50 jaar Rover

De stem van de reiziger – Van reactief naar proactief

Dat consumentenorganisaties zo’n beetje overal over mee kunnen praten spreekt niet vanzelf. In het 50-jarig bestaan van Rover is daarin een duidelijke ontwikkeling te zien, ook als het om invloed op NS-beslissingen gaat. Hoe begon dat eigenlijk?

Editie 4, 2021  |  Peter Oosterling

In de jaren 80 ging Rover regelmatig overleggen met NS
Foto: E. Tappen / Het Utrechts archief

 

Nadat ik ja had gezegd op de vraag van de redactie om een artikel te schrijven over de beginjaren van het overleg met NS, zuchtte ik eens diep. In de jaren ’80 had ik geen computer en na wéér een verhuizing waren de papieren aantekeningen met de ophaaldienst meegegaan. Even had ik mijn hoop gezet op de Rover-archieven; niets… Maar, zo vroeg ik mij vervolgens af, zou het voor de lezer anno 2021 nieuwswaarde hebben om alles wat toen belangrijk was nog eens te memoreren? Welnee. Schrijf liever over de voorgeschiedenis van deze voorloper van het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (Locov), dat in september 1998 werd opgericht.

Busboekjes uitpluizen

Het begon allemaal met de Werkgroep Streekvervoer van Rover. Zodra vroeger de nieuwe busboekjes verschenen ging die driftig aan de slag. Op de regionale kantoren van de Verkeersinspectie bestudeerde de werkgroep de aantallen reizigers die de vervoerder per lijn en per uur had geteld tijdens speciale teldagen. Aan de hand van de instructieregels uit dat Normeringssysteem Voorzieningenniveau Streekvervoer, het NVS in jargon, rekende zij na of de vervoerder extra ritten moest gaan inleggen of dat het schrappen van ritten door de tegenvallende aantallen passagiers helaas onvermijdelijk was. Dát Rover door in de wet verankerd bezwaar en beroep het aanbod aan busdiensten enigszins kon beïnvloeden was overigens niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. Een vergelijkbare beïnvloedingsmogelijkheid op de dienstregeling van NS kwam niet in de wet.    

Het was natuurlijk mooi als je je stem kon verheffen tegen een al te gekke verandering in een dienstregeling, maar Rover wilde meer. Zij wilde vooraf met een vervoerder kunnen overleggen over diens plannen en vroegtijdig met hem in gesprek over de wensen en kritieken van de vereniging. Uit contacten die de vereniging had met het toenmalig ministerie van Verkeer en Waterstaat wist Rover dat de rijksoverheid niet geheel afwijzend stond tegenover het formaliseren van de stem van de reiziger. Dat zou uiteindelijk gebeuren toen op 1 januari 2001 de Wet personenvervoer 2000 van kracht werd.

De Utrechtse Inktpot: hier vond het PONS plaats
Foto: Het Utrechts Archief    

 

Het PONS

Met Rail 21, Sporen naar een nieuwe eeuw (1988) had de spoorvervoerder al laten zien dat de trein een belangrijke en positieve rol kon vervullen in de sterk veranderende en groeiende behoefte aan mobiliteit. Rover haakte hierop aan en stelde NS voor om met elkaar in gesprek te gaan over een periodieke vorm van overleg. Al snel kreeg de vereniging de uitnodiging om in Utrecht te komen praten over de opzet van zo’n overleg. Voorzitterschap, verdere bemensing, secretariaat, onderwerpen en frequentie waren de belangrijkste onderwerpen voor deze kennismaking. Uiteraard werd de naam van het overleg naar goed gebruik binnen het spoorbedrijf een pakkende afkorting: het PONS, Periodiek Overleg Nederlandse Spoorwegen.

We spraken af dat een NS-medewerker de verslaglegging zou verzorgen. Om de stem van de reiziger krachtig te laten doorklinken zou het Roverbestuur de leden van zijn Adviesraad gaan uitnodigen om onderwerpen aan te dragen die van belang waren voor treinreizigers in het algemeen of voor de bewoners van een bepaalde regio. Ik nam de taak op mij om deze onderwerpen te voorzien van een bondige gespreksnotitie of achtergrondinformatie.

Dreunende rijtuigen?

Mijn informele taak was ook het filteren van voorstellen waarmee de Adviesraad kwam. Soms moest ik zelfs de eigen delegatieleden ervan weerhouden om in het PONS stokpaardjes te gaan berijden of hobbyisme te bedrijven. Hein Hoestra, in die tijd onze voorzitter, ontglipte op een listige wijze aan mijn zorgvuldig gecomponeerde agendaopzet. Aangekomen bij de rondvraag aan het einde van een sessie, wist hij het meer dan eens op de ‘dreun in de nieuwe ICR-rijtuigen’ te brengen. En dat terwijl de NS juist zo trots was op hun rijeigenschappen dankzij de Y32-draaistellen. Die had de SNCF in de jaren ‘70 ontwikkeld voor hun Corail-rijtuigen, en reden voor die tijd ongekend goed. De NS-voorzitter zat er niet mee en stelde Hein voor om in een volgend overleg een lijst te overleggen met rijtuigen die wél en die niet dreunden.

Of het nu door die dreun kwam of niet, maar ook het vaststellen van het verslag van de vorige bijeenkomst was iedere keer weer goed voor een hilarisch momentje. Hierin werd de achternaam van Hein consequent als Hoekstra geschreven. ‘Voorzitter, zoals vaker aangeven: mijn achternaam is Hoestra.’ Genoteerd, zei de notulist, en dan wisten wij al wat er in het nieuwe verslag zou komen te staan.

Kinderziektes

Nee, een werkelijke kinderziekte van de ICR-rijtuigen was het niet open willen van sommige deuren. Maar de tijdelijke oplossing die Tim Boric voorstelde, om in elke ICR-stam minimaal een ouder plan E- of W-rijtuig in te zetten, deed de trots van de NS-delegatie op het nieuwe materieel toch pijn.

De in 1993 geopende Schiphollijn leverde al snel een fraaie klacht op: de combinatie hoge snelheid en bomen langs het spoor maakte de reiziger onrustig. Of we dat in het PONS wilden bespreken…

Het Locov en andere overleggen

Moest Rover ooit hard lobbyen om een vorm van inspraak te krijgen, sinds eind 1999 is het actief meepraten over tal van onderwerpen in de OV-wereld aan de orde van de dag. Voor alles dat te maken heeft met het hoofdrailnet is het Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (Locov) opgericht. Samen met partijen als de Fietsersbond, LSVb, ANWB, Ieder(in) en Seniorenorganisatie KBO-PCOB overleggen wij hier met NS, het ministerie van I&W en sinds kort ook ProRail. Rover coördineert de adviezen die namens de consumentenorganisaties worden gepubliceerd. Meestal op basis van een adviesaanvraag, maar een enkele keer ook ongevraagd. Aan bod komen onderwerpen als dienstregeling, tarieven, toegankelijkheid, visies en beleid, toekomstplannen en service aan de reiziger. NS en ProRail zijn zelfs bij wet verplicht over deze onderwerpen om advies te vragen, maar niet om het op te volgen. Toch zijn er in Locov-verband al veel successen behaald. Naast adviezen verstuurt Rover regelmatig ook lobbybrieven en dragen we bij aan internetconsultaties rond nieuwe wet- en regelgeving. Input daardoor komt van verschillende expertisegroepen, bestaande uit Roverleden.

Op regionaal niveau is een variant van het Locov te vinden: de Rocov’s. Hier buigen vertegenwoordigers van Rover zich samen met andere organisaties over regionale plannen. Overigens neemt Rover ook deel aan tal van andere officiële overleggen, zoals het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB) en de ProRail kerngroep Toekomstvast Werken aan het Spoor (TWAS). Daarnaast doet Rover mee aan vele onofficiële overleggen, bijvoorbeeld over betaalmethoden, reisinformatie en reizen van deur tot deur.


Meld je aan voor onze nieuwsbrief:

Contact

  • Utrechtseweg 59 3818 EA Amersfoort
  • Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
  • Tijdelijk spoednummer:
    06-57497662

Volg ons