelijk van wat voor treinen er doorgaans over het grenstraject rijden. Daarbij hoeft geen aparte EC/IC- of ICE-toeslag meer te worden betaald; dit staat echter vaak niet op het kaartje vermeld.

Met de Sparpreis-formule kun je voor weinig geld Duitsland doorkruisen: enkele reis vanaf € 29 (tot 250 km € 19), afhankelijk van afstand en beschikbaarheid. Maximaal 4 medereizigers vanaf € 20 p.p.

Wanneer de goedkope kaartjes voor de gekozen trein op zijn, zit er niets anders op dan een andere trein te kiezen of met minder of geen korting genoegen te nemen.

Bij alle Sparpreis/Europa-Spezial-kaartjes geldt dat u moet reizen met de trein die op het kaartje staat. Alleen als u door treinvertragingen de geboekte trein mist, mag u de reis zonder bijbetaling met een andere trein voortzetten. Om problemen te vermijden is het handig te vertraging te melden bij de reizigerhelpdesk van het station zodat zij een stempel op de kaart kunnen zetten.

Voor wie regelmatig in Duitsland met de trein reist kan een BahnCard handig zijn. De BahnCard 25 geeft 25% korting op enkele reizen en retours in Duitsland en kost per jaar € 61 (€ 123 voor de eerste klas). Voor jongeren t/m 18 jaar kost de BahnCard 25 slechts eenmalig € 10. De BahnCard 50 kost € 249 (€ 498 voor de eerste klas) en geeft 50% korting, maar biedt geen combinatiekorting met de Sparpreis. Bij een BahnCard is Railplus gratis inbegrepen. Er zijn goedkopere BahnCards voor jongeren, senioren en samenwonende partners. BahnCard-houdershebben bij reizen langer dan 100 km recht op een gratis City-Ticket: een aanvulling op hun enkele reis of retour, die recht geeft op aansluitend openbaar vervoer in de stad van bestemming (momenteel 119 steden).

De BahnCard 25 geeft ook 25% korting op een Sparpreis of Europa-Spezial, maar Railplus niet. Railplus biedt natuurlijk wel 25% korting op kaartjes vol tarief (enkele reis en retour).

Het Schönes-Wochenende-Ticket is er nog steeds, al wordt het wel steeds duurder:een zaterdag of zondag vrij reizen in alle regionale treinen en zeer veel bussen en trams in Duitsland; € 42 (aan het loket € 44) voor een gezin of voor een ander gezelschap van maximaal vijf personen. Op werkdagen vanaf 9 uur is er het Quer-Durchs-Land-Ticket voor € 44 (maximaal 4 medereizigers voor € 6 p.p.).

Voor een iets lagere prijs per dag zijn er ook de Ländertickets waarmee door één of enkele Duitse deelstaten kan worden gereisd. Deze zijn voor iedere dag van de week te koop. Ook voor kleinere gebieden zijn er vaak dagkaarten voor het hele openbaar vervoer; in sommige regio's ook voor reizen naar het nabije buitenland.

Deze regionale vervoersbewijzen zijn in Nederland niet te koop behalve bij de treinreiswinkel en op enkele grensstations; ook soms via de DB-website. Als algemene stelregel is het reizen met regionale treinen voor de langere afstanden ongeveer twee keer zo lang als met de langeafstandstreinen. Een goede reisroute, met alle overstaps en aansluitingen kan via de reisplanner verkregen worden door de langeafstandstreinen uit te sluiten. Bij problemen kan bij elke helpdeskbalie bij de grote stations een print met de reisroute naar de gewenste bestemming verkregen worden. Reisadviezen kunnen ook bij de automaten afgedrukt worden.

Er geldt geldt een maximumprijs voor een enkele reis van € 139 (eerste klas € 225) voor het Duitse traject, inclusief ICE-toeslag (ook bij aankoop buiten Duitsland); BahnCard- en Railplus-kortingen zijn daarop van toepassing.

NB: Bovenstaande informatie over de treintarieven in Duitsland is niet alleen van belang voor reizigers met een Duitse bestemming, maar kan ook zeer interessant zijn voor reizigers naar o.a. Denemarken, Polen, Tsjechië, Oostenrijk en Zwitserland, voor wie Duitsland een doorgangsland is. Ook zij kunnen profiteren van een aantal kortingen op het Duitse traject en vaak ook het vervolgtraject.

Tips

• Keulen–Bonn–Koblenz–Mainz vormt het klassieke traject langs de Rijn, en is tevens een goedkoper alternatief voor de hogesnelheidslijn Keulen–Frankfurt; de reis duurt (bovendien) twee keer zo lang. Andere mooie treintrajecten zijn te vinden in het Thüringerwald (tussen Eisenach, Meiningen, Saalfeld en Erfurt), de Eifel (Keulen–Trier via Gerolstein), de Moezel (Koblenz–Trier), het Zwarte Woud, de Alpen en het Duits-Tsjechische grensgebied.
• In zeer veel steden en regio's zijn dagkaarten voor kleine groepen verkrijgbaar die op al het openbaar vervoer gelden, zoals de Kleingruppenkarte in Berlijn.
• De Verkehrsclub Deutschland (VCD) geeft diverse gedetailleerde regionale landkaarten uit, met wandelroutes, bezienswaardigheden en OV-informatie. Te koop in veel stationsboekhandels.
• Meereizende eigen (klein)kinderen tot en met 14 jaar reizen gratis in de trein.
• Op www.bahn.de is het mogelijk maximaal twee via-stations aan te geven. Daarbij kan de gewenste overstaptijd op de via-stations worden opgegeven met een maximum van 48 uur. Dat geeft dus de mogelijkheid om tijdens de reis van A naar B, tweemaal twee dagen een tussenstop te maken in een of andere leuke plaats.
• Voor hotelgasten van hotels die een “KONUS-Gästekarte” verstrekken is het openbaar vervoer in het zuidwesten van Baden-Württemberg gratis (zie www.konus-schwarzwald.info). Dat biedt allerlei mogelijkheden voor (combinaties van) leuke reisjes en wandelingen.
• In de Eifel kunnen op oude spoortracés mooie fietstochten worden gemaakt, bijvoorbeeld op de Maare-Mosel-Radweg van Daun naar Bernkastel. Vanuit Daun in de Vulkaneifel gaat het 55 kilometer langzaam dalend naar de Moezel. Er gaat een fietsbus terug naar Daun. Vanaf het station Gerolstein aan de lijn Keulen–Trier kan per toeristentrein naar Daun worden gereisd, zie www.eifelquerbahn.de.
• De regio langs de Moezel profileert zich steeds meer als fietsgebied. Grote stukken langs de rivier hebben aan beide oevers vrijliggende fietspaden met goede bewegwijzering en mogelijkheden om het achterland te verkennen. Met de trein kun je makkelijk je fiets meenemen, soms in speciale fietsrijtuigen. Vaak mag dit ook in de spits; in de daluren is het meenemen van de fiets zelfs gratis. Ook zijn er regionale buslijnen met aanhangers waarop fietsen mee kunnen. Heen met de fiets, terug met de bus. Informatie op www.vrt-info.de/fahrrad.phpen www.regioradler.de.
• In de Oostzee, dichtbij de stad Stralsund, ligt het Duitse eiland Rügen. Het eiland heeft prima mogelijkheden voor wandelen, fietsen en varen. De bus en de trein brengen u vrijwel overal op het eiland, in van mei t/m september met — voor streekvervoer — prima frequenties. De fiets kan mee met de bus, in de dienstregeling staat welke bussen een fietsaanhanger bij zich hebben. Bijzonder is Rasender Roland. Dit is een stoomtrein die gewoon openbaar vervoer is. De beste verbinding vanuit Nederland gaat met een overstap in Berlijn. Vanuit Amersfoort bedraagt de reistijd tussen de 9,5 en 10 uur.

Internet

De Duitse nationale spoorwegmaatschappij DB: www.bahn.deEen schat aan informatie over aansluitend openbaar vervoer op www.nahverkehr.info. De VCD-landkaarten zijn (ook) te bestellen via www.vcd.org.

Kortingstarieven voor treinreizen in en door Duitsland

Al deze tarieven zijn beperkt beschikbaar en hebben treinbinding. Prijzen voor tweede klas.

De Europa-Spezial is verkrijgbaar tussen Duitsland en Nederland, België, Luxemburg, Italië (zonder overstappen in Italië), Oostenrijk, Zwitserland, Denemarken, Zweden (tot Stockholm en Uppsala), Frankrijk (zonder overstappen tot Parijs of Marseille), Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Slovenië, Kroatië.

De Discount en Superdiscount zijn verkrijgbaar tussen Nederland en enkele buurlanden van Duitsland.

(Update: 13-3-2013)

Baltische staten (Estland, Letland, Litouwen)

(Datum update: 30-12-2012)

Finland

Reizen naar

Finland is niet per trein bereikbaar vanuit Nederland, tenzij men via een zeer grote omweg langs Rusland reist. Wel is Finland goed bereikbaar vanuit Zweden met meedere bootverbindingen over de Baltische zee. Een goed alternatief zijn twee Finnlines veerdiensten die van Rostock of Travemúnde in Duitsland naar Helsinki varen.  (27 uur rechtstreeks en nog met een een tussenstop in Polen) Beide steden zijn vanuit Nederland op een dag met de trein te bereiken.

Reizen in

De Finse spoorwegen (VR) hebben 5 treintypes (in dalende prijs volgorde):

• Pendolino: kantelbaktreinen tot 220 m/u met verplichte reservering
• Intercity: snelle treinen, zijn reserveerbaar
• Expres: snelle treinen, er zijn ook nachttreinen met slaapwagens 
• Regionaal: lokale treinen. Rond Helsinki is er een voorstadsnet geintegreerd met het stadsvervoer voor de tarieven
• Bus: Sommige aanvullende lange afstandverbindingen worden uitgebaat door de Finse spoorwegen

Daarnaast zijn er vier internationale dagtreinen tussen Helsinki en Sint-Petersburg in Rusland en een nachtrein naar Moscow. In het hoge noorden van het land zijn er veel langeafstandbusverbindingen van diverse maatschappijen die het mogelijk maken bijvoorbeeld de Noordkaap te bereiken.

Tips

Helsinki is een grote mooie stad die het bezoek zeker waard is. Er zijn dagkaarten en meerdaagse kaarten voor de stad en omgeving geldig op alle vervoermiddelen.  Vanuit Helsinki is het mogelijk om met de snelle veerdiensten een dagbezoek aan Tallinn de hoofdstad van Estland te brengen. (ook een euroland)

De veerboten van/naar Duitsland zijn voorzien van alle faciliteiten, zoals sauna, bioscopen, etc, zodat de reis naar Finland als een minicruise beschouwd kan worden.

Internet

Finse spoorwegen: www.vr.fi/en

Reservering voor de lange afstandsbussen: matkahuolto.fi/en

Finnlines veerdiensten:finnlines.com

Openbaarvervoer in Helsinki: hsl.fi/EN/ticketsandfares

(Datum update: 20-1-2013)

Frankrijk

Reizen naar

Rechtstreeks per Thalys naar Parijs of met de Fyra naar Brussel-Zuid en daar overstappen op de Thalys. Dat laatste is alleen zinvol als de rechtstreekse Thalys vol is of er alleen dure zitplaatsen zijn te reserveren. De combinatie Fyra/Thalys is normaal gezien veel duurder. Voor reizigers uit het zuiden van Nederland kan het handig zijn om via Maastricht en Luik (Liège-Guillemins) te reizen; dan van Luik naar Brussel of rechtstreeks per Thalys naar Parijs. Vanaf Brussel vertrekken ook TGV's naar het zuiden van Frankrijk: met deze treinen kunt u een overstap in Parijs – met de bijbehorende metrorit van station naar station – vermijden. Het kan soms ook goedkoper via Antwerpen naar Lille en van daar naar Parijs of verder. En de Zon-Thalys doet Amsterdam–Marseille in ca. 7 uur (zaterdags in juli en augustus). Voor Thalys en TGV geldt: hoe vroeger u boekt, hoe lager de prijzen.

Lille (Rijsel): De reisplanner en boekingmodule van Hispeed kent alleen Lille-Europe als bestemming in Lille en geeft daarom alleen verbindingen aan via de HSL Brussel – Lille. De kortste verbinding via Antwerpen, Gent en Kortrijk naar Lille-Flandres wordt niet getoond (Wel voor de bestemming Moeskroen aan de grens). Ook de niet-HSL-verbinding tussen Brussel en Lille met overstap in Tournai wordt niet getoond. Vreemd genoeg is het wel mogelijk bij de NS-verkoopsautomaten een internationaal vervoerbewijs zonder reservering naar Lille-Flandres via Kortrijk te kopen. Uiteraard is dit vervoerbewijs niet geldig op de Fyra en moet men dan de stoptrein Roosendaal – Antwerpen nemen. Ook is het mogelijk een Fyra-vervoerbewijs te kopen met een EBS-aanvulling (Elk Belgisch Station) vervoebewijs van 6,30 € naar Moeskroen. Via de website van de NMBS (Belgische spoorwegen) of aan het internationaal loket in België kan een aanvullend vervoerbewijs Moeskroen – Lille-Flandres gekocht worden. Een goedkope niet-Fyra-optie is om een Belgische Railpas (zie landinfo België) te gebruiken voor het traject Essen – Moeskroen (7,60 €) in combinatie met een vervoerbewijs Moeskroen – Lille-Flandres.

Lille is een reisalternatief voor de meeste bestemmingen in Frankrijk. Vanuit Lille vertrekken veel TGV's in alle richtingen (veel meer dan vanuit Brussel). ‘sAvonds aankomen in Lille, daar overnachten in een van de vele hotels om daarna in de ochtend door te reizen is een goede reismogelijkheid. Lille heeft een gezellige centrum. De twee stations, Lille-Europe en Lille-Flandres zijn op loopafstand van elkaar (10 minuten met bagage).

Via Duitsland: Een alternatief is om te reizen via Duitsland. Er is namelijk een dagelijkse rechtstreekse TGV-verbinding tussen Frankfurt Hbf en Marseille met haltes in Mannheim, Karlsruhe, Baden-Baden, Strasbourg, Mulhouse, Belfort-Montbéliard TGV, Besançon Franche-Comté TGV, Lyon Part Dieu, Avignon TGV en Aix-en-Provence TGV, die grotendeels op hogesnelheidslijnen rijdt zowel in Duisland als in Frankrijk. Frankfurt is vanuit Nederland gemakkelijk bereikbaar met rechtstreekse ICE treinen. Er zijn geen Europa-Spezial biljetten Nederland – Duitsland - Frankrijk, maar het is wel mogelijk de reis op te knippen in reisdelen Nederland – Duitsland en Duitsland – Frankrijk, waarbij op beide reisdelen aantrekkelijke kortingen mogelijk zijn. Met Europa-Spezial zijn overstapverbindingen in Frankrijk niet mogelijk. Het is niet mogelijk deze treinverbinding te boeken bij NS, maar wel bij de treinreiswinkel en op de DB-website.

Reizen in

De belangrijkste treinsoorten in Frankrijk zijn TGV, Intercités en TER. TGV en Intercités rijden over lange afstanden; TER's zijn regionale treinen die veelal rijden in opdracht van een regionale overheid. De TGV's van Parijs naar Lyon en Lille rijden in een uur- of halfuurdienst; de meeste andere treinen rijden veel minder vaak. Zeker voor verbindingen in het binnenland en verbindingen die niet via Parijs lopen, is het verstandig de dienstregelingen te raadplegen.

Voor veel langeafstandstreinen kunt u goedkopere kaartjes krijgen als u vroeg boekt (vanaf 3 maanden van tevoren) met het tarief Prem's, dat afhankelijk van de trein in verschillende prijsniveaus bestaat. Verder het tarief Loisir, met enige flexibiliteit tegen een wat hogere prijs.

In alle treinen bruikbaar zijn de Carte 12-17 en Carte 18-27 (€ 50 voor 1 jaar), Carte Senior+ (€ 65) en Carte Enfant+ (€ 75), waarmee 25% korting gegarandeerd is, maar meer korting (soms tot 60%) mogelijk is, indien beschikbaar. Met een Carte de réduction week-end (€ 75 voor 1 jaar) krijgt u 25-50% korting op een retour van meer dan 200 km. met een zaterdag- of zondagnacht of een dagretour in een weekend. In sommige regio's zijn er interessante aanbiedingen, zoals regionale kortingskaarten of dagkaarten. Railplus is in Frankrijk alleen voor jongeren en senioren geldig, niet voor de leeftijdsgroep 26-59 jaar.

Tips

• Een handig hulpmiddel is de landkaart France Transports, met een overzicht van alle spoorlijnen, een groot aantal regionale buslijnen en tram-/metrokaartjes van Franse steden; verkrijgbaar in de stationskiosks Relais H en via www.iterritoires.com (€ 9,50). Er is ook een wat uitgebreidere atlasversie: Atlas des Transports (€ 12).
• Landschappelijk aantrekkelijke spoorlijnen zijn te vinden in de Alpen en de Pyreneeën, maar ook in het Centraal Massief: Clermont-Ferrand–Béziers en Clermont-Ferrand–Nîmes. Bijzonder mooi is de route van de smalspoortrein (Le Petit Train Jaune) tussen Latour-de-Carol en Villefranche-Vernet-les-Bains in de Pyreneeën. Ook aan te bevelen zijn treinritten op het eiland Corsica.
• Een bijzondere mooie landschappelijke route is het metersporige bergtraject van St-Gervais-le-Fayet naar Martigny in Zwitserland. Hierbij zijn de gletzers en de hoge toppen van de Mont-Blanc zichtbaar en wordt er gestopt in Chamonix.
• Overstappen in Parijs betekent vaak een transfer van het ene station naar het andere. Dat kan met metro, RER of bus (in de Thalys kunt u alvast een kaartje kopen). Maar als u wat meer tijd hebt en niet te veel bagage meeneemt, is wandelen een goed en bijzonder alternatief.
• De reisplanner van de franse spoorwegmaatschappij SNCF, heeft de neiging nogal sturend op te treden: Vaak wordt alleen de snelste route en niet de kortste reisroute op te geven, zelf al is de TGV route flink duurder is.  Bij twijfel is het beter om de reisvraag in twee delen op te splitsen of de reisplanner van de Duitse spoorwegen, DB, te raadplegen.
• Omdat de tarieven sterk degressief zijn is het het beste om zo een lang mogelijk traject in de boeking mee te nemen. Een onderbreking met overnachting is mogelijk mits je 24 uur na de vertrek van de eerste trein aankomt (niet voor reizen binnen een TER-regio). Bij een internationale boekingen vanuit het buitenland (bijvoorbeeld NS) worden treintrajecten met met verplichte reservering als een aparte reis berekend. Voorbeeld: Parijs - Grenoble met overstap vanuit de TGV in Lyon op een lokale trein naar Grenoble. Bij de SNCF is dat één traject met een degressief tarief, maar voor de internationale reizigers worden de twee trajecten apart berekend en zijn daardoor dus duurder. Een overstapverbinding in Frankrijk is voor internationale reizigers vaak duurder dan de rechtstreekse treinen.

Reistips Noord-Frankrijk

Treinfolders willen dat je er met 300 kmper uur doorheen rijdt, maar de noordelijke strook van Frankrijk combineert de Franse sfeer met een comfortabel dicht-bij-huis-gevoel. De fiets mee is eenvoudig als je zelf de grens over fietst. In Frankrijk mag de fiets gratis mee met bijna alle regionale treinen. Dus eerst met de trein in België naar het ‘laatste’ station. Maar ook zonder fiets is Noord-Frankrijk te bereiken: er zijn mooie busverbindingen over de grens en zelfs enkele in ere herstelde treinverbindingen. De grensbus is veel goedkoper dan de grenstrein. Enkele voorbeelden:

• De Panne (B)–Dunkerque (F): elk uur een bus, aansluitend op de trein in De Panne; www.dkbus.com.
• Per trein via Kortrijk naar Komen/Comines (B); fietsend of lopend over de brug over de Leie (Lys) naar Comines (F); verder per bus naar Lille; www.transpole.fr  Er is ook een spitstrein Comines (F)–Lille; www.ter-sncf.com.
• Moeskroen/Mouscron (B)–Tourcoing of Roubaix (F): elk uur een bus; www.infotec.be. Verder met de metro (VAL) naar Lille.
• Quiévrain (B)–Valenciennes (F): fietsend in een halfuur; lopen naar de grens bij Blanc Misseron (halfuur) en verder per bus; www.transvilles.com.
• Erquelinnes (B)–Jeumont (F): fietsend of lopend 2,5 km; met de bus op maandag t/m zaterdag; www.semitib.fr.
• Dinant (B)–Givet (F): bus langs oude spoorlijn; www.infotec.be  Spoorlijn Givet–Charleville-Mezières met spectaculaire uitzichten over de Maas. In het weekend is een PASS'ARDENNE dagkaart Givet - Charleville-Mézières te koop. Deze spoorlijn heeft een ongebruikelijk hoge frequentie voor een Franse regionale spoorlijn in het weekend. http://www.ter-sncf.com/Regions/champagne_ardenne/fr/
• Virton (Saint-Mard) (B)–Montmédy (F): vijf bussen op maandag tot en met vrijdag; www.infotec.be; Montmédy heeft een citadel met prachtige uitzichten.

• In de regio Nord-Pas de Calais bestaat de TERGV. Deze regionale TGV is toegankelijk met een normaal ticket en een toeslag. Er is geen plaatsreservering. Het aantal verbindingen is recentelijk uitgebreid. Zo rijdt er een aantal keren per dag een TERGV tussen Lille Europe en Boulogne-sur-Mer over de hogesnelheidslijn naar de Kanaaltunnel – en zelfs een keer naar Rang-du-Fler/Berck-plage. Hiervoor geldt dus het gewone tarief, al dan niet met korting (samen reizen, retour senior etc.) en aangevuld met een Carte Opale (€ 3, de hele dag geldig). Dit maakt een combinatie mogelijk van een (relatief goedkope) rit met 300 km/u (Calais-Fréthun wordt in een half uur bereikt) met een bezoek aan de grootste Franse vissershaven Boulogne-sur-Mer. (tip van Ad Hoogvorst)

Internet

Thalys: www.thalys.com; Franse nationale spoorwegmaatschappij: www.sncf.com; dienstregelingen, prijzen, kaartjes en reserveringen: www.voyages-sncf.com; regionale treinverbindingen en tarieven: www.ter-sncf.com; Le Petit Train Jaune: www.ter-sncf.com/Regions/Languedoc_Roussillon/fr/Loisirs_Tourisme; openbaar vervoer in Parijs: www.ratp.fr; landkaart France Transports en Atlas des Transports zijn te bestellen via www.iterritoires.com; aansluitend openbaar vervoer: www.nahverkehr.info.

Een handige kaart om een reis te plannen in Frankrijk is: www.atlastransportpublic.fr

(Datum update: 21-1-2013)

Griekenland

(Datum update: 23-2-2012)

Groot-Brittannië

Reizen naar

Per boot: Hoek van Holland – Harwich (dag- en nachtboot), IJmuiden–Newcastle, Rotterdam–Hull. Stena Line verkoopt in combinatie met een overtocht op Hoek van Holland – Harwich, aanvullende treintickets naar alle stations bediend door de "National Expres East Anglia" treinmaatschappij (inclusief Londen, Cambridge, Peterborough, Norwich). Er wordt er een aanvullend treinticket van alle stations in Nederland naar Hoek van Holland verkocht voor 7 €.  Prijzen vanaf: voetpassagier 43 €, + trein Engeland 45 €, + trein Engeland en Nederland 52 €. Bij een nachtovertocht is een hut verplicht. Een 2-persoonsbinnenhut 51 € (eenpersoonsgebruik 36 €) (in de zomermaanden andere prijzen). Dit is veel goedkoper dan Eurostar, en bij een nachtvaart bespaart men een dure overnachting in Londen en een lange reis met overstap in Brussel.

Of vanaf Brussel-Zuid per Eurostar door de Kanaaltunnel naar Londen. Bij Eurostar is reserveren verplicht en vroeg boeken noodzakelijk om een goedkoop kaartje te kunnen krijgen. Voor de boot is in het hoogseizoen reserveren aanbevolen; wie vroeg reserveert heeft meer kans op een goedkoper kaartje. Er worden geen gecombineerde Eurostar-tickets meer verkocht vanaf Nederland (Elk Station in Nederland). De totaalprijs is afhankelijk hoe er tussen Nederland en Brussel gereisd wordt (Fyra, Thalys, stoptrein Roosendaal Antwerpen). Op de website van Eurostar zijn voordelige tickets te koop vanaf alle stations in België. Dat is te combineren met een internationaal vervoerbewijs naar Essen of Visé, maar dan kan je geen Fyra- of Thalystrein gebruiken. Op de Eurostar website zijn goedkope combinatie tickets te verkrijgen van België naar Engelse bestemmingen, als je opgeeft dat je in Engeland woont. 

Voor de Eurostar moet rekening worden gehouden met de officiële inchecktijd in Brussel-Zuid van 30 minuten. In de praktijk kan wel later ingecheckt worden, maar wordt er geen garantie gegeven dat je de Eurostartrein kan halen. Bij grote vertraging van aansluitende treinen worden de reizigers vlot omgeboekt naar de volgende Eurostartrein. Let op: er is een strenge veiligheidscontrole, vooral in Londen (geen zakmessen meenemen, ook niet in de bagage, vloeistoffen mogen nog wel).

Reizen in

Er zijn meer dan 30 spoorwegmaatschappijen in Groot-Brittannië en de ene trein kan dus nogal verschillen van de andere. Wilt u goedkoop reizen over langere afstanden, dan is het essentieel dat u op tijd boekt en buiten de spits reist: de voorwaarden verschillen van maatschappij tot maatschappij, maar in de regel is één of twee weken vooraf boeken het minimum. Enkeltjes waren altijd relatief duur en een retourtje kostte vaak nauwelijks meer, maar de laatste tijd zijn er ook steeds meer aanbiedingen die alleen als enkele reis worden verkocht. Het loont dus de moeite om ook naar de prijs van twee enkeltjes te kijken als je een retourreis maakt. Er is een klein aantal agentschappen die én boekingen per e-mail én betaling per creditcard aanvaarden én de kaartjes per koerier verzenden. Een hiervan is: www.ffestiniogtravel.co.uk. Alternatief is Ticket on Departure, waarbij u na een online bestelling de tickets bij een automaat op het vertrekstation afhaalt. Zijn de goedkope tickets op, dan is een buiten Groot-Brittannië gekocht kaartje een redelijk geprijsd alternatief zonder beperkingen. Het assortiment bestemmingen van NS is daarbij klein en reikt doorgaans niet tot diep in de periferie, maar DB (en dus de Treinreiswinkel) kent vele Britse bestemmingen.

Interrail of Britrailpass (verkrijgbaar bij o.a. het Brits Verkeersbureau VisitBritain in Amsterdam of de Treinreiswinkel) zijn in Groot-Brittannië bij een paar lange treinreizen al terugverdiend. Reserveringen zijn zelden verplicht, maar op populaire routes wel aan te bevelen (gratis mits op een Brits station gemaakt). Er zijn ook passen voor Londen en verre omgeving, heel Engeland en Schotland of voor Groot-Brittannië en Ierland samen.

Vanuit Londen rijden nachttreinen naar bestemmingen in Schotland en Devon/Cornwall (zo-vr). Tussen veel grotere plaatsen rijden ook snelbussen (o.a. National Express). Overstappen in Londen kan betekenen dat u van het ene station naar het andere moet reizen; dat kan per metro en per taxi en ook te voet.

Reist u in een beperkt deel van het land, dan kan een Rover- of Ranger-ticket handig zijn. Daarmee mag onbeperkt gedurende een (Ranger) of meer dagen (Rover) worden gereisd in het betreffende gebied, doorgaans op maandag t/m vrijdag vanaf 9.00 uur. Ze zijn er in allerlei soorten en maten, soms geldig voor een groot deel van het land (Schotland, Wales), soms slechts voor één spoorlijn. Er zijn ook dag- en meerdagenkaarten voor de bus of voor de combinatie trein-bus. Verder zijn er verschillende Railcards te koop voor £ 28 (€ 35), waarmee u 33% korting krijgt op veel treinkaartjes. Interessant zijn vooral de Family & Friends, Senior en 16-25 Railcard.

Tips

• Vrijwel alle Schotse spoorlijnen ten noorden van de lijn Glasgow–Edinburgh gaan door schitterend landschap. In Wales zijn fraai Crewe–Cardiff en de meeste lijnen ten westen daarvan; ook Devon en Cornwall hebben veel te bieden. Verder: (Leeds–)Settle–Carlisle. Minder voor de hand liggend: de verbindingen tussen de industriesteden Manchester en Leeds gaan hier en daar door prachtige gebieden.
• Incombinatie met een treinkaartje kun je aan het stationsloket, in de automaat of via internet een Plusbus ticket kopen: een goedkope dagkaart voor zo’n 275 steden buiten Londen. De kaart geeft een dag lang recht op onbeperkt vervoer (bus en tram, van alle vervoerders). Prijzen variëren van £ 2 tot £ 4,30 (€ 2,50 tot € 5,30). Bij elk treinkaartje kun je twee Plusbuskaarten kopen: een voor je vertrekplaats en een voor je eindbestemming. Meer informatie: www.plusbus.info.
  

  (Tip van Roel Bartlema)

• In Londen is er de Oyster card, die vergelijkbaar is met de OV-chipkaart. Er zijn nog papieren enkeltjes te koop voor de Londense metro maar deze zijn afgrijselijk duur voor de korte afstanden. Als je regelmatig in Londen reist, is het handig om een anonieme Oyster card aan te schaffen. Voor een beperkt aantal ritten per dag is de Oyster card uitermate geschikt. Er is een maximaal dagtarief, maar in de praktijk kan het verkeerd uitpakken bij verkeerd gebruik. Het grote verschil is dat het systeem je reistijd strikt in de gaten gehouden wordt en je wordt veronderstelt de snelste route te kiezen en geen tijd onderweg te verliezen met bijvoorbeeld foto's te nemen. (Bij storingen worden de reistijdlimieten aangepast.) Bij het te laat uitchecken is de reis onvoltooid en wordt er gelijk voor een nieuwe reis ingecheckt. Het is niet zo dat als je eenmaal je daglimiet hebt bereikt dat je zorgeloos verder kan reizen. Het is daarom van belang om de transacties regelmatig te controleren. Het advies is dan ook om een dagkaart te kopen als je veel ritten maakt. Voor bus- en tramvervoer zijn er aparte daglimieten en wordt een vast tarief gebruikt met enkel één check-in. Ga er niet van uit dat je met je OV-chipkaartervaringen in Nederland je alle subtiliteiten van de Oyster card kent.

Internet

Eurostar: www.eurostar.com; informatie over alle Britse spoorwegmaatschappijen en dienstregelingen: www.rail.co.uk en www.nationalrail.co.uk (ook tarieven), met links naar de sites van de diverse maatschappijen (daar weer informatie over eigen tarieven). Stadsvervoer Londen: www.tfl.gov.uk; Binnenlandse treintickets boeken: www.thetrainline.com,www.raileasy.co.uk of via vele van de spoorwegmaatschappijen, waarbij www.eastcoast.co.uk een goede keus is. Meer info over de Railcards: www.railcard.co.uk; VisitBritain: www.visitbritaindirect.com; langeafstandsbussen: www.nationalexpress.com, uk.megabus.com, www.greyhounduk.com; OV-dienstregelingen: traveline.info

(Datum update: 21-1-2013)

Hongarije

Reizen naar

Hongarije is bereikbaar met meerdere, rechtstreekse dagtreinen (Railjet) vanuit München en Wenen. Ook is er een nachttrein op hetzelfde traject. Ook reizen via Berlijn of Praag is een optie. Van daaruit is ook een dagverbinding met de hoofdstad, Budapest.

Reizen in

Het vrij sterk vertakte Hongaarse spoorwegnet wordt goed bediend door snelle en gerieflijke treinen (EC/IC en ICR IntercityRapid). Deze zouden inmiddels voorzien moeten zijn van gratis Wifi. Hiervoor geldt, in het geval van de IC, een toeslag van 200 Ft(€ 0,70) en in elk geval een reservering van 550 ft. (ca. € 2). Daarnaast zijn er de Interpici (IP, de 'kleine' intercity), de gyorsvonat (sneltrein) en de szemelyvonat (stoptrein). Het comfort hiervan is niet altijd ideaal.
Hongaarse treinkaartjes zijn relatief goedkoop. Ze kunnen ook al ver van te voren worden gekocht, en het kan ook, wat omslachtig, via Internet. De Hongaarse spoorwegen geven speciale toeristenkaarten uit. Kinderen en jongeren tot 26 jaar kunnen aanzienlijke kortingen krijgen; senioren reizen gratis in het OV (alleen tweede klas en IC-toeslagen moeten wel betaald worden).

Binnenlandse kaartjes zijn veel voordeliger dan internationale kaartjes. Een kaartje in de trein kopen kost 500 Ft meer. Vele internationale treinen (vele EC-treinen, nachttreinen naar de Balkan en een enkele IC-trein) zijn echter niet toegankelijk met binnenlandse kaartjes.

Tips

•    Balatonmeer en omgeving. Er zijn speciale aanbiedingen voor reizen van en naar het Balatonmeer. Zo is er een Balaton-dagkaart, of Balaton-mix, die een uit drie (3090 ft.) of twee uit zeven dagen (5190 Ft.) geldig is. Er zijn speciale tarieven voor kinderen en familie’s. Tussen de meeste steden aan het meer varen boten, zodat u zonder omreizen gemakkelijk aan de overkant komt. Op enkele van de boten is ook de dagkaart geldig. Overigens, treinen van en naar het meer kunnen ’s zomers overvol zijn.

•    In het noorden en in het zuidwesten zijn vele smalspoortreintjes te vinden, die vrij regelmatig hun dienst rijden. Op het smalpoor geldt een apart tarief. Ook zijn er, in de zomer, een aantal stoomtreintrajecten, bereden door MAV-Nostalgia zie: www.mavnosztalgia.hu. Deze zijn te vinden aan de noordkant van het Balatonmeer en in de Donaubocht tussen Budapest en Szob of Esztergom.

•    Mooie steden zijn Miskolc, Esztergom, Eger en Szeged.

Internet

De website van de Hongaarse spoorwegen: www.mav.hu.
Reisinformatie in het Engels: http://www.mav-start.hu/

(Datum update: 13-3-2013)

Ierland en Noord-Ierland

Reizen naar

Je moet ten minste twee keer over (of onder) het water en dat vergt al met al behoorlijk wat tijd. Tevens is Ierland ook te rechtstreeks bereiken met veerboten vanaf de Franse havens van Cherbourg en Roscof, maar die havens vergen een lange reis door Frankrijk en België.

Vanuit Groot-Brittannië zijn er voordelige combinatietickets SailRail voor trein en boot te koop, naar ieder Iers of Noord-Iers station en via verschillende veerdiensten.

Reizen in

In Ierland treft u een spoorwegnet aan met voornamelijk verbindingen van en naar Dublin. De treindienst is de afgelopen jaren continu verbeterd en op veel intercitylijnen wordt er iedere twee uur of zelfs ieder uur gereden. Voor rondreizen door Ierland is het aan te bevelen om ook naar het nationale busnetwerk te kijken. Er zijn rondreispassen voor zowel bus als trein en ook met of zonder Noord-Ierland erbij. Een Interrail voor Ierland geldt ook in Noord-Ierland.

In Noord-Ierland is het spoorwegnet voornamelijk op Belfast gericht. Bus en trein werken er goed samen. Er is een dagkaart voor al het OV in Noord-Ierland voor £ 16,50 (€ 21), alleen te koop op de chipkaart iLink. Verder een Family and Friends ticket voor 1 of 2 volwassenen en maximaal 4 kinderen voor £ 20 (€ 25). Voor de trein zijn er dagretours met 33% korting bij vertrek na 9:30 en een dagkaart op zondag voor £ 6,50 (€ 8).

Tips

Fraaie treintrajecten: van Dublin naar Cork, Galway, Roslare, Waterford of Belfast. In Noord-Ierland is de lijn van Belfast naar (London)derry aan te bevelen, die vlak langs de kust verloopt. Nieuw is de onlangs heropende spoorlijn van Ennis naar Athenry in het westen van Ierland.

Internet

Treinen en bussen in Ierland: www.cie.ie;

Treinen en bussen in Noord-Ierland: www.translink.co.uk;

SailRail: www.seat61.com/Ireland.htm of www.raileasy.com.

Veerdiensten: irishferries.com (ook voor veerdiensten van/naar Frankrijk)

(Datum update: 20-1-2013)

Italië

Reizen naar

Met vertrek 's ochtends uit Nederland zijn de Italiaanse Alpen, Venetië of Milaan met dagtreinen bereikbaar met twee tot drie keer overstappen in Duitsland en/of Zwitserland. Vanuit Milaan zijn Bologna, Florence en Rome dan nog haalbaar, maar dan wordt het wel laat. Ook een TGV-verbinding via Frankrijk kan handig zijn.

De nachttrein naar München, Bazel of Zürich kan een alternatief zijn; vervolgens 's ochtends verder naar Italië (zie kaderNachttreinen). Andere mogelijkheden: nachttreinen vanuit Parijs naar Nice (met overstap naar Ventimiglia), Milaan, Verona, Venetië, Bologna, Florence en Rome of Luxemburg (naar Nice en daar overstappen). In de zomer is er een autoslaaptrein van Den Bosch naar Alessandria en Livorno.

De routes door Duitsland en Zwitserland of Oostenrijk hebben het voordeel dat daar de (Super)Discount-tarieven van toepassing zijn. Vanuit Nederland zijn er geen doorgaande Discount-tickets te koop, vanuit Duitsland is er wel de Europa-Spezial Italien, maar die geldt alleen op de rechtstreekse treinen en naar enkele andere bestemmingen in Zuid-Tirol. Voor langeafstandstreinen naar Italië geldt een reserveringsplicht.

Reizen in

Italië werkt gestaag aan zijn hogesnelheidsnetwerk. De hogesnelheidstrein heet Frecciarossa, Frecciargento, Frecciabianca, of soms nog Eurostar Italia. Daarnaast zijn er IC- en EC-treinen. Voor al deze langeafstandstreinen gelden er globale prijzen en verplichte reservering. Ook 's nachts zijn er IC-treinen (IC Notte, ICN). De treinen zijn duurder naarmate afstand en tijdwinst toenemen. De overige treinen heten meestal Regionale en zijn toeslagvrij. Met het aanbod Economy of Super Economy kunt u flink besparen op het normale tarief, als u minimaal een dag van tevoren een langeafstandstrein boekt; hoe langer van tevoren, hoe hoger de korting. Voor gezinnen met jonge kinderen kan de beperkt beschikbare “Offerta Familia” interessant zijn: kinderen tot 12 jaar krijgen 50% korting en anderen 20%.

Sinds kort rijdt ook Italo met hogesnelheidstreinen op Venetië/Turijn – Bologna – Rome – Napels - Salerno.

Tips

• Italië is erg bergachtig. De hoofdspoorlijnen lopen door de Povlakte en langs de kusten. Voor zover ze door de bergen gaan, zijn er veel tunnels. De tunneltrajecten zijn vaak aangelegd ter vervanging van een oude, bochtige spoorlijn. Soms is die oude lijn nog in gebruik, zoals tussen Bologna, Florence en Rome. Met stoptreintjes en wat geduld is zo meer van het landschap te zien.
• Mooi zijn de kustlijnen en de bergtrajecten. De binnenlanden van Zuid-Italië zijn nog ongerept. Liefhebbers van smalspoor moeten beslist naar Potenza en Cosenza in Calabrië. Rondom de Etna op Sicilië rijdt ook een smalspoortrein. Ook op Sardinië rijden er nog smalspoorlijnen in reguliere dienst en als toeristische trein (ciaosardinia.com the-green-train en www.treninoverde.com).
• Via Zernez in Zwitserland kunt u met de postbus over de Ofenpass naar het Italiaanse Mals, vanwaar sinds enkele jaren weer de Vinschgaubahn naar Bozen rijdt. In Bozen is een kabelbaan naar Oberbozen, vanwaar de Rittnerbahn over een hoogvlakte naar Klobenstein rijdt.
• In grensstreek met Zwitserland is er de mooie metersporige Centovalli-spoorweg Locarno - Domodossola.

Internet

De Italiaanse nationale spoorwegmaatschappij FS: www.trenitalia.com; smalspoor rond de Etna: www.circumetnea.it; spoorlijn rond de Vesuvius www.vesuviana.it; spoorwegen in Calabrië: www.ferroviedellacalabria.com; Vinschgaubahn: www.vinschgauerbahn.it; Rittnerbahn: www.ritten.com/de/ritten-erleben/rittner-bahn; OV-dienstregeling Zuid-Tirol: www.sad.it.

(Update: 21 januari 2013)

Kanaaleilanden (Guernsey en Jersey)

Reizen naar

Met de Franse TGV vanaf Parijs naar de Franse havenstad St. Malo (overstappen in Rennes).

In St. Malo ligt de boot-terminal (Gare maritime du Naye) op ca. 2,3 km loopafstand van het station. De stadsbus vertrekt vanaf het stationsplein en kan je dichterbij brengen, maar niet helemaal tot aan de terminal. Zie voor stadsvervoer St-Malo: http://www.ksma.fr/

De veerdiensten worden onderhouden door de snelle catamarans van Condor Ferries. Reserveren is verplicht, ook als voet-passagier.
Zie: www.condorferries.com
Condor Ferries heeft een reputatie van vertragingen. Houd hier ernstig rekening mee bij vooral de terugreis.

Reizen in

Guernsey

Guernsey heeft een goed (toegankelijk en uitnodigend) bussysteem. In de hoofdplaats St. Peter Port ligt op ca. 1,5 km loopafstand van de boot-aankomst de “busterminus” waar alle buslijnen samenkomen.

Het dienstregelingenboekje kan men gratis verkrijgen bij de busterminus en kan men ook op veel andere plaatsen (w.o. horeca) gratis meenemen. Zie ook www.buses.gg

Zeer succesvol is de hoogfrequente ringlijn rond het eiland in twee richtingen (lijnen 7 en 7A).
De lijnen door het binnenland gaan minder frequent en vereisen daardoor planning.

Aanbeveling: De kiosk van de busterminus verkoopt de voordelige “Ormer Card” die geladen is met minimaal 20 busritten en bijgeladen kan worden. De Ormer Card is niet persoongebonden en kan door meer reizigers tegelijk gebruikt worden.

Iedere opstap van de bus kost één Pond contant of één afschrijving van de Ormer Card, ongeacht of het is naar de volgende bushalte of het hele eiland rond.

Tip:
Een absolute “must see” is de wandeling bovenlangs de kliffen van de zuidkust. Het wandelpad ligt over de hele lengte op een wandelbare afstand van de ringlijn 7 / 7 A.

Jersey

Het busstation in de hoofdstad St. Helier (“Liberation Station”) ligt op ca. 1 km loopafstand van de boot-aankomst.

Hoewel het uiterst moderne busstation anders doet vermoeden is het bussysteem op Jersey minder goed dan op het buureiland Guernsey. Het lijnennet bestaat uit wielspaken van/naar St.Helier; de lijnen hebben onderling weinig verband. De frequenties zijn matig; reizen vereist daardoor planning.

Het dienstregelingenboekje is gratis te verkrijgen op het busstation en bij de naastgelegen Tourist Information. Zie ook: www.libertybus.je

Afhankelijk van de afstand kost een losse rit 1,70 pond of 1,20 pond. In de avond gaan alle prijzen naar 1,20 pond.

De busmaatschappij biedt een wat ingewikkeld enkeldags- of meerdags-pasjessysteem dat pas voordeel biedt bij groot gebruik van de bus.

(10-03-2013)

ex-Joegoslavië (Kroatië, Servië, Slovenië, Montenegro, Macedonië)

(Datum update: 13-3-2013)

Luxemburg

Reizen naar

Met overstap in Brussel (minimaal eenmaal per uur een intercity of eurocity naar Luxemburg-stad) of Luik-Guillemins (elke twee uur een IR door de Ardennen naar Troisvierges, Clervaux, Kautenbach, Ettelbruck, Mersch en Luxemburg-stad). Benelux-Weekend enjongerenkorting zijn ook verkrijgbaar naar Luxemburg. Benelux-Tourrail is verdwenen. De NMBS heeft ook Escapade (meerdaags retour België – Luxemburg voor € 42, 2 personen € 62, 3 personen € 82) beschikbaar.

Reizen in

Er rijden bijna alleen maar stoptreinen. Wel zijn er sneltreinen tussen Luxemburg-stad, Clervaux en Troisvierges en op de lijn naar Wasserbillig (–Trier). De meeste treinen rijden elk uur volgens hetzelfde patroon.

Het binnenlandse tariefsysteem is enorm eenvoudig: een kuurzzäitbilljee (een netkaart die 2 uur geldt) kost € 2 (tien voor € 16) en het dagesbilljee (dagkaart, geldig tot 8 uur de volgende morgen) € 4 (vijf voor € 16). Deze kaartjes gelden in de trein én de stads- en streekbussen; in de trein zijn ze niet geldig tot de grens, maar wel tot het laatste station voor de grens (de trein hoeft er niet te stoppen).  Voor in het weekend is er het Saar-Lor-Lux-Ticket: een dagkaart (maximaal 5 reizigers) voor Luxemburg, het Saarland (Duitsland) en Lotharingen (Frankrijk): eerste persoon € 24, medereizigers € 10.

Tip

Rail, randonnée, vélo/Bahn, Wandern, Radfahren – kleine ringband met 40 dagwandelingen van station naar station in Luxemburg; routebeschrijvingen in het Frans, Duits en Engels. Uitgave: CFL, € 19. Verkrijgbaar op stations, in de boekhandel en via de website van de Luxemburgse spoorwegmaatschappij.

Internet

Luxemburgse spoorwegen: www.cfl.lu; dienstregelingen (bus en trein): www.horaires.lu; OV-planner voor Luxemburg: www.mobiliteit.lu.

(Datum update: 13-3-2013)

Noorwegen

(Datum update: 19-1-2013)

Oekraïne

Zie: Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland

(Datum update: 23-2-2012)

Oostenrijk

Reizen naar

Wenen is vanuit Nederland in een dagreis te bereiken: met de ICE via Arnhem naar Keulen, Frankfurt of München en overstap aldaar; of met overstap in Hannover, Keulen of Frankfurt op de nachttrein naar Linz en Wenen. Naar het westen van Oostenrijk (Innsbruck) zijn er overdag mogelijkheden met een overstap in Frankfurt en München. Voor deze verbinding kan de nachttrein Amsterdam–München ook handig zijn. Alternatief: een verbinding via Zwitserland.

Vanuit Nederland zijn er (Super)discount-tickets te koop, vanuit Duitsland de Europa-Spezial Österreich.

Reizen in

In Oostenrijk zijn de frequenties op de meeste spoorlijnen goed. In een aantal regio's werken trein en bus goed samen. Vaak zijn er relatief goedkope dag- of weekkaarten verkrijgbaar voor het gehele openbaar vervoer in een bepaald gebied.

Met de Vorteilscard krijgt u 45% korting op gewone treinkaartjes (automaat en internet 50%); soms is er ook korting op andere aanbiedingen. De kaart kost € 99,90 per jaar; er zijn goedkopere versies voor jongeren, senioren en gezinnen met meereizende kinderen.

Met het Einfach-Raus-Ticket kunnen maximaal 5 personen voor € 32 (€ 39 incl. fietsen) door heel Oostenrijk reizen met regionale treinen (R, REX, S-Bahn, RSB). Het geldt niet op werkdagen voor 9 uur. Voor verschillende regio's en deelstaten zijn er ook dagkaarten te koop. Vanaf € 9 kun je met de Sparschiene (met treinbinding, beperkt beschikbaar) goede deals vinden.

Tip

Alle bergtrajecten, zeker ook die van de particuliere spoorwegmaatschappijen, zijn de moeite waard. Niet alleen in de Alpen maar ook in het midden en oosten van het land kunt u een OV-reis goed combineren met wandelen in de natuur.

Internet

De Oostenrijkse nationale spoorwegmaatschappij, met een reisplanner ook voor busverbingen www.oebb.at; Westbahn (rijdt Wenen – Salzburg) www.westbahn.at; voor Oostenrijk is er ook veel informatie te vinden op www.nahverkehr.info.

(Update: 3-1-2013)

Polen

Reizen naar

De reis naar Polen kan zowel overdag als ’s nachts gemaakt worden. Het is mogelijk om bij een vroeg vertrek vanuit Amsterdam, Amersfoort of Hengelo, via Berlijn, nog ’s avonds in Poznan of Warschau aan te komen en aansluitend een nachttrein naar elders in Polen te nemen.
De nachttrein Jan Kiepura rijdt vanuit Amsterdam, via Arnhem naar Poznan/Warschau. Met deze trein kan ook worden doorgereisd naar Wroclaw (via Poznan) en naar Kraków. Voor Zuid-West en Zuid-Polen bestaan ook regionale alternatieven, via de grensovergang Görlitz. Ook is er een EC Hamburg/Berlin/Wroclaw. Ook vanuit Szczecin vertrekken veel nachttreinen, maar de verbinding vanuit Berlijn kost extra overstappen in Angermünde.
Maakt u gebruik van alleen de regionale treinen of de TLK, dan is het voordelig om de reis te splitsen: een kaartje volgens het (hoge) internationale tarief tot het eerste station in Polen (b.v. Szczecin) en dan verder met een kaartje volgens het Poolse tarief, tenzij u met zowel met de regionale als langeafstandstreinen reist.

Reizen in

In Polen zijn diverse treinmaatschappijen. De aloude nationale spoorwegmaatschappij PKP kent een intercity- en een regionale poot. Daarnaast zijn er nog een viertal regionale spoorbedrijven.

Polen kent vijf soorten treinen en tarieven van goedkoop naar duur: stoptrein (R), Interregio (Pociag Interregio) of RegioExpress, sneltrein (TLK), regionale sneltrein (Pospieszny/Pociag expresowy), (de flink duurdere) Express-treinen (EIC) en (nog duurder) het internationale tarief. Voor EIC/IC en internationale treinen geldt een verplichte plaatsreservering, voor de expresstreinen bovendien een toeslag. Het verschil tussen de regionale sneltrein en de TLK zit hem in de uitbater, comfort en de tarifering (ook in de nachttreinaccommodatie), alsmede de verplichte reservering.
Aanbiedingen van PKP Intercity en de regionale tak, de Przewozy Regionalne zijn er te kust en te keur, o.a. voor rondreizen, senioren, weekendreizigers, vroege en late beslissers.

Het Bilet Weekendowy van 149 zloty (=€37,50) geldt in de weekenden op Express-treinen, sneltreinen en TLK (niet op Berlin-Warszawa-Express) van PKP Intercity, en geeft korting op een reservering. In snel- en TLK-treinen van PKP geldig en daarom goedkoper (69 zloty) is het soortgelijke Bilet podróznika.
Voor de regionale stop- en sneltreinen van de PKP (Osobowy/Pospieszny) zijn er diverse kortingen. Voor rondreizen bestaat het Bilet Turystyczny, geldig van vrijdag 18.00 uur t/m maandag 6.00 uur, en kost 67 zloty (€ 17,-). Er is ook een kaart voor drie dagen en alle regionale treinen: het Regio Karnet (99 zl). Die kaart is twee maanden geldig. Het Bilet Sieciowy is ook een rondreiskaart voor regionale en InterRegio treinen. Er is een week- (145 zloty= €36,-) en de maandkaart (355 zloty).

Verder bestaan ook nog het Bilet Wycieczkowy (excursiebiljet): enkel of retour, maximaal 200 km, 15% korting, geldig van vrijdag 20.00 t/m zondag 24.00 uur en rond feestdagen; en het Bilet Tam i Powrot, retour met 15% korting op de volle prijs (geen kilometergrens).
De Karta Seniora geeft (op de meeste tijden) 50% korting voor 60+-ers op binnenlandse enkele reizen; geldig in alle binnenlandse treinen. Voor PKP-Intercity´s kost de kaart 150PLN. Voor de regionale treinen van de PKP de helft. Jongeren onder de 26 kunnen 26% korting krijgen in de TLK, en meestal ook in (E)IC en EC.
Let goed op de beperkingen van deze kaarten voor bepaalde soorten treinen. Alle rondreiskaarten zijn geldig tot het grenspunt.

Ook doordat er nu meerdere maatschappijen op het Poolse spoor rondrijden zijn kaartjes van de ene vervoerder niet geldig in die van een ander. Let daar dus op bij aankoop.
Meer en meer lokale spoorlijnen worden gesloten of slechts twee keer per dag bereden; de bus wordt dan ook belangrijker. Bussen rijden (ook in het weekend) frequent en zelfs de kleinste gehuchten worden bediend. De PKS verzorgt de busdiensten. Het tarief werkt net als bij de trein: Osobowy en Przypieszony kennen het goedkoopste tarief, Pospieszny het duurdere en Express-bussen het duurste tarief (met verplichte plaatsbespreking). Ook de Poolse spoorwegmaatschappij PKP zet hier en daar bussen in; doorgaande treinkaartjes zijn geldig (stoptreintarief).

Tips

•    De PKP (Polen) en de CD (Tsjechië) hebben spotgoedkope grenskaartjes voor stoptreinen, het bilet przechodowy voor 2 zloty te koop bij de conducteur (als hij langskomt). Voor de treinen tussen Polen en Slowakije kan op de grensstations in Polen en Slowakije of bij de Slowaakse conducteur een goedkoop grenskaartje, (tweedaags-retourtje), gekocht worden. Op lokale Duits-Poolse grensverbindingen worden kaartsoorten van beide landen geaccepteerd (Duitse Ländertickets en SchönesWochenendeTicket en Poolse rondreiskaarten, zoals Bilet Turystzyny).

•    Op www.tlk.pl worden vaak goedkope aanbiedingen voor een enkele sneltrein aangekondigd, zoals een retourtje voor de prijs van een enkeltje.

* In het uiterste Zuid-Oost hoek van het land is er groot nationaal park, Bieszczady, met veel ongerept bergnatuur met wolven, beren en wisenten (Europese bisons). Dit nationaal park is in de zomer per trein bereikbaar (De Zagórz - Łupków spoorlijn) en er is een toeristische bosspoorweg met meerdere trajecten. Er rijden diverse buslijnen door het gebied.

Internet

Intercityverkeer: www.intercity.com.pl.
Regionale treinen: http://www.przewozyregionalne.pl/
Het Poolse busverkeer: www.rozklady.com.pl.
Website polrailcom: http://polrail.com/sections/travel/timetable.html

(Datum update: 13-3-2013)

Portugal

Reizen naar

De aansluitingen zijn zo beroerd geworden dat Portugal vanaf Nederland per trein eigenlijk alleen te bereiken is met een overnachting (in Frankrijk) en dan de hoteltrein van Irún naar Lissabon. Daarnaast rijdt er tweemaal daags een trein Vigo–Porto (in het noorden), en een hoteltrein Madrid–Lissabon. Meer mogelijkheden bieden snelbussen: Vigo–Porto, Madrid–Salamanca–Guarda–Porto, Madrid–Mérida–Lissabon, Sevilla–Faro. Let op het uur tijdsverschil!

Reizen in

Het lange-afstandsverkeer wordt verzorgd door Intercidades, en (op de as Braga–Porto–Coimbra–Lissabon–Faro) topproduct Alfa Pendular. Voor beide is reserveren verplicht; er geldt een hoger tarief en toeslag op Interrail. Regional-stoptreinen (tweede klas) en hier en daar een Interregional vullen het schaarse spoornet aan. Snelbussen (expressos) zijn een veelgebruikt alternatief.

Lissabon heeft een frequent Urbanos-voorstadsnet (tweede klas), met verbindingen naar Estoril, Cascais, Sintra, Alverca, Vila Franca de Xira, Azambuja, en (via een spectaculaire brug over de Taag, met voorstadstreinen van Fertagus ipv CP) naar de zuidoever en Setúbal. Bijna elke windstreek heeft wel een eigen vertrekstation! Er zijn diverse dagpassen. Voor € 12 is bij CP het Bilhete Turístico Train & Bus verkrijgbaar, een dagkaart voor de spoorlijnen naar Sintra en Cascais (incl. Oriente), plus vrijwel alle bussen van Scotturb. Hiermee is het gebied ten westen van Lissabon prima te verkennen. Niet inbegrepen, maar wel aanbevolen, is de tram van Sintra naar de kust.

Ook Porto heeft een fatsoenlijk Urbanos-net, waartoe Braga, Guimarães, Gaia, Espinho en Aveiro behoren, en daarnaast een modern interlokaal sneltramsysteem; allemaal te bereizen met Andante dagkaarten. Vanuit Porto loopt de fameuze spoorlijn door de Douro-vallei, al dan niet te combineren met een boottocht. Helaas zijn de aansluitende smalspoorlijnen gesloten; de iets zuidelijker gelegen Vouga-lijn Espinho–Aveiro wacht hetzelfde lot.

Net als in Spanje geldt ook voor Portugal dat losse kaartjes praktischer zijn dan een pas, behoudens rond de beide grote steden.

Tips

Een bijzondere ervaring is de hoteltrein Lusitania tussen Madrid en Lissabon, of de Sur Expreso van Irún naar Lissabon. Trenhotel staat voor ouderwetse luxe: comfortabele kamers met douche en wc, hoogstaand diner en ontbijt en uitstekende service. Je moet er wel voor betalen (reserveer Gran Clase), maar bedenk dat je een hotelovernachting bespaart. Zoals gebruikelijk op het Iberisch schiereiland is het avondeten aan de late kant: rond 22:00 uur. (Tip van Aad Termorshuizen).

Een bekende toeristische attractie in Lissabon zijn de oude trams op de lijnen 28 en 12. De nieuwe trams zijn minder leuk daar de ramen vaak beplakt zijn met reclame. Ook in Porto wordt ten behoeve van toeristen een tramlijn geëxploiteerd met oude trams. Wat minder bekend is de tramlijn in Sintra (portugalvirtual.pt/_tourism/costadelisboa/sintra/electr.html)

Internet

De Portugese spoorwegen:www.cp.pt; Fertagus: www.fertagus.pt. Snelbussen: www.rede-expressos.pt.

(Datum update: 7-1-2013)

Roemenië

Vanuit Wenen en in ruimere mate Boedapest zijn er nachttreinen richting Boekarest (Roemenië).

Reizen in

Roemenië heeft een dichtvertakt spoorwegnet met daarop treinen in drie prijsklassen: De goedkoopste treinen heten Regio (R), iets duurder is IR en het duurst IC. Sommige lijnen worden geëxploiteerd door regionale vervoerders. Kaartjes zijn (vooral aan het loket, houd rekening met rijen) niet duur. Voor IR en IC zijn vooraf kaartjes te koop (reserveren verplicht). Kortingen zijn er voor groepen, op retourtjes en bij vooruit boeken. In Roemenië geldt de Balkan Flexipas (zie Bulgarije).

Internet

Roemeense spoorwegen: www.cfrcalatori.ro

Een goede website voor Roemeense treinreizen is: www.infofer.ro. Een reisplanner met vele gegevens over treinen, tijden, verstrekstaten, stations, etc. Alleen in het Roemeens

Voor regionale treininformatie en -tijden: http://tren.transira.ro/ (alleen in het Roemeens)

(Datum update: 13-3-2013)

Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland

Reizen naar

Vanuit Nederland rijdt er geen directe trein naar Moskou meer. Wel is er drie keer per week een rechtstreekse trein naar Minsk. Vanuit Berlijn zijn er mogelijkheden om, hoewel soms niet dagelijks, rechtstreeks naar Moskou, Sint-Petersburg, Yekaterinenburg, Saratov, en zelfs Omsk en Novosibirsk te reizen. Ook kunt u wel rechtstreeks naar Warschau en daar overstappen naar bestemmingen oostelijker, waaronder Kiev. Oekraine en (Wit-)Rusland kennen daarnaast nog andere treinverbindingen met Polen.

Reizen in

Ruwweg zijn er in de voormalige Sovjet-Unie twee soorten treinen te onderscheiden. De doorgaande lange-afstandstreinen en de lokale treinen (ook wel aangeduid als elektritsjni of mestnyy). De lange-afstandstreinen worden onderverdeeld in Passazjirski ('gewone' treinen), Skori (snellere lange afstandstreinen) en Firmenny (luxe en snelle en private lange afstandstrein). U kunt dan kiezen voor een spalnyy (1^e klas), kupe (2^e klas), of platskartny (3^e klas) kaartje. Op regionale verbindingen vindt u soms uitsluitend sidyachyi, oftewel zitplaatsen.

De lange-afstandstreinen bestaan uit slaap-/lig- en zit-coupés in één. Veel van deze treinen rijden voor meerdere dagen. Een extreem voorbeeld is de Transsiberisch expres die er zeven dagen nodig heeft om de afstand van Moskou naar Vladivostok af te leggen. Andere exotische bestemmingen zijn: Beijing (China), Baki (Azerbeidzjan), Tasjkent (Oezbekistan), Bisjkek (Kirgizië), Astana en Alma-Ata (Kazachstan). Deze treinen zijn allen voorzien van een restauratiewagen en in het rijtuig is een Samowar om de reizigers te voorzien van warme thee. Er zijn lange station-haltes waarbij reizigers de benen kunnen strekken en proviand kopen. Per wagon houdt een begeleider (vaak een vrouw) een streng oogje in het zeil. Sommige treinen rijden niet elke dag.

Ook Rusland heeft inmiddels haar hoge snelheidstreinen. Tussen Nizhni Novgorod, Moskou en Sint-Petersburg rijdt met 250 km/u. enkele keren per dag de in Duitsland gemaakte Sapsan. Tussen Helsinki en Sint-Petersburg rijdt vier keer per dag de snelle Allegro.

Voor bijna alle treinen moet gereserveerd worden, behalve voor de lokale stoptreinen. Legitimatie is bij het kaartjes kopen bijna altijd verplicht. Kaartjes kopen in Rusland is, afgezien van een lange rij af en toe, niet lastig. Een beetje Russisch helpt wel. U kunt ook uw kaartje door een Rus (m/v) laten regelen.

Dankzij de voortschrijdende ICT, kunt u nu ook via diverse websites, onder andere van de Russische spoorwegen, een Russisch kaartje kopen, of een reis van en naar (West-) Europa boeken. Ook Oekraïense kaartjes zijn online verkrijgbaar.

De kaartjes voor zowel de lange afstandtreinen als de lokale treinen zijn naar Nederlandse maatstaven erg goedkoop.

Tips

•  Mijd Moskou en Sint-Petersburg: te duur, te druk en te toeristisch. Wie toch wil kiezen: Sint-Petersburg is cultureel, historisch en architectonisch interessanter. Naast de onvolprezen Hermitage valt er nog veel meer te zien. Er is een uitgebreid tramnet.

•  Cultureel en historisch is Lviv/Lwow erg interessant. Het Sovjet-verleden heeft er maar weinig grip gekregen op de Poolse en Oostenrijks-Hongaarse sporen in de stad. Het is de meest Westerse stad van Oekraine. Beter bereikbaar door vanuit Przemysl (Polen) de bus te nemen i.p.v. de trein.

•  Sotsji heeft in 2014 de Olympische Winterspelen. Het is in de zomer een alternatief voor wie is uitgekeken op de Turkse kant van de Zwarte Zee. In lente en herfst kunt u er sneeuw zien en in de zon liggen.

Internet

Russische spoorwegen: www.eng.rzd.ru (Engels).
Oekrainse spoorwegen: www.uz.gov.ua (Oekrains en Russisch).
Wit-Rusland: www.rw.by
Treinplanner voor (bijna) de hele ex-Sovjetunie: www.poezda.net/en/

(Datum update: 31-12-2012)

Slowakije

Reizen naar

Een reis naar Slowakije begint of vanuit Wenen of vanuit Praag.
Vanuit Wenen (zie Oostenrijk) rijden ieder uur treinen naar Bratislava, waar u kunt overstappen op de treinen naar de rest van het land, onder andere op de Intercity naar Kosice. U kunt ook met dagtreinen naar Praag reizen (zie Tsjechië) en van daar met de frequente dagtrein naar Bratislava en Žilina, of de nachttrein verder naar onder meer Košice, Zvolen, Poprad of Banská Bystrica.
De dag- en nachttrein tussen Berlijn en Boedapest doet ook Bratislava aan.

Reizen in

Voor niet alle IC- en lange afstandstreinen hoeft gereserveerd te worden; dit staat aangegeven in de dienstregeling. Een reservering in de intercity (IC), en SuperCity (SC), kost € 0,66, voor de eurocity € 2,-. Reserveringen voor couchettes zijn aanzienlijk duurder. Daarnaast bestaan de Rychlík, de Express en de Zrýchlený vlak (Zr), interregionale lange afstandstreinen en de regionale treinen.

De Slowaakse spoorwegmaatschappij ZSSK hanteert een prijssysteem dat wel lijkt op dat van de Tsjechische CD, met andere benamingen. Kaartjes kunnen tot 60 dagen van te voren gekocht worden, dit kan ook via Internet.

In Slowakije bestaan kortingen voor senioren en jongeren onder de 26 jaar, voor de tussengroep is er de Klassik Railplus. Ook dit land kent een groepskorting, de Skupina waarbij voor groepen van meer dan zes personen kortingen tot 60% mogelijk zijn. Wel is een namenlijst nodig.

De Slowaakse Kilometerbank en het goedkope dagretour zijn komen te vervallen, maar met een RailPlus-kaart kan 25% korting op binnenlandse kaartjes verkregen worden.

Tips

•    Mooie bergtrajecten zijn er in de Hoge en Lage Tatra. In de Hoge Tatra geldt een apart tarief, doorgaande kaartjes verkrijgbaar.

•    Ook mooi: Vrútky–Banská-Bystrica dwars door de Turčianska Kotlina, Humenné–Prešov en Jesenské–Brezno langs de rivier de Rimavá.

•    Vanuit Košice kunt u voor meerdere dagen mooie dagtripjes in de wijde omgeving plannen. B.v. naar de Hoge Tatra, naar de laagvlakte (Vihorlat), naar de houten kerkjes in Bardejov en naar het Hongaarse Miskolc. Košice zelf kent een prachtige 'miniatuur'-spoorlijn dwars door het park.

•    Blijft u maximaal vier dagen in Slowakije? Een vierdaags retour Wenen - Bratislava kost € 15. 

Internet

DDe Slowaakse spoorwegmaatschappij: www.slovakrail.sk/en en www.zsr.sk.

(Datum update: 13-3-2013)

Spanje

Reizen naar

Op 8 januari 2013 is de HSL verbinding Figueres - Barcelona geopend.  Negen AVE treinen rijden naar Barcelona en acht rijden door naar Madrid. Pas in april rijden er doorgaande internationale treinen op de HSL Perpignan - Barcelona. Thans rijdt er per dag slechts één vanuit Nederland te halen TGV Parijs–Figueres-Vilafant, met een aansluitende HST-trein naar Barcelona en verder (Madrid). De doorgaande hoteltreinen Parijs–Barcelona/Madrid rijden nog wel, maar in het laagseizoen niet dagelijks.

Wie gebruik maakt van dagtreinen tussen Parijs en Noordwest-Spanje moet vanwege de afwijkende Iberische spoorbreedte overstappen (heen in Irún, terug in Hendaye). Iets avontuurlijker alternatieven gaan via Latour-de-Carol, Canfranc (bus aan de Franse kant), of Andorra (per snelbus verbonden met de hoofdstations van Toulouse, Barcelona en Lleida). De verbinding via Latour-de-Carol is niet terug te vinden op de nationale of internationale reisplanners, maar alleen zichtbaar op de reisplanners/websites voor lokale treinen (TER en Renfe Cercanías). Aansluitingen zijn zodanig dat meestal alleen de Pyreneeën zonder overnachting vanuit Nederland bereikt kunnen worden.

Reizen in

Spanje is een groot leeg land met een dozijn dichtbevolkte gebieden aan de kust en rond Madrid. In die agglomeraties rijden frequente voorstadstreinen (tweede klas) met een zonetarief: in Barcelona Rodalies, elders Cercanías. Rond Barcelona, Madrid, Bilbao, Oviedo/Gijón en San Sebastián zijn er uiteenlopende integratievormen met stads- en streekvervoer en regionaal spoor, en bestaan er dag- en weekpassen en/of meerrittenkaarten. Andere kaartjes moeten vooraf gevalideerd worden en zijn vanaf dat moment een paar uur geldig.

Verbindingen buiten en tussen de agglomeraties zijn door de geografie (bergen, leegte) en politiek (asfalt eerst) traditioneel langzaam en laagfrequent, al maakt het uitzicht veel goed in ruige gebieden als de Pyreneeën, in het noordwesten (deels smalspoor), in oost-Andalucía, en langs de oostkust.

Dat beeld is echter doorbroken door de AVE en de voordeliger Avant op de goedlopende hoge-snelheids-assen Perpignan–Barcelona–Madrid–Sevilla/Málaga en Valladolid–Madrid–Valencia/Alicante (met zijtakken). De meeste andere lange-afstandstreinen (Alvia, Altaria, Euromed) rijden een deel van de rit op hoge-snelheidsspoor en benaderen de AVE ook qua comfort. Prijsindicatie: € 20 per 100 km. Sinds kort rijden er nu ook lange afstand AVE's die langs Madrid rijden zonder er te stoppen: 2x Barcelona – Malaga en 2x Barcelona – Sevilla. Voor al deze treinen is reserveren verplicht; meestal geldt er een toeslag voor Interrail. Het ticket bevat een code waarmee u een gratis kaartje kunt halen bij loket of automaat voor vóór- resp. natransport per Cercanías.

Ook regionale treinen (alleen tweede klas) bieden steeds meer snelheid en comfort, tot en met verplichte reservering in de interregio-achtige MD en R-598 (€ 8 per 100 km, tegen € 6 voor de gewone Regional; daartussen zit nog TRD en Regional Exprés). Kaartjes voor regionale treinen zonder reservering gelden alleen in de eerstvolgende trein! Dat voorkomt wel dat je tegen verkeerd tarief reist. Alle treinen hebben trouwens airconditioning.

Recht op overstappen bestaat nauwelijks, en op onderbreking van de reis al helemaal niet. Kies daarom de beste verbinding, koop losse kaartjes, en vergeet Interrail. Bij alle langafstandstreinen kost een interrail reservering minstens 10 €. Dan kun je ook eens met de lange-afstandsbus (autocar), bijv.: Granada–Alacant/Murcia (snijdt een hoek af, uren sneller dan de trein); Irún–Gijón (als aanvulling op het smalspoor). Of met regionaal (smal)spoor: EuskoTren (Baskisch, vanaf Hendaye SNCF), FGC (Catalaans, met de beroemde tandradlijnen naar Núria en Montserrat), FGV (Valenciaans). Deze maatschappijen accepteren geen Interrail, behalve FGC die korting geeft. De gemengde systemen in Baskenland, Cantabria en Asturias doen bijna Zwitsers aan. De diensten van smalspoormaatschappij FEVE worden in de loop van 2013 overgenomen door nationale spoorwegmaatschappij RENFE, maar het is nog onbekend wat dit betekent voor Interrail. Voor de lange afstandstreinen moet men rekening houden met een incheckbalie en veiligheidscontrole van de bagage die gelukkig niet veel tijd neemt. Bij een overstap naar een andere langeafstandstrein moet men opnieuw inchecken.

De “RENFE Spain pass” een optie voor wie veel, ver en flexibel wil reizen: een virtueel abonnement die op de RENFE website te koop is voor 4, 5, 8, 10 of 12 reizen op alle langeafstandstreinen zonder beperkingen of toeslagen. Het is geldig tot 6 maanden na aankoop en een maand na het eerste gebruik. Het is handig om de pass af te drukken en bij het loket zonder kosten een reservering/biljet te krijgen. Het is ook mogelijk te reserveren via internet met het nummer van de abonnement. (zie Renfe Spain pass)

Er zijn weinig andere middelen om goedkoop met de hogesnelheidstreinen te reizen. Goedkope internettickets moeten minimaal 14 dagen van te voren geboekt worden en zijn niet inwisselbaar. Er is een beperkte korting van 10 % en 20% op retours.

Tips

• Voor wie niet diep Spanje in wil, hebben de Pyreneeën al heel wat te bieden. Het VVV van Ribes de Freser geeft een uitgebreide set wandelingen in de prachtige omgeving uit, combineerbaar met diverse treinritten. Hogerop in de grensdriehoek Latour-de-Carol/Bourg-Madame/Puigcerdà zijn soortgelijke mogelijkheden te vinden. Het OV van, naar en binnen Andorra is de laatste jaren met sprongen verbeterd, vooral aan de Spaanse kant, maar ook de verbindingen met de hoger gelegen dorpen binnen Andorra.

• Een bijzondere ervaring is de Trenhotel (hoteltrein) Lusitania tussen Madrid en Lissabon, of de Sur Expreso van Irún naar Lissabon. Trenhotel staat voor ouderwetse luxe: comfortabele kamers met douche en wc, hoogstaand diner en ontbijt en uitstekende service. Je moet er wel voor betalen (reserveer Gran Clase), maar bedenk dat je een hotelovernachting bespaart. Zoals gebruikelijk op het Iberisch schiereiland is het avondeten aan de late kant: rond 22:00 uur. (Tip van Aad Termorshuizen).

•  Vanuit Barcelona is het beroemde klooster op de berg Montserrat gemakkelijk te bereiken door gebruik te maken van de regionale spoorweglijn van de FGC, die een hierop aansluitende tandradspoorweg exploiteerd naar het klooster.

• Ten noorden van Madrid is er de hoge Sierra de Guadarrama gebergte met toppen boven de 2000 meter. Deze is bereikbaar door een metersporige berglijn, Cercedilla/Cotos, die deel uitmaakt van het Madrileense voorstadnet als lijn C-9.

• Om de dure AVE-trein met verplichte reservering naar Toledo te vermijden, kan men net als de meeste Spanjaarden de snelbus Madrid – Toledo nemen. Er was vroeger een regionale spoorlijn, maar Toledo is nu per trein alleen te bereiken met de hogesnelheidslijn.

• Voor de liefhebbers van smalspoorlijnen in een ruige omgeving en prachtig landschap kan een lange treinrit maken met de FEVE van Leon naar Bilbao (of omgekeerd). Een rit van ruim zeven uur!

Internet

De Spaanse nationale spoorwegmaatschappij: www.renfe.com (een moeizame site: geen tabellen, knudde overstapverbindingen, geen buitenlandse creditcards). Andere vervoersmaatschappijen: www.euskotren.es, www.feve.es, www.fgc.net, www.fgv.es,www.movelia.es(samenwerkende autocares).

In Catalonië en het Baskenland hebben de regionale overheden hun verantwoordelijkheid genomen en regionale reisplanners geïntroduceerd: www.rodaliesdecatalunya.cat en moveuskadi.com. 

Een Nederlandstalige site over het OV in Spanje (en Portugal): www.xs4all.nl/~mmverst. 

(Datum update: 9 januari 2012)

Tsjechië

Reizen naar

Er is een rechtstreekse nachttrein van Amsterdam via Arnhem en Usti nad Labem naar Praag. Overdag reist u bijv. via Hengelo en Hannover naar Berlijn, vandaar rijdt de Eurocity naar Praag en Brno. Vanuit Dresden rijdt er ook een trein naar Liberec. Westelijk Bohemen is te bereiken via Nürnberg: van daar met de RegionalExpress naar Marktredwitz/Cheb en Plzen. DB onderhoudt ook een busdienst tussen Nürnberg en Praag. Er is ook een nachttrein Frankfurt- Dresden- Praag. Vanuit Praag zijn er snelle treinen naar Moravië (Brno, Ceská Trebova, Olomouc, Ostrava) en naar Bratislava (Slowakije). Zuid-Moravië is vrij goedkoop te bereiken vanuit Wenen (zie Oostenrijk) en daar overstappen richting Breclav, Brno. 
In alle bovenstaande varianten kunt u het beste een kaartje tot de grens kopen en van daaruit met binnenlandse kaartjes/aanbiedingen werken.

Reizen in

In Tsjechië rijden SuperCity’s of Pendolino (tussen Praag en Wenen en Ostrava), EC’s, een enkele IC en Express, en de Rychlik (R, sneltrein), Spesny vlak (Sp) en Osobni Vlak (Os, regionale stoptrein/boemel). Tussen Praag en Ostrava zijn ook RegioJet en LEO Express actief, compleet met drankje en Wifi, maar met eigen kaartjes en voorwaarden. Ook plekken die geen goede treinverbinding hebben, zijn door het uitstekende busnet goed bereikbaar. In sommige gevallen is de bus zelfs sneller en goedkoper.

Treinkaartjes kunnen aan het loket, maar ook online gekocht worden. Vooral voor internationale kaartjes kan dit voordelig zijn. Voorbeeld is het SporoTiket Česko. Dit is geldig voor een bepaalde dag en een bepaalde route, en is goedkoper naarmate eerder aangeschaft. Het elektronische kaartje moet een dag van te voren voor een gewoon kaartje worden ingewisseld. Retourkaartjes (twee dagen geldig) leveren 5% korting op. De Inkarta is een kaart die ca. 25% korting geeft op binnenlandse reizen, en op reizen naar Slowakije. Ze kost 990 Tsjechische kronen (€ 40,-), is drie jaar geldig en is lonend bij 400 reiskilometer per jaar. In eerste instantie pasfoto en legitimatie vereist, maar er is inmiddels ook een elektronische versie, die een beetje aan onze oude, vertrouwde chipkaart doet denken.

Voor wie veel reizen onder de 100 km maakt, is de Inkarta de beste optie. Er zijn ook speciale Inkarta’s voor senioren en jongeren onder de 26 jaar, varianten voor drie maanden (150 CZK) en een jaar (550 CZK). Inmiddels zijn er ook Inkarta´s die 50 en 100% korting geven.

Met de Kilometerbank kunnen maximaal drie volwassenen van boven de 15 jaar (tegelijk) 2000 km reizen. Deze kost 2100 kronen (ca. €85,-) en is zes maanden geldig en er hoeven geen toeslagen betaald te worden. De conducteur (beslist niet de reiziger!) schrijft het aantal kilometers af (minimaal 100, maximaal 400). U kunt met de Kilometerbank ook van/naar grenspunten reizen.

Ook een manier om geld te besparen is de Sleva pro skupiny, de groepskorting. Als twee of meer mensen samen reizen, krijgen 25% korting. De rest, tot maximaal 30 personen , krijgt 50% reductie.
Het Duitse Schönes-Wochenende-Ticket is geldig tot de Tsjechische stations nabij de Duitse grens, alleen in lokale en sneltreinen (Os, Sp, R en Ex); voor door de week is er het bij de DB verkrijgbare BöhmenTicket (€ 33), geldig vanaf 9 uur 's morgens. Er is ook een speciaal kaartje voor de lokale treinen die tussen Tsjechië en Polen rijden. De ZVON-treinen in de driehoek Tsjechië-Polen-Duitsland hebben één tarief/kaartje.
De SONE+-kaart is een dagkaart voor twee volwassenen en drie kinderen (max. 15 jaar), geldig op zaterdag of zondag; 200-275 kronen (ca. €10,-) voor alleen de Osobní en Spesní. De duurdere variant van 600 kronen geldt in alle treinen. De kaart geldt ook in de grensgebieden met Oostenrijk, Polen en Slowakije.

Daarnaast zijn er goedkope netkaarten voor een dag (550 kronen) te koop.

Voor binnenlandse reizen geldt een toeslag van 70 kronen (€3,- voor EC/IC) Voor de SC-treinen is de toeslag zelfs 115 kronen (€5,-). Bij internationale kaartjes (CIV) en gebruik van de Kilometerbank vervalt de toeslag. Een zitplaatsreservering kost 70 kronen, in de SC-treinen 200 kronen.

Tips

•    Prachtige steden zijn Karlovy Vary en Mariánské Lazné. Er zijn veel kuuroorden in dit westelijke gedeelte van Tsjechië. De twee steden zijn verbonden met een mooie spoorlijn.

•    Prachtige natuurgebieden zijn ondermeer het Reuzengebergte (Krkonosze) ten noorden van Liberec, het Oudvadergebergte ten noordwesten van Ostrava, (Noordoost-Moravië). Zoek je het niet zo ver in Tsjechië, dan biedt de omgeving van Louny (ten noordwesten van Praag) ook veel rust en idylle. Al deze regio's zijn goed met de trein te bereiken.

Internet

De website van de Tsjechische spoorwegmaatschappij CD: www.cd.cz (tsjechisch/engels).
Onofficiële website met Duitstalige info: www.univie.ac.at/bahnsprachfuehrer

(Datum update: 13-3-2013)

Turkije

Reizen naar

Istanboel is vanuit Europa per trein alleen bereikbaar met een dagelijkse nachttrein naar Istanboel. Een treindeel vertrekt uit Belgrado (Servië) en het ander treindeel uit Boekarest (Roemenië), waarna beide treindelen gecombineerd worden in Dimitrovgrad in Bulgarije. Er rijden geen lokale treinen over de Bulgaarse/ Turkse grens, maar wel lange afstandsbussen, die wel ongeveer twee uur nodig hebben bij de grens i.v.m. de grensformaliteiten. Voor wie avontuurlijk ingesteld is kan de grens sneller te voet oversteken en aan beide kanten van de grens kunnen lokale taxi's en bussen gebruiken.

Reizen in

In Turkije is het hoofdvervoermiddel in het OV de bus, die meestal veel sneller en betrouwbaarder is dan de trein. Voor lokaal vervoer wordt veel gebruik gemaakt van de dolmus (minibus met vaste route, maar geen dienstregeling) en de taxi. De bussen zijn handen van privémaatschappijen en die concurreren elkaar hevig op zowel prijs als kwaliteit. De langeafstandsbussen vertrekken vanaf busstations, otogars, die veel faciliteiten hebben. Het beste is om van te voren de buskaarten te kopen en niet van straatverkopers bij het busstation.

Er zijn langeafstandstreinen met couchettes en slaaprijtuigen naar de verre bestemmingen zoals Kars, Tatvan (met aansluiting naar Teheran, Iran), Adana (aansluiting naar Syrië, nu niet mogelijk). Deze treinen hebben vaak grote vertragingen. Er is ondertussen een hogesnelheidsnet in opbouw. De hogesnelheidstreinen rijden alleen tussen Eskişehir, Ankara en Konya. Om van Istanboel naar de hoofdstad Ankara te reizen is een overstap in Eskişehir op de hogesnelheidstrein noodzakelijk, tenzij je een van de weinige langeafstandstreinen naar het oosten van Turkije neemt.

In Istanboel is er een goed openbaar vervoer met met een metro, trams, kabelspoorweg, hoogwaardige buslijnen, voorstadstreinen en niet te vergeten bootdiensten langs de Bosporus.

Tips

Een reguliere openbaar vervoer boot nemen langs de Bosporus.

Internet

Turkse spoorwegen:

http://www.tcdd.gov.tr/tcdding/index.htm

(Datum update: 22-3-2012)

Wit-Rusland

Zie: Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland

(Datum update: 23-2-2012)

Zweden

(Datum update: 13-3-2013)

Zwitserland

Reizen naar

De snelste treinverbinding naar Zwitserland is de rechtstreekse ICE van Amsterdam via Utrecht en Arnhem naar Basel SBB, in zes uur en 40 minuten. Deze trein rijdt één keer per dag, 's morgens heen en 's middags terug. Andere verbindingen met een overstap in Frankfurt Main Hbf duren minstens een half uur langer. Het voordeel is wel dat de aansluitende ICE na Basel doorrijdt via Olten en Bern naar Interlaken Ost. Vanuit Brabant is de snelste route meestal via Venlo en Düsseldorf en vanuit Zuid-Limburg via Heerlen en Aken. Voor reizigers uit Zuidwest Nederland is de route via Parijs ook een optie; zeker als de bestemming in het westen van Zwitserland ligt (via Lausanne of Genève).

Een reis met de ICE gaat snel, maar is voor de echte genieter soms minder aantrekkelijk. Geluidsschermen en tunnels bepalen veelal het beeld. Je kunt ook landschappelijk aantrekkelijker reizen, bij voorbeeld de klassieke route langs de Rhein. Ieder uur per IC, met overstap in Düsseldorf of Köln en in Mannheim. Met het boekingssysteem van die Bahn reiseauskunft.bahn.de kun je zelf elke route kiezen door gebruik te maken van de via-optie. De reis duurt uiteraard langer, maar je bent soms minder geld kwijt. Je kunt op die manier ook een overnachting in Duitsland plannen door via die plaats te kiezen en dan het aantal uren in te vullen van je daar wilt verblijven. Even puzzelen; je kunt tot 48 uur je reis onderbreken zonder dat het duurder wordt en terug kun je eventueel wel rechtstreeks of via een andere route.

Doorgaande kaartjes kun je regelen bij de Treinreiswinkel. Maar je kunt het ook best zelf doen. Belangrijk is om te weten dat je dan geen doorgaande kaartjes naar Zwitserland kunt kopen (Unbekannt Auslandtarif), maar als je eerst apart kaartjes koopt naar het Duits/Zwitserse grensstation (Basel SBB, Schaffhausen of Konstanz) kun je dat zonder veel moeite regelen via de site van de DB; je kunt de aanbiedingen zien die per reismogelijkheid en/of per dag soms aanzienlijk in prijs kunnen verschillen en je print de reisbiljetten on-line uit. Boeken kan 92 dagen voor de datum van de terugreis. Kaartjes voor de reis in Zwitserland koop je dan bij sbb.ch (zie hieronder); het kopen van aparte kaartjes van en naar het grensstation maakt de reis niet duurder.

De City Night Line (nachttrein) is een stuk langzamer (ca. 12 uur vanaf beginstation Amsterdam-Centraal naar eindstation Zürich), maar het betekent een besparing op de kosten van een overnachting en in de aansluitende ochtend reeds genieten van het Zwitserse landschap. In de City Night Line (inmiddels ook gewoon van DB) kan de fiets mee in een speciale fietsenafdeling.
Internet: citynightline.de; Vroeg boeken is aanbevolen; Denk ook eens aan het reizen op een doordeweekse dag (geldt ook voor de ICE), die is minder snel volgeboekt.

Reizen in

Zwitserland is best duur. Je kunt naar alle bestemmingen doorgaande kaartjes krijgen en daarbij kun je aansluitend van alle treinvervoerders, bus- en bootondernemingen gebruik maken (inderdaad zonder allerlei inchecktoestanden) en soms zelfs voor trajecten met de kabelbaan. Je kunt deze ook on-line kopen en uitprinten via sbb.ch. Het is verstandig om van tevoren goed na te denken over je gebruik van het openbaar vervoer in Zwitserland. De site swisstravelsystem.com geeft alle informatie over algemene en half geld abonnementen. Vaak goedkoper en handiger zijn regionale abonnementen (overzicht op: swisspasses.com/railpass/swiss-regional-rail-passes/). Deze passes zijn ook te verkrijgen bij de Treinreiswinkel. In veel Zwitserse steden is een lokaal OV-abonnement inbegrepen in de hotelkamerprijs, bijvoorbeeld in Bazel.

Trein:

Vanuit Basel SBB vertrekken treinen naar alle delen van Zwitserland. Het spoorwegnet in Zwitserland is bijzonder dicht en halfuurdiensten zijn bijna overal de regel. De treinen sluiten goed op elkaar aan, zijn modern en gerieflijk. Vaak kan de fiets mee. De klant is er nog koning – overal behulpzaam personeel – en de Zwitserse spoorwegen (SBB) hebben voor elke toerist wel iets dat past. In de kaartenautomaten werkt de Nederlandse pinpas en op elk station zijn dienstregelingfolders van lijnen of gebieden veelal gratis te verkrijgen.

Er staan handige tips voor het reizen per trein op de sites van de SBB www.sbb.ch en het Zwitsers bureau voor toerisme www.myswitzerland.com

Streekbus:

Belangrijk in het Zwitserse OV is de streekbus. Deze wordt veelal gerund door de posterijen. Deze Postauto brengt je naar de meest afgelegen dorpjes en tot op grote hoogte. Soms moet je een toeslag betalen voor echte toeristische trajecten (bijvoorbeeld over de passen) en sommige bussen rijden alleen in het zomerseizoen. De chauffeurs zijn vrijwel altijd zeer klantgericht en bovenal ware wegkunstenaars in het nemen van soms onmogelijk lijkende bergweggetjes of smalle dorpsstraatjes. De website postauto.ch biedt informatie in de drie landstalen plus het Engels. Deze website bevat ook uitprintbare kaarten van de regionale lijnennetten (niet in de Engelstalige versie van de website). Regionale dienstregelingen-boekjes van de Postauto zijn gratis verkrijgbaar bij ieder postkantoor en iedere Tourist Information. Kijk ook hier goed voor aanbiedingen; er zijn speciale abonnementen voor bepaalde regio’s die al snel veel voordeliger zijn dan losse kaartjes.

Tips

De Zwitserse OV-bedrijven zijn erg gericht op de wandelaar. De Matterhorn Gotthard Bahn die op het ongelofelijk mooie traject van Zermatt via Visp, Brig en Andermatt naar Disentis rijdt heeft een speciale folder met wandelingen van station naar station. Hetzelfde geldt voor de Rhätische Bahn in Graubünden. Je geniet dan niet alleen van het prachtige landschap, maar ook van de fraaie treintjes die daar doorheen rijden. Voor de Postauto geldt dat er folders zijn voor delen van Zwitserland, waarbij de route loopt tussen twee postbushaltes; dit zijn overigens soms wel echte bergwandelingen.

Het traject van de Rhätische Bahn van Thusis tot Tirano in Italië behoort tot de mooiste treintrajecten ter wereld, is bovendien een meesterwerk van ingenieurskunst en staat inmiddels op de UNESCO-Werelderfgoedlijst. Beroemd zijn het Solis- en het Landwasserviaduct en vooral het traject van Bergün naar Preda, waarbij de trein in een korte afstand zonder tandrad een groot hoogteverschil moet overwinnen. Daarbij rijdt de trein via keertunnels en steeds het smalle dal via bruggen overstekend omhoog, waarbij je telkens het traject ziet waarover je net kennelijk de andere kant op reed. Er is een Bahnlehrpfad dat bij de stations begint of eindigt en onderweg is voorzien van informatieborden. En steeds zie je de rode treinen van de RhB in dit woeste landschap en vraag je je af of deze trein nu naar Bergün of naar Preda gaat. Wel een waarschuwing; ook dit is een bergpad, waarvoor absoluut goed schoeisel met profiel een voorwaarde is. En ja, dan hebben we het nog niet gehad over het Bernina-traject over de gelijknamige pas van 2253m hoogte, Alp Grüm en het Brusio-viaduct, waar de trein in het open landschap een complete draai van 360 graden maakt.

Wie met de trein de hoogste bergtoppen wil bereiken kan beter de zeer dure Jungfraujoch vermijden die voor het grootste en hoogste deel in een tunnel rijdt. De Gornergrat lijn ten zuiden van Zermat is bijna even hoog rijdt niet in een tunnel en heeft een veel breder en wijder uitzicht.

Er is een hele lijst van prachtige trajecten op te stellen, zowel van de trein als de postbus. Maar ook de grote lijnen zijn soms zeer de moeite waard. In de eerste plaats natuurlijk (nog) de Gotthardlijn met de keerlussen bij Wassen en Faido; maar ook de trajecten Bern- Interlaken en Olten-Luzern zijn prachtig, als de trein met normale snelheid op de Zwitsers Alpen aanrijdt.

Rond Bazel is de TicketTriRegio, een internationale regio dagkaart die geldig is voor het vervoer in Frankrijk (trein tot Mulhouse), Duitsland en Zwitserland. (in het Frans: www.triregio.info carte-journaliere In het Duits: www.triregio.info tageskarte)

Er zijn ook leuke berglijnen die de Zwitserse grens oversteken naar de buurlanden zoals Martigny – Chamonix – St-Gervais (Frankrijk) en Locarno – Domodossola (Italië), waardoor lokale combinatiereizen met meerdere landen te plannen zijn, zoals met de Italiaanse bergmeren streek.

 (Datum update: 13-3-2013)