Reisinformatie per land


Hieronder vind u een lijst van Europese landen in alfabetische volgorde. Klik op een land om meer informatie te lezen over het reizen hier naartoe of binnen deze bestemming.

Baltische Staten (Estland, Letland, Litouwen)

Trolleybus in Vilnius kleinReizen naar

Met de trein

Vanuit Benelux: zie bij Polen voor de info tot daar en dan is er nog maar één trein overgebleven, die niet eens dagelijks rijdt van Polen naar Kaunas, via verlengd normaalspoor, gereden door PR = PolRegio. Dit is de eerste aanzet tot de zgn. Via Baltica, die als normaalspoor zou moeten doorlopen via Riga tot Tallinn en dan via een tunnel naar Helsinki – maar dat zijn verre toekomstdromen. Door het verleden is het gewone spoorsysteem in deze landen het Russische breedspoor.

Tussen Litauen en Letland is geen enkele treinverbinding voor personen meer open.

Van Letland naar Estland kan men, afhankelijk van de dag van de week, direct of met lange wachttijd overstappen in de grensplaats Valga voor de rit Riga-Tallinn. Op de site seat61.com zijn meestal actuele tijden te vinden.
Naar verwachting komen er dit jaar weer treinen tussen Litauen en Letland, voorlopig enkel weekends, 2x daags Vilnius-Daugavpils, alwaar men kan overstappen richting Riga (al is dat wel een grote omweg).

Als u een wat avontuurlijker rondreis overweegt: eigenlijk is het via Minsk/Byelorus eenvoudiger, de verbinding met Vilnius is recent sterk verbeterd. Vanaf Paris rijdt op donderdagavond een luxe Russische slaaptrein via DE-Warszawa-Minsk naar Mockba/Moscow. Informeer bij de Treinreiswinkel! Dan is wel een visum voor dat land nodig (visumvrij inreizen kan enkel per vliegtuig voor max 5 dagen).

In principe is het theoretisch mogelijk met internationale tickets deze hele reis te boeken, maar dat raden we sterk af: peperduur en zeer omslachtig. Boek zonodig tot Bialystok of evt. Warszawa in Polen en koop aldaar een nieuw kaartje dat veel goedkoper uitpakt.

Interrail is niet geldig in deze 3 EU-landen!

Met de bus

Hier zijn er wel doorgaande verbindingen, maar bedenk dat het een erg lange rit van ruim 25 uur is door Duitsland en Polen. Eurolines biedt busritten, de EcoLines is gevestigd in Letland en biedt doorgaande ritten meestal al vanaf Londen/Parijs. Met de combo FLIX+Polskibus kan je tot in Litauen reizen, met vaker overstappen.

Met de boot

Het meest bekend en gebruikt is de verbinding Helsinki-Tallinn, met diverse ferrycompanies.

Vanaf Stockholm kunt U (niet altijd dagelijks) naar Tallinn of (vlakbij) Riga overvaren, dit zijn de bekende luxe Oostzee ferries; Tallink en Stenaline.

Dan zijn er nog de lijndiensten naar Klaipėda en Liepāja vanaf Kiel en Lübeck/Travemünde (DFDS en Stenaline). Deze zijn meer  gericht op trucks, maar vakantiegangers en losse passagiers kunnen ook mee. Kijk op een site als www.directferries.com voor een algemeen overzicht en links naar boekingen.

Reizen in en door

Per trein

In alle 3 landen is het systeem de laatste jaren gemoderniseerd en aangepast aan de lokale omstandigheden; dus enkel lijnen gericht op de hoofdstad in vrij lage frequentie. Alle 3 de hoofdsteden hebben ook nog dagelijkse treinen met Mockba/Moscow (Vilnius als transittrein vanaf Kaliningrad).

Estland

Na jaren van geheel commercieel vrijgeven heeft de regering de zaak weer overgenomen en geheel nieuwe FLIRT-treinen besteld en een zonetarief met chipkaarten ingevoerd. Alleen in Tallinn kan men nog kaartjes kopen; verder gewoon in de trein betalen of met korting vooraf online. Estland loopt voorop in digitaliseren en dus hebben alle treinen goede WiFi.
elron.ee, trein naar RU: gorail.ee

Letland
Letland is het meest bescheiden en rijdt met gemoderniseerd ex-Soviet materiaal, meestal ook gebouwd in Riga. Een stadsnet/elektrisch rondom Riga, inmiddels ook met zones en chippen, deels geïntegreerd met het stadsvervoer. Verder gemoderniseerde dieselsets voor de weinige overige lijnen.
Website spoorwegen: ldz.lv

Litauen
Nieuwe elektrische treinen voor Kaunas-Vilnius, diesel dito voor de Intercityverbinding naar Klaipėda en verder vooral Poolse railbusjes die de weinige andere lijnen spaarzaam bedienen. Ook hier wordt krachtig aan online vooraf per smartfone boeken gewerkt, al is dit vooralsnog enkel mogelijk met een Litause bank!
litrail.lt

Opgepast! Treinkaartjes in Litauen gelden enkel voor de erop vermelde trein: dus let goed op bij het vooraf kopen van retours. Biljetten zijn allemaal enkeltjes en bij een overstap krijg je er dus 2!

Per bus

Zoals gebruikelijk in Oost-Europa hebben alle grotere plaatsen een ruim en laag geprijsd stadsnet, zeker in de hoofdsteden. In Tallinn is het gratis gemaakt voor inwoners, voor bezoekers vooralsnog wat onduidelijk of men nog moet chippen.

Ook het streeknet is uitgebreid, niet al te frequent en bedient alle gehuchten etc. Estland is van plan ook dit gratis te maken in de loop van 2018. Directe grensoverschrijdende lokale bussen zijn echter ook schaars. De meeste bussen zijn tweedehands uit Scandinavië, in Litauen rijden ook enkele tientallen ex-Connexxion bussen.

De langeafstandbus is in feite het hoofdmiddel van vervoer, zeker voor tussen de 3 landen en naar Polen en Rusland. De bus is luxe, vrij frequent en ook nog vrij goedkoop. De aanbieders wisselen nogal eens, het zijn EcoLines, Luxexpress en Hansabuss.

(tip: vanuit Vilnius is het mogelijk een 1-daagse busexcursie te maken naar Grodno in Belarus, zonder visum, maar vooraf boeken en je data doorgeven is wel nodig voor de passagierslijst).

Reisplanners:
Alle 3 landen hebben een officiële reisplanner, maar veelal zijn private sites handiger en/of geven meer talen:
Estland: peatus.ee of direkt boeken op t-pilet.ee (officieel: soiduplaan.ee/bus)
Letland: 1188.lv/en/transport
Litauen: autobusubilietai.lt


(Datum update: januari 2018)

België

Belgie2Reizen naar

De vertrouwde Benelux-trein rijdt 16 keer per dag van Amsterdam naar Brussel, echter nog steeds via Roosendaal; in april zou dat via Breda moeten worden. De Thalys rijdt 14 keer per dag tussen Amsterdam en Brussel (in het weekend minder). Verder rijdt ieder uur de stoptrein Roosendaal – Antwerpen – Puurs. Uit Maastricht vertrekt elk uur de stoptrein naar Luik (Liège-Guillemins), met op werkdagen meestal aansluiting op de intercity naar Leuven, Brussel, Gent en Kortrijk; in het weekend is er aansluiting op de intercity naar Leuven, Brussel, Gent, Brugge en Oostende. In Luik vertrekt ook de trein door de Ardennen naar Luxemburg.

In Antwerpen-Centraal kunt u overstappen voor het westen van het land en de kust; in Brussel op treinen in alle richtingen. Brussel-Zuid (= Bruxelles-Midi) is het overstapstation voor Thalys, TGV en Eurostar. Ons advies is voldoende tijd te nemen voor aansluitingen in Brussel. Reizigers worden meestal op de volgende trein geboekt bij een gemiste aansluiting. In de reisplannen met Eurostar moet u wel rekening houden met de 30 minuten inchecktijd.

Voor Thalys zijn er tarieven op basis van beschikbaarheid: hoe vroeger je boekt, hoe groter de kans op een laag tarief. Voor de overige treinen zijn er Benelux-weekend, Superdagretour en jongerenkorting; waarschijnlijk wordt het assortiment in de loop van het jaar aangepast. Bij een Thalys- vervoerbewijs is er een EBS-aanvulling (Elk Belgisch Station) van 7 € mogelijk. Het gebruik van Rail Pass (zie verderop) in combinatie met een Thalys-vervoerbewijs is dus niet zinvol. Wel vanaf Essen of Visé met de gewone trein.

Vanaf Maastricht, Eijsden en Roosendaal is er een apart aanbod dat sterk lijkt op de binnenlandse tarieven in België, te koop bij de NMBS-automaat in Roosendaal en Maastricht, bij de NMBS-conducteur (zonder toeslag als je in deze stations instapt) en op www.b-europe.com. Dit is vaak aanzienlijk goedkoper dan bij NS. Ook tussen Belgische stations en Aken is er een dergelijk tarief.

NS gebruikt voor internationale treinkaartjes via Roosendaal een hogere prijs voor het Nederlandse traject dan bij binnenlandse kaartjes. Het is daardoor in veel gevallen goedkoper om de reis op te splitsen in een binnenlands vervoersbewijs tot Roosendaal en een internationaal vervoersbewijs vanaf Roosendaal. Internationale reizigers die met de OV-chipkaart op saldo reizen zijn bij het splitsen wel verplicht om in of uit te checken in Roosendaal. Reizigers met een internationaal ticket hebben wel het voordeel dat ze geen toeslag voor de IC Direct betalen tussen Schiphol en Rotterdam.

Naar Nederland

Voor alle bestemmingen in Nederland verder dan Roosendaal en Maastricht wordt in België een lokettoeslag gevraagd van 5 € per dossier (9 € met reservering). In tegenstelling met Nederland is het nog niet mogelijk om een internationaal vervoerbewijs te kopen bij de verkoopautomaten (behalve naar Roosendaal, Maastricht en Aken). Verstandig is om indien mogelijk een retourbiljet te kopen in Nederland.

Reizen in

Er zijn twee soorten binnenlandse treinen: intercity's (IC) en stoptreinen (L). In de spits zijn er ook spitstreinen (P) en in de zomer toeristentreinen (ICT). Vrijwel alle treinen rijden elk uur volgens hetzelfde patroon; in de Ardennen rijden veel stoptreinen eens in de twee uur. In de weekeinden zijn er minder treinen; routes en tussenstations kunnen dan nogal afwijken van die van door de week. Elk Belgisch station heeft dan ook twee vertrekstaten: een voor maandag t/m vrijdag en een voor de weekeinden en feestdagen.

In de binnenlandse treinen (IC, L, P, ICT) reizen kinderen t/m 11 jaar gratis (zonder tijdbeperking en in 1e en 2e klas; maximaal vier kinderen per begeleider; de leeftijd moet met een identiteitsbewijs kunnen worden aangetoond). Senioren (    vanaf 65 jaar) kopen voor een vast bedrag van € 6,50 (eerste klas € 13,80) een retour tussen twee Belgische stations naar keuze (maandag t/m vrijdag vanaf 9 uur; in de weekends van 14 juli t/m 19 augustus 2018 geldt dit aanbod niet). Met een Rail Pass kunnen binnen een jaar tien willekeurige enkele reizen tussen Belgische stations worden gemaakt (€ 77, eerste klas € 117); de Go Pass 10 (€ 52) geeft dezelfde mogelijkheid aan jongeren (t/m 25 jaar). Er is ook een Go Pass 1 voor één rit (€ 6,40). Rail Pass en Go Pass zijn de hele dag geldig; een grenspunt geldt niet als station; wél kan de reis beginnen of eindigen op een station waar uw trein niet stopt. Verder is er het Weekendbiljet: een retour met 50% korting (vrijdag vanaf 19.00 uur). Regelmatig zijn er tijdelijke, goedkope tickets tussen twee Belgische stations, bv. in de zomer of in december en januari. Het loont de moeite om daarvoor even op de NMBS-website te kijken.

Tips

  • Langs vrijwel de gehele Belgische kust rijdt de populaire Kusttram, met aansluiting op de trein in Knokke, Zeebrugge, Blankenberge, Oostende en De Panne. Vanuit het De Panne eindpunt, bij het treinstation, kan weer verder gereisd worden met de bus naar Duinkerke in Frankrijk. (dkbus.com)
  • Mooie treintrajecten zijn te vinden in de Ardennen, b.v. Luik–Gouvy–Luxemburg of Luik–Verviers–Aken.
  • Het Euregioticket is een dagkaart voor bus en trein in de Belgische provincies Luik en Limburg (enkel de spoorlijnen Luik - Hasselt, Luik - Maastricht, Luik - Spa - Géronstère, Luik – Eupen/Aken), het zuiden van Nederlands Limburg en een groot gebied rond het Duitse Aken; maandag t/m vrijdag: € 18,50 per persoon; weekend en feestdagen geldig voor maximaal twee volwassenen en drie kinderen.
  • Er bestaan goedkope dagkaarten voor de trams en bussen van De Lijn (Vlaanderen), TEC (Wallonië) en MIVB (Brussel). Geschikt voor allerlei interessante dagtochten zoals stedenbezoek, of wandelingen. De NMBS verkoopt helaas geen dagkaart. Er is een maximumritprijs met De Lijn, wel met een maximale geldigheidsduur. Handig is om hiervoor een lijnkaart aan te schaffen, waarvan het tegoed onbeperkt geldig is (delijn.be/nl/vervoerbewijzen). Deze is te gebruiken door meerdere samenreizende personen en kan meestal ook aan het NMBS-loket gekocht worden.
  • De Vlaamse zusterorganisatie van Rover, TreinTramBus, heeft een aantal Groene Haltewandelingen uitgestippeld.

Internet

Belgische spoorwegen: www.nmbs.be; Kusttram: www.dekusttram.be; stads- en streekvervoer Vlaanderen: www.delijn.be; Wallonië: www.infotec.be; Brussel: www.mivb.be; TreinTramBus: www.treintrambus.be en www.groenehalte.be. De routeplanners van De Lijn en de TEC nemen ook treintrajecten mee ook buiten hun gebied.

(Update: januari 2018)

Bulgarije

Reizen naar

Per trein:
Gerekend vanaf Utrecht Centraal, kan de hoofdstad Sofia in ca. anderhalf etmaal bereikt worden.  Deze tijdsduur biedt de keus tussen tweemaal een slaaptrein met een dagtrein daartussen of andersom.
De reis voert via Wenen, Boedapest en Beograd met redelijk aansluitende overstaps in al deze plaatsen, plus in het eerste stuk ook nog ergens in Duitsland afhankelijk van de gekozen verbinding.
Het laatste traject Beograd – Sofia is een veredelde stoptrein. Het Servische deel daarvan is de zwakste schakel: ouderwets, langzaam, storingsgevoelig. Eenmaal in Bulgarije gaat het weer vlotter.

Plannen en boeken van de treinreis kan bij NS-Internationaal (slechte service) en de Treinreiswinkel (aanzienlijk betere service). Vooraf oriënteren kan goed via de Duitse reisplanner die geldt voor heel Europa.

Per bus:
Met Eurolines kan Sofia eveneens in ca. anderhalf etmaal bereikt worden, met een overstap in Frankfurt. Een combinatie met de trein kan overwogen worden door eerst met de snelle Duitse ICE naar Wenen te reizen en verder per bus met de Oostenrijkse tak van Eurolines om zo het altijd nog poverder georganiseerde treinverkeer in Oost-Europa te vermijden.  De tijdsduur van deze combinatie is een ruim etmaal (van ochtend t/m ochtend).

Reizen in

In Bulgarije is alles west-oost gericht; de belangrijkste bergketens, vlaktes en rivieren, en daarmee ook de belangrijkste OV-verbindingen.  De noord-zuid-verbindingen in het land zijn onderontwikkeld inclusief de verbindingen met Roemenië (noord) en Griekenland (zuid).  De west-oost-lopende grensrivier Donau vormt tussen Bulgarije en Roemenië het “Wateren Gordijn”; over ruim 600 km grenslengte zijn er slechts twee bruggen (halverwege het land bij de Bulgaarse stad Ruse en een nieuwe sinds 2013 in het westen bij de Bulgaarse stad Vidin).


Per interlokale bus:
In het Bulgaarse interlokale OV heeft de bus de hoofdrol. Elke grotere plaats heeft een interlokaal busstation (“Avtogara”; in cyrillisch schrift “ABTOΓAPA” ); soms gekoppeld aan het plaatselijke spoorwegstation, maar soms ook geheel ergens anders in de stad gelegen.

Op de busstations bieden de diverse particuliere busmaatschappijen hun verbindingen aan met elk hun eigen loket, reisdoelen en dienstregeling, zonder enige onderlinge afstemming. De tijd nemen om je te oriënteren op alle geboden mogelijkheden loont de moeite.

Het busstation in de hoofdstad Sofia (“Centralna Avtogara”) is bijzonder groot en biedt veel verbindingen; het is gelegen direct naast het Centraal Station van de spoorwegen.
Zie: www.centralnaavtogara.bg/ (slechts in het Bulgaars/cyrillisch; maar je weg vinden in Bulgarije vereist sowieso een elementaire kennis van het cyrillisch alfabet)

De praktijk wijst uit: trek voor elke interlokale busreis een dag uit en noem het een “reisdag”.

Per trein:
Bulgarije heeft een spoorwegnet van een redelijke dichtheid, maar in de reizigerspraktijk is de trein van ondergeschikt belang. Goede en snelle uitzondering is de hoofdlijn Sofia-Plovdiv, onderdeel van de doorgaande spoorverbinding richting Istanbul en ook veel gebruikt voor binnenlandse reizen.
Informatievoorziening op de Bulgaarse stations is uitermate slecht maar omstanders zijn vaak bereid je de weg te wijzen.

Bulgaarse spoorwegen: bdz.bg.
Alternatieve Bulgaarse treinplanner: www.bgrazpisanie.com
(Beide websites ook in het Engels)

(Update 22-12-2015)

Reistip:
Bansko is een pittoreske bergstad aan de voet van het Pirin-gebergte in het zuidwesten van Bulgarije en kan bereikt worden per trein. De rit met de bergbaan van ca. 5 uur is een toeristische ervaring op zich.  
In de plaats Septemvri (gelegen langs de hoofdlijn Sofia – Plovdiv) kan worden overgestapt op de bergbaan naar Bansko en nog iets verder naar het eindpunt Dobrinishte. Zie ook Wikipedia (Engels) met veel detail-informatie over de bergbaan.
Wie dezelfde rit retour te lang vindt duren, kan ook terug met de bus vanaf het busstation in Bansko.

 

Cyprus

Reizen naar

Cyprus is momenteel vrijwel uitsluitend bereikbaar per vliegtuig. De boot vanaf Piraeus naar Limassol ligt al jaren stil. Vanuit Turkije vaart er wel een boot naar Noord-Cyprus.

Reizen in

Cyprus is sinds 1974 verdeeld in een noordelijk, Turks deel en een zuidelijk, Grieks deel. Het zuidelijk deel is lid van de EU, en gebruikt de Euro. Reizen in het noordelijk deel levert weinig problemen op, EU-burgers krijgen aan de grens tussen noord en zuid (the Green Line) een visum, maar dit is eigenlijk een formaliteit.

Sinds de jaren ’60 rijden er geen treinen meer op Cyprus, dus u zult zich per bus over het eiland moeten verplaatsen. Het per regio georganiseerde busvervoer is frequent, goed en goedkoop. Vrijwel elke plek op het eiland is per bus bereikbaar. Bij de plaatselijke VVV’s of bij de bushaltes is informatie te vinden.

Doordat Cyprus ooit een Britse kolonie was, kunt u overal met Engels terecht.

Tips

-Paphos: havenstad aan de zuid-westkust, volgens deskundigen de warmste plek van het eiland. Bekend vanwege de ruines en archeologische bezienswaardigheden uit de Griekse en Romeinse tijd (soms midden in de stad). Ook kunt u een dagtochtje maken naar de rots van Aphrodite.

- Nicosia: deze verdeelde stad is daardoor een attractie op zich. U kunt een kijkje nemen bij Green Line, die dwars door de stad loopt. Voor winkelen en andere bruisende activiteiten moet u in het Griekse deel zijn. Het Turkse deel heeft de historische attracties

- Troodosgebergte: alhoewel het ook elders op Cyprus kan, is dit het gebied bij uitstek om te genieten van de natuur en te wandelen. Het is ook in ontwikkeling als skigebied (’s winters)

Internet

Busvervoer:

http://www.osel.com.cy/?wp=index_en

http://www.pafosbuses.com/

http://www.limassolbuses.com/en/

http://www.zinonasbuses.com/

http://www.osea.com.cy/index.php

 

(Datum update: 01-01-2016)

Denemarken

Reizen naar

Denemarken1Vanuit Utrecht Centraal ben je in een uur of elf in Kopenhagen, het snelst door over te stappen in Osnabrück en Hamburg. Vanuit Hamburg kun je naar Jutland reizen via hoofdverbinding Flensburg–Padborg of via de regionale verbinding Niebüll–Tønder. Voor de verbinding naar Kopenhagen is er een treinverbinding waarbij de EC-trein de veerboot Puttgarden–Rødby op rijdt. De bussen van Eurolines rijden (‘s nachts) naar Kopenhagen en naar Jutland (Aalborg). Nieuw in 2018 is een nacht-IC van Hamburg naar Kopenhagen – let op, dit is geen slaaptrein met bedden.

Reizen in

Denemarken2Naast de nationale spoorwegmaatschappijen rijden er op regionale spoorlijnen ook andere vervoerders zoals Arriva Tog (arriva.dk) Die hebben eigen vervoerbewijzen en commerciële acties, maar het landelijk tariefsysteem is overal van toepassing. Zie voor reisinformatie www.rejseplanen.dk. Voor Kopenhagen: www.moviatrafik.dk (klik op Tourist).

In de steden kun je het best reizen op een dagkaart. Daarbuiten ‘enkeltjes’ en meerrittenkaarten als je met meer of vaker reist. Voor Kopenhagen is er de Kopenhagen card die geldig op al het OV in de wijde omgeving en tevens toegang geeft tot musea en andere attracties. Er zijn ook goedkopere 24-uur en 72-uur kaarten zonder de toeristische extra’s. Tienrittenkaarten zijn te koop via de app “Mobilbilletter” van DOT.

Tip

  • In juli verkoopt Arriva op Jutland voordelige dagkaarten (95 kronen), die vooraf online geboekt moeten worden. (www.arriva.dk)
  • Met het Öresund Runt Ticket kun je twee dagen reizen rond de Öresund in zowel Zweden als Denemarken. Te koop bij de Kopenhagen tourist office of bij het Zweedse Skånetrafiken (www.skanetrafiken.se)
  • Let op: de kaartcontrole in en rond Kopenhagen is bijzonder streng. Je hebt al snel een boete van € 100 aan je broek. Daartegen kun je nog wel bezwaar maken. Hoe uitgebreider de uitleg en hoe meer bewijsstukken, hoe beter.

(Update: januari 2018)

Duitsland

Duitsland heeft de toerist veel te bieden, waaronder interessante steden vol historie zoals Aken, München en Berlijn. Verder zijn er mooie wandelgebieden, zowel dichtbij de Nederlandse grens als verder weg, in het zuiden en het oosten. 

De meeste toeristische gebieden, zoals  Eifel,  Schwarzwald en Bayerischer Wald, zijn goed met trein en bus te bereiken. De grote steden zijn d.m.v. de snelle ICE’s en Intercity’s met elkaar verbonden. Nieuw zijn de dubbeldeks-intercity’s die op meer en meer verbindingen ingezet gaan worden.

Op 10 december j.l. is de nieuwe dienstregeling in gegaan.

Er zijn dit jaar onderstaande directe verbindingen:

  • Intercity Amsterdam – Berlijn, elke twee uur
  • ICE Amsterdam – Frankfurt, 5 tot 6 keer per dag
  • ICE Amsterdam – Basel, eenmaal per dag
  • Regional Express Heerlen – Herzogenrath, eenmaal per uur (vanaf Herzorgenrath verbindingen naar Düsseldorf en Aken)
  • Eurobahn Venlo – Düsseldorf – Hamm, (1x per uur)
  • Abellio Arnhem – Emmerich – Düsseldorf (1x per uur)
  • RegionalBahn Enschede – Münster, (1x per uur)
  • RegionalBahn Enschede – Dortmund, (1x per uur)
  • Westfalenbahn Hengelo – Bielefeld, (1x per uur)
  • Arriva Groningen – Weener, (1x per uur), met aansluitende bus naar Leer.
  • Vanaf Groningen vertrekt elke twee uur een snelbus.

De Oostenrijkse spoorwegen ÖBB verzorgen dagelijks de overgebleven nachttreinen: Hamburg/Düsseldorf – Wenen/Innsbruck (hierbij kan de auto of motor (Hamburg-Wenen en Düsseldorf-Innsbruck) ook mee worden vervoerd). Vanaf 10 juni 2018 accepteert ÖBB geen DB-kaartjes meer. Flexpreis, Sparpreis en BahnCard behoren dna tot het verleden, alleen Globale-Prijzen gelden dan nog. Toeslagen voor InterRailgebruik blijven voor deze treinen gewoon geldig. Plam voloende tijd in als je een overstap maakt, bijv. in Düsseldorf, of Wenen. Doordat je geen doorgaand kaartje meer hebt, kun je bij het missen van de aansluiting officieel geen aanspraak maken op het nemen van een andere trein of vervangend vervoer. Je werkt immers met twee kaartjes, waarbij er geen sprake meer is van één doorgaande vervoersovereenkomst, al geven ze je soms uit coulantie-overwegingen het voordeel van de twijfel, maar je kunt er geen enkel beroep op doen en sowieso geen aanspraak op een vertragingsvergoeding maken.

Voor de stedenliefhebber zijn naast de bekende steden zoals Berlijn ook kleinere steden zoals Tübingen of Sindelfingen in Zuid-Duitsland of Erfurt, Cottbus en Görlitz in Oost-Duitsland de moeite waard.

Aantrekkelijke natuurgebieden voor de wandelliefhebber:

  • Schwarzwald
  • Bayerischer Wald
  • Allgäu
  • Harz
  • Thüringer Wald (te bereiken vanaf Gotha of Arnstadt)

Mooie, schilderachtige trajecten zijn o.m.:

  • Bonn - Mainz (langs de Rijn),
  • Stuttgart – Ulm - Augsburg, 
  • Offenburg - Triberg - Konstanz,
  • Nürnberg - Hof - Dresden.

De gewone treintickets (Flexpreis) zijn tamelijk-prijzig, maar er zijn allerlei kortingsregelingen. De belangrijkste is de Europa Sparpreis, die ook geldt als de eindbestemming in een ander land ligt, bijv. Zwitserland of Oostenrijk: dat scheelt vaak meer dan de helft van de prijs, al moet je wel vastleggen welke trein(en) je neemt. Als je meerdere malen per jaar naar Duitsland reist, kan de Bahncard 25 voordelig zijn, die korting geeft op alle treinen en tickets (zie bijgevoegd kopje). Verder is er voor heel Duitsland het Schönes Wochenende en Quer Durch Land-Ticket, in het weekend, resp. door-de-week vrij reizen met alle regionale treinen.

BahnCard
Daarvan bestaan 3 smaken: de BahnCard 25, die 25% korting geeft (zowel op deFlexpreistickets als de binnenlandse Sparpreistickets),de BahnCard 50, die - zoals de naam al zegt - 50% op de Flexpreis geeft (en 25% korting op de Sparpreis, zolang er maar geen regionale trein in de verbinding zit!) en de BahnCard 100, die synoniem staat aan een jaarabonnement voor het hele net. Gaat de (binnenlandse!) reis van of naar een van de grotere Duitse steden, krijgt de BahnCard-houder de reis van station tot aan de eindbestemming met het lokale OV er gratis bij; het ticket draagt dan de naam: City-Ticket. De BahnCard-100 geeft in de meeste Duitse steden en agglomeraties recht op gratis reizen met het aanvullende vervoer (in Duitsland aangeduid met de afkorting ÖPNV). Voor reizen in de eerste klas geldt de BahnCard 1. Klasse. Deze kost gemiddeld het dubbele van een 2e klas-BahnCard. Een 2e klas BahnCard geeft geen enkele korting in de 1e klas. Senioren en jongeren en samenwonende partners (van wie de ander al een BahnCard heeft) kunnen een plm. 25%-goedkopere BahnCard kopen.

BahnCard-acties
Er zijn geregeld tijdelijk acties, waarbij er tijdelijke BahnCards te koop zijn, die soms extra prestaties hebben, (zoals korting voor medereizigers). Daarnaast wijst Deutsche Bahn soms steden aan, waar een reguliere BahnCard voor half geld te koop is. Dit kan t/m 30 maart 2017 in Jena, Saalfeld en Lichtenfels, waarbij de BahnCard uiterlijk op 30 juni in kan gaan.Demoeite waard om daar op vakantie te gaan, of de reis langs een van deze steden te plannen om daar zo’n kaart te kopen.

RailPlus
Anders dan bij NS geeft Deutsche Bahn de RailPlus-optie gratis bij de BahnCard. Deze geeft bij een internationale reis 15% korting (was voorheen 25%) op de volle prijs. Uiteraard hebben de kortingsregels in het land van het gekochte abonnement voorrang bij het bepalen van de ritprijs op het binnenlandse deel van de reis (dus RailPlus bij een DalVrij is 100% korting tot de grens en 15% korting in het buitenland, of 15% korting in Nederland, als de reis buiten de oude VoordeelUren plaats vindt (bij een internationale reis in de middagspits dus 15% korting). Let daarbij op als je kaartje bij een buitenlandse spoorwegmaatschappij koopt. M.u.v. NMBS en NS-International houdt het verkoopsysteem daar geen rekening mee en is de reiziger zelf verantwoordelijk of de (tijdsgebonden) korting op het moment van de reis ook in het betreffende land geldig is.

Minder korting op Sparpreise
De BahnCard-korting op internationale Sparpreise wordt enkel nog op het Duitse deel toegekend, op het buitenlandse deel niet meer. Hierdoor kan de korting op de totale ritprijs (aanzienlijk) lager dan 25% uitvallen. Vaak bedraagt de korting op de ritprijs rond 10-15%, maar er zijn ook situaties, waar de totale-korting slechts 2-3 dubbeltjes bedraagt en kan het dus lonen de reis in twee delen op te splitsen of de grensoversteek met een Flexpreis-kaartje te maken. Hierdoor kan de BahnCard voor een groep reizigers niet meer lonend zijn. Reken daarom uit of opsplitsen van treintickets voordeel oplevert en of de BahnCard überhaupt nog wel lonend is.

Een reisonderbreking voordeliger?
De Sparpreise zijn meer op het gebruik afgestemd en kunnen onderling erg verschillen. Vooral overstapvrije verbindingen zijn vaak duurder geworden. Een korte reisonderbreking kan de prijs tot enkele tientjes per persoon omlaag brengen, (hoeft niet altijd!). Wat let je in zo’n geval om met je 1e klas ticket een stop in Keulen, Frankfurt of München in te plannen, in de Lounge even bij te komen en lekker te genieten van de gratis dranken met versnaperingen, zoals een linzensoepje met een groot glas witbier, of een wijntje? Let op, in Hamburg is de 1e klas Lounge vanwege dekleine ruimte tijdelijk alleen toegankelijk met een 1e klas Flexpreis-ticket, of een Sparpreis met Railteam-kaart, zoals BahnCard, of NS-buisiness-Card. DB wil deze Lounge binnenkort tot een grotere ruimte gaan verbouwen.

Treinbinding binnen Zwitserland
De SBB past bij de Duitse Sparpreise nu ook treinbinding op haar spoorwegnet toe. Dwz. kom je met een ICE EC, of nachttrein uit Duitsland, geldt de treinbinding tot de halte, waar je de betreffende trein verlaat. Neem je bijv. De directe ICE naar Chur, vervalt de geldigheid van het ticket, als je in Basel SBB uitstapt en de trein voorbij laat gaan. Dat geldt ook, als je de terugreis plant en de directe trein vanaf Chur inplant. Een trein eerder naar Basel SBB nemen (om daar nog even wat te doen) betekent: een aanvullend kaartje van omgerekend ruim € 100 Euro de man bijkopen. Maar.... plan je een overstap in Basel in, dan geldt de treinbinding maar tot Basel en heb je vanaf daar vrije treinkeuze (je mag dan dus ook in de doorgaande trein blijven zitten). Het leuke van deze  ‘opknip‘ is dat een Sparpreis ook goedkoper uit kan vallen. Kortom, beslist het proberen waard!

Verbundtarif
Soms kunnen de tarieven binnen Duitsland per gebied nogal verschillen. Dat komt omdat in enkele deelstaten een apart tarief geldt, waarbij het niks uitmaakt of je met Deutsche Bahn of met een andere vervoerder reist. Binnen een Verkehrsverbund geldt ook dat het Verbundtarief voorrang krijgt boven het DB-tarief, behalve als je het Verbund overschrijdt en beide Verbunde geen onderlinge afspraken hebben gemaakt. Reis je per stoptrein van bijv. Mönchengladbach naar Aken, of Düsseldorf naar Keulen, dan wordt niet het DB-tarief gerekend maar het übergangstarif van de VRR en AVV, Resp. VRS. Ook kun je te maken krijgen met het zog. Anstoß-tarif op d TBNE-lijnen, waarop het nationale stoptrein tarief van DB niet van toepassing is (bijv. van Cottbus naar Göritz en Zittau).

Websites
www.db.de
www.ameropa.de
www.treinreiswinkel.nl
https://railcc/nl
www.fahrplan.bahnen-und-busse.de
www.niedersachsenticket.de
www.vbn.de

Extra informatie: Geänderte Wagenreihung

De samenstelling van Duitse langeafstandstreinen wordt ver van tevoren door DB vastgesteld. Er is dan bekend hoe lang de trein is en waar in de trein zich de genummerde rijtuigen bevinden. Op de perrons wordt op speciale borden (bij DB: Wagenstandanzeiger) aangegeven bij welk letter letterbord de rijtuigen stoppen. Handig voor wie een gereserveerde zitplaats heeft of wil weten waar in een lange trein zich de 1e klasse bevindt.

De praktijk echter is vaak de dwarsligger van de theorie. Treinen blijken bij binnenkomst anders samengesteld. Let daarom even op als u op het perron bent. In de digitale treinaanwijzers loopt, als er bijzonderheden te melden zijn, bovenaan een mededelingenregel op een witte ondergrond. Daarin staan evt. vertragingen, maar ook als de trein in een andere samenstelling rijdt. Geänderte Wagenreihung noemt de DB dat. Meestal wordt het ook een paar minuten voordat de trein aankomt omgeroepen en vaak staat het ook al op het grote digitale vertrektijdenbord in de stationshal.

Tip: kijk thuis hoe de trein samengesteld zou moeten zijn op www.fernbahn.de. Dan kan ook bij het reserveren van een plaats uitgezocht worden of je vooruit, of achteruit rijdt of een plaats aan een tafeltje, of bij het raam kunt bemachtigen. Anders dan bij de Franse SNCF zijn er geen garanties voor rijrichting. In geval van niet het in de gewenste rijrichting kunnen rijden is het een andere reiziger lief aankijken, of hij/zij met je van plek wilt wisselen.

(Update: januari 2018)

ex-Joegoslavië

Het gebied ex-Joegoslavië bestaat uit de landen Slovenië, Kroatië, Servië, Bosnië-Herzegovina, Montenegro, Macedonië en Albanië.

Reizen naar

Slovenië en Kroatië zijn vanuit Nederland in nog geen etmaal te bereiken: met de ICE naar München en verder met de nachttrein. Of direct met de CityNightLine naar München met een aansluiting op de eurocity naar Slovenië (Ljubljana) en Kroatië (Zagreb). Met een EC vanuit Wenen is, via Budapest, ook Belgrado te bereiken. Alternatief is de route met de nachttrein vanuit Zürich, via Ljubljana en Zagreb.

Vanuit Maribor zijn er meerdere treinen per dag naar Oostenrijk.

Vanuit Italië kunt u via de regionale grensovergang Gorizia/Nova Goriza per trein naar Slovenië. Tussen beide plaatsen is een frequente bus. Ook zijn er bussen vanuit Italië naar het schiereiland Istrië en Rijeka, Dubrovnik en Split in Kroatië. Zie de website www.croatiatraveller.com/Transport/Busesto.htm voor dienstregelingen. Ook is er een bus van Triest naar Ljubljana en naar Kroatië. Daarnaast zijn er diverse veerdiensten tussen Italiaanse havens als Bari en Ancona, en Kroatië.

De treinverbindingen tussen met name Oostenrijk en de buurlanden en vanuit omringende landen met Servië (Belgrado) en Bosnië zijn spaarzaam. Servië kent nog wel verbindingen met Zürich, Boedapest en Praag. Sarajevo kent alleen nog een dagverbinding met Zagreb. Naar Sarajevo kunt u vanuit Nederland en België ook reizen met de bus van Semi Tours: http://www.semitours.be/

De Montenegrijnse havenstad Bar is bereikbaar per trein vanuit Belgrado, maar ook vanuit Italië met de Montenegro Lines veerboten. (voornamelijk in de zomer).

Macedonië is bereikbaar vanuit Servië en vanuit Praag en Boedapest en vanuit Zürich, met een overstap in Belgrado. Eurobus Macedonië verzorgt busdiensten vanuit onder meer Duitsland.

Albanië is over land bereikbaar met de bus vanuit de buurlanden. Ook kan met de boot vanuit het Italiaanse Bari, Ancona en Otranto gereisd worden.


Reizen in

In voormalig Joegoslavië is het spoornet niet al te dicht. Voor alle bestemmingen die niet per trein te bereiken zijn, is de bus een goed alternatief. Er zijn ook vele grensoverschrijdende verbindingen. Hiervoor zijn diverse grotere busmaatschappijen actief. Een retourtje met dezelfde maatschappij levert 20% korting op. Dienstregelingen op Internet zijn niet altijd betrouwbaar, de situatie ter plekke geeft het actuele beeld.

In Slovenië bestaat er in de trein een groepskorting. Minimaal zes personen krijgen 30% korting, kinderen zelfs 50%. Voor jongeren onder de 26 en senioren is een kaartje te koop, dat recht geeft op 30% korting, en tot 50% in het weekend. De K-13 kaart voor senioren kost zeven euro.

De K17-kaart kost zeven euro per jaar en geeft de houder het recht zijn familie mee te nemen met 40% korting. Kinderen onder de 12 jaar reizen gratis.

In het weekend en op feestdagen is er een korting van 30% voor alle kaartjes op alle treinen.

Voor de Intercity(ICS)treinen van Ljubljana naar Maribor v.v. (en in de zomer, weekend en feestdagen  naar Koper) en op de EC’s is reserveren verplicht. Daarnaast zijn er regionale treinen en IC’s.

Voor de snelle reizigers in Servië zijn er InterCity en Expresstreinen. Hiervoor moet u een zitplaats reserveren en er is een toeslag. Reserveringen kosten ca. €0,90. De toeslag is €1,80 voor IC`s en internationale treinen en tot €7,10 voor ICS-treinen.

Alhoewel u voor sommige bestemmingen een gecombineerd trein/buskaartje kunt kopen, zijn sommige bestemmingen in Slovenië alleen per bus bereikbaar. Vertrekt u vanuit de hoofdstad Ljubljana dan kunt u de website van het busstation daar raadplegen: http://www.ap-ljubljana.si/en/. Deze geeft overigens ook informatie over internationale verbindingen.

Servië heeft treinen, maar deze zijn traag, oud en gammel en hebben veel last van vertragingen, maar zijn daarentegen spotgoedkoop. Er zijn lokale en regionale treinen, en Express en Intercity treinen Voor deze laatste betaalt u een toeslag van maximaal drie euro.
Op de goedkope kaartjes zijn er nog diverse kortingen mogelijk. Zo is er een korting voor groepen tot zes personen van 30%. Ook zijn er kortingen voor kinderen, en voor ouderen boven de 60 jaar.
Servië kent een RailPlus kaart, met 30% voor binnenlandse en een aantal Joegoslavische bestemmingen, op andere internationale bestemmingen kan 25% korting verkregen Prijs is 15 euro, jongeren en ouderen 10 euro. De Serbija Flexipas kost 25 euro en is gedurende 10 dagen in een maand geldig in alle Servische treinen.

Het land is vanuit het buitenland ook goed per bus bereikbaar. Informatie is hier te vinden: http://www.bas.rs/basweb_lat/default.htm. Voor het binnenlands vervoer bestaan er diverse busmaatschappijen die snelle verbindingen tussen de diverse steden in Servië onderhouden.

Kroatië heeft haar spoorwegnet verbeterd. Er rijden stop- en sneltreinen, Expresstreinen, en IC/EC-treinen. Er zijn inmiddels snelle treinen en verbindingen vanuit Zagreb met Rijeka, Osijek en Split. Voor Dubrovnik moet je een bus vanuit Split nemen.

Voor de IC´s/EC´s geldt een reserveringsplicht. Voor snel- en expresstreinen is er een toeslag.

In Kroatië is 30 tot 50% korting mogelijk voor groepen vanaf vijf personen, voor afstanden boven 25 kilometer. Families krijgen een zelfde soort korting.
Vanuit de grotere steden in Kroatië onderhouden de lokale busmaatschappijen de verbindingen met de rest van het land. Dienstregelingen zijn te vinden op hun websites. Bussen rijden frequent en zijn net zo snel, of zelfs sneller, dan de trein

Op de enige spoorlijn in Montenegro, van Bar, via Podgorica, naar Belgrado. rijdt steeds meer modern treinmaterieel. Kaartjes kunnen in de trein gekocht worden, maar u betaalt dan wel meer. Kaartjes voor binnenlands vervoer kosten echter maximaal maar een paar euro.
Bussen in Montenegro rijden vaak en meestal op tijd. Prijzen liggen onder de 15 euro. Wel moet u het dan soms zonder airco stellen.

Het spoorwegnet in Bosnië-Hercegowina heeft nog steeds te leiden onder de nasleep van de burgeroorlog. Op veel lijnen rijden (nog steeds) geen treinen, en waar ze wel, meestal een of twee keer per dag, rijden, zijn ze traag.
De twee spoorwegmaatschappijen, een voor het Servische deel en een voor de rest van Bosnië, geven 20% korting op retourtjes. Voor sneltreinen en internationale verbindingen betaalt u een –bescheiden- toeslag.
In Bosnië-Hercegowina is wel een dicht busnetwerk, waar vooral lokale busmaatschappijen de diensten onderhouden.

De spoorwegen in Albanië verkeren in deplorabele staat. Er wordt gebruik gemaakt van afdankertjes van andere Europese spoorwegmaatschappijen. Dieptepunt is het opheffen van het centraal station van Tirana in 2013, om plaats te maken voor een woonwijk. Er is nu een (tijdelijk?) station buiten de stad.
Voor de meeste bestemmingen in het land is de bus een goed en sneller alternatief. Er zijn gewone bussen en ook mini-bussen, de zogenaamde ´furgons´, die de meeste plaatsen in het land frequent of minder frequent met elkaar verbind. Wel moet u er rekening mee houden dat de bussen soms (te) vol zitten.

Het spoorwegnet in Macedonië bestaat uit de doorgaande verbinding van Belgrado, via de hoofdstad Skopje, naar Thessaloniki in Griekenland, en een aantal lokale zijlijnen. Daarop rijden boemels, en Interrregio (Express) treinen. Macedonische treinen zijn spotgoedkoop en aan de trage kant, maar zijn beter dan een overvolle bus. Toch zijn veel plaatsen alleen per bus bereikbaar, waaronder de toeristische trekpleister Ohrid. Er is een frequent busnet, dat echter niet al te snel is, mede door de barslechte wegen en andere obstakels onderweg.

Hoewel de onafhankelijkheid van Kosovo nog niet door iedereen is erkend, heeft het land een eigen spoorwegmaatschappij. De enige, betrouwbare, spoorverbinding met het buitenland is vanuit Skopje. De verbinding met Servië verloopt moeizamer. Bussen rijden er op die verbindingen wel.

Voor Servië, Griekenland en Macedonië geldt de Balkan Flexipas, een eerste klas kortingskaart die vijf, tien of vijftien dagen in een maand geldig is. De pas is niet in de landen zelf te koop.
in een aantal landen van ex-Joegoalsvië (onder meer Bosnië, Kroatië Servië en Macedonië is het toegestaan de reis onderweg te onderbreken en, wel op dezelfde dag, naar uw eindbestemming door te reizen. Ook kennen de meeste landen 20% korting op retourtjes.


Tips

Kotor. Deze kleine stad aan de Montenegrijnse kust heeft een prachtig, historisch centrum en een prachtige omgeving. Bereikbaar met de bus vanuit Bar, dat goede spoor- en veerverbindingen heeft.
Mostar en Sarajevo: de oude brug in Mostar is prachtig gerestaureerd en er springen weer waaghalzen van de brug in de Neretva. De spoorlijn tussen Mostar en Sarajevo heeft een prachtig uitzicht. Sarajevo is nog nauwelijks ontdekt door toeristen, maar best interessant vanwege het oude centrum en de roerige historie.
Ljubljana, de hoofdstad van Slovenië, combineert een verrassend culturele en alternatieve sfeer met een vleugje oud-Oostenrijkse charme.

Internet

De spoorwegmaatschappijen in Slovenië (www.slo-zeleznice.si), Kroatië (www.hznet.hr), Servië (www.serbianrailways.com), Montenegro (http://zcg-prevoz.me/), Bosnië&Hercegovina (http://www.zfbh.ba/zfbhenx/index.php),  Macedonië (http://mz-rail.atwebpages.com/Index-en.html)

Informatie over busverbindingen in voormalig Joegoslavië: http://www.autobusni-kolodvor.com/en/default.aspx

Busvervoer: http://www.polazak.com/en/timetable/bus/ (Servië), http://www.matinic.us/albania/furgon.php

(Albanese minibusjes), http://www.eurobus.mk/ (van/naar Macedonië)


(Datum update: 31-12-2015)



Finland

Reizen naar

Finland is per trein alleen bereikbaar via een zeer lange omweg via Minsk en Sint-Petersburg. Wel is Finland goed bereikbaar vanuit Zweden (o.a. Stockholm), met meerdere bootverbindingen over de Baltische zee. Een goed alternatief zijn de Finnlines veerdiensten die van het Duitse Travemünde naar Helsinki varen (vaartijd van ongeveer 29 uur 30). Travemünde is vanuit Nederland op één dag met de trein te bereiken.

Reizen in

De Finse spoorwegen (VR) hebben vijf treintypes :

  • Pendolino: kantelbaktreinen tot 220 m/u met verplichte reservering
  • Intercity: snelle treinen, zijn te reserveren
  • Yöjunat: : nachttreinen, reservering verplicht
    • Pikajunat (P): Interregionale treinen
    • Taajamajuna (H): : lokale en regionale treinen. Rond Helsinki is er een voorstadsnet dat qua tarieven geïntegreerd is met het stadsvervoer
    • Bus: Sommige aanvullende lange afstandsverbindingen worden uitgebaat door de Finse spoorwegen

Tickets en reserveringen kunnen bij ticketautomaten of loketten in de stations gekocht worden. Daarnaast zijn er vier internationale dagtreinen (Allegro)  tussen Helsinki en het Russische Sint-Petersburg (let op: u moet van tevoren een visum regelen voor Rusland) en een nachttrein (Tolstoi) naar Moskou. In het hoge noorden van het land zijn er veel lange afstand busverbindingen van diverse maatschappijen die het mogelijk maken bijvoorbeeld de Noordkaap te bereiken.

Tips

Helsinki is een grote, mooie stad die een bezoek zeker waard is. Er zijn dagkaarten en meerdaagse kaarten voor de stad en omgeving, geldig op alle vervoermiddelen. Vanuit Helsinki is het mogelijk om met de snelle veerdiensten een dagtrip naar het sfeervolle Tallinn te maken, de hoofdstad van Estland. Hier geldt de euro als betaalmiddel en de prijzen zijn er lager dan in Finland.

De veerboten van/naar Duitsland zijn voorzien van alle faciliteiten, zoals sauna, bioscopen, enzovoort, zodat de reis naar Finland als een minicruise beschouwd kan worden.

Internet

Finse spoorwegen: www.vr.fi/en

Reservering voor de lange afstandsbussen: matkahuolto.fi/en

Finnlines veerdiensten: www.finnlines.com/ferry-trips/

Openbaar vervoer in Helsinki: www.hsl.fi/en

(Datum update: 20-1-2016)

Frankrijk

Reizen naar

Rechtstreeks per Thalys naar Parijs of met de Benelux naar Brussel-Zuid en daar overstappen op de Thalys. Dat laatste is alleen zinvol als de rechtstreekse Thalys vol is of er alleen dure zitplaatsen zijn te reserveren. De combinatie Benelux/Thalys is normaal gezien veel duurder. Er zijn ook enkele rechtstreekse Thalys-treinen van Amsterdam naar Lille. Voor reizigers uit het zuiden van Nederland kan het handiger zijn om via Maastricht en Luik (Liège-Guillemins) te reizen. Vanaf Brussel vertrekken ook TGV's naar het zuiden van Frankrijk en naar Straatsburg: met deze treinen kunt u een overstap in Parijs – met de bijbehorende metrorit van station naar station – vermijden. Het kan soms ook goedkoper via Antwerpen naar Lille en van daar naar Parijs of verder. De Zon-Thalys doet Amsterdam–Marseille in ca. 7 uur (zaterdags van eind juni tot begin september). Voor Thalys en TGV geldt: hoe vroeger u boekt, hoe lager de prijzen. Thalys kent voortaan 3 klassen: Economy, Comfort en Premium. Economy was wat voorheen Comfort 2 heette. De vroegere Comfort 1 (1e klas) is nu opgedeeld in Comfort en Premium met extra service voor Premuim-reizigers. Het goedkopere weekendtarief voor de 1e klas is komen te vervallen, al zijn er voor de Economy en Comfort soms leuke aanbiedingen te koop. Goedkoopste alternatief voor Thalys is de Izy tussen Brussel en Parijs, of anders - voor wie echt de tijd heeft! - de Ouibus en Flixbus.

Lille (Rijsel): Lille is een reisalternatief voor de meeste bestemmingen in Frankrijk. Vanuit Lille vertrekken veel TGV's in alle richtingen (veel meer dan vanuit Brussel). ‘s Avonds aankomen in Lille, daar overnachten in een van de vele hotels om daarna in de ochtend door te reizen is een goede reismogelijkheid. Lille heeft een gezellig centrum. De twee stations, Lille Europe en Lille Flandres, zijn op loopafstand van elkaar (10 minuten met bagage).

Via Duitsland: Een alternatief is om te reizen via Duitsland. Er is namelijk een dagelijkse, rechtstreekse TGV-verbinding tussen Frankfurt Hbf en Marseille via Mannheim, Karlsruhe, Straatsburg, Lyon Part Dieu, Avignon TGV en Aix-en-Provence TGV, die grotendeels op hogesnelheidslijnen rijdt, zowel in Duitsland als in Frankrijk. Frankfurt is vanuit Nederland gemakkelijk bereikbaar met rechtstreekse ICE.

Reizen in

De belangrijkste treinsoorten in Frankrijk zijn TGV, Intercités en TER. TGV’s en Intercités rijden over lange afstanden; TER's zijn regionale treinen die veelal rijden in opdracht van een regionale overheid. De TGV's van Parijs naar Lyon en Lille rijden in een uur- of halfuurdienst; de meeste andere treinen rijden veel minder vaak. In het weekend hebben veel regionale lijnen een zeer beperkte dienstregeling. Zeker voor verbindingen in het binnenland en verbindingen die niet via Parijs lopen, is het verstandig de dienstregelingen te raadplegen.

Voor veel langeafstandstreinen kunt u goedkopere kaartjes krijgen als u vroeg boekt (vanaf 3 of 4 maanden van tevoren) met het tarief Prem's, dat afhankelijk van de trein in verschillende prijsniveaus bestaat. Verder is er het tarief Loisir, met meer flexibiliteit voor het omboeken tegen een wat hogere prijs. Voor het vertrek is het omboeken van Loisir-tickets aan het loket of bij de automaten mogelijk.
In alle treinen bruikbaar zijn de Carte Jeune (€ 50 voor 1 jaar voor jongeren t/m 27 jaar), Carte Senior (€ 60) en Carte Enfant (€ 75), waarmee 25% korting op het vol tarief gegarandeerd is, maar meer korting (soms tot 60%) mogelijk is; 10% korting op Prem’s. Met een Carte weekend (€ 75 voor 1 jaar) krijgt u 25-50% korting op een retour van meer dan 200 km met een vrijdag-, zaterdag- of zondagnacht of een dagretour in een weekend. In sommige regio's zijn er interessante aanbiedingen, zoals regionale kortingskaarten of dagkaarten. Interessant zijn bijvoorbeeld de kaartloze aanbiedingen als Tarif Métrolor in Lorraine (minimaal 40% voordeliger dan het landelijke SNCF-tarief) en de Tickémouv ‘ in de Midi-Pyrenées: (€ 2,50 voor elke aangebroken 40 km in elke regionale teinen, met een maximum van € 7,50 per enkele reis).

Railplus-korting in Frankrijk is sinds dit jaar niet meer mogelijk. NS en NMBS geven op tickets naar Frankrijk ook geen Raiplus-korting op het traject buiten Frankrijk. De daardoor gemiste korting kunt u terugvragen via de klantenservice.

Tips

  • Een handig hulpmiddel is de landkaart France Transports, met een overzicht van alle spoorlijnen, een groot aantal regionale buslijnen en tram-/metrokaartjes van Franse steden; verkrijgbaar in de stationskiosks Relais H en via www.itineraires-et-territoires.com (€ 9,50).
  • De NMBS verkoopt vanuit België weekendretours naar Lille (Trampoline Weekend), met 40% korting.
  • Landschappelijk aantrekkelijke spoorlijnen zijn te vinden in de Alpen en de Pyreneeën, maar ook in het Centraal Massief: Clermont-Ferrand–Béziers en Clermont-Ferrand–Nîmes. Bijzonder mooi is de route van de smalspoortrein (Le Petit Train Jaune) tussen Latour-de-Carol en Villefranche-Vernet-les-Bains in de Pyreneeën. Ook aan te bevelen zijn treinritten op het eiland Corsica.
  • Een bijzondere mooie landschappelijke route is het metersporige bergtraject van St-Gervais-le-Fayet naar Martigny in Zwitserland. Hierbij zijn de gletsjers en de hoge toppen van de Mont-Blanc zichtbaar en wordt er gestopt in Chamonix.
  • Overstappen in Parijs betekent vaak een transfer van het ene station naar het andere. Dat kan met metro, RER of bus (in de Thalys kunt u alvast een kaartje kopen). Maar als u wat meer tijd hebt en niet te veel bagage meeneemt, is wandelen een goed en bijzonder alternatief.
  • De reisplanner van de Franse spoorwegen SNCF heeft de neiging nogal sturend op te treden: Vaak geeft hij alleen een rechtstreekse trein of de snelste route en niet de kortste reisroute, zelfs al is de TGV-route flink duurder. Bij twijfel is het beter om de reisvraag in twee delen op te splitsen, een via-station in te vullen of de reisplanner van de Duitse spoorwegen DB te raadplegen.
  • Omdat de tarieven sterk degressief zijn, is het het beste om een zo lang mogelijk traject in de boeking mee te nemen. Een onderbreking met overnachting is mogelijk, bij boeking via de SNCF, mits je 24 uur na vertrek van de eerste trein aankomt (niet voor reizen binnen een TER-regio). Een reisonderbreking moet wel aan het loket gemeld worden.

Reistips Noord-Frankrijk

Treinfolders willen dat je er met 300 km per uur doorheen rijdt, maar de noordelijke strook van Frankrijk combineert de Franse sfeer met een comfortabel dicht-bij-huis-gevoel. De fiets mee is eenvoudig als je zelf de grens over fietst. In Frankrijk mag de fiets gratis mee met bijna alle regionale treinen. Dus eerst met de trein in België naar het ‘laatste’ station. Maar ook zonder fiets is Noord-Frankrijk te bereiken: er zijn mooie busverbindingen over de grens en zelfs enkele in ere herstelde treinverbindingen. De grensbus is veel goedkoper dan de grenstrein. Enkele voorbeelden:

  • De Panne (B)–Dunkerque (F): elk uur een bus, aansluitend op de trein in De Panne; www.dkbus.com.
  • Per trein via Kortrijk naar Komen/Comines (B); fietsend of lopend over de brug over de Leie (Lys) naar Comines (F); verder per bus naar Lille; www.transpole.fr. Er is ook een spitstrein Comines (F)–Lille; www.ter-sncf.com.
  • Moeskroen/Mouscron (B)–Tourcoing of Roubaix (F): elk uur een bus; www.infotec.be. Verder met de metro (VAL) naar Lille.
  • Quiévrain (B)–Valenciennes (F): fietsend in een halfuur; lopen naar de grens bij Blanc Misseron (halfuur) en verder per bus; www.transvilles.com.
  • Erquelinnes (B)–Jeumont (F): fietsend of lopend 2,5 km; met de bus op maandag t/m zaterdag; www.stibus.fr.
  • Dinant (B)–Givet (F): bus langs oude spoorlijn; www.infotec.be. Spoorlijn Givet–Charleville-Mezières met spectaculaire uitzichten over de Maas.
  • Van Lille naar verschillende bestemmingen in de regio bestaat de TERGV. Deze regionale TGV is toegankelijk met een normaal ticket en een toeslag. Er is geen plaatsreservering. Zo rijdt er een aantal keren per dag een TERGV tussen Lille Europe en Boulogne-sur-Mer over de hogesnelheidslijn naar de Kanaaltunnel – en zelfs een keer naar Rang-du-Fler/Berck-plage. Hiervoor geldt dus het gewone tarief, al dan niet met korting, aangevuld met een toeslag (€ 3, de hele dag geldig). Dit maakt een combinatie mogelijk van een (relatief goedkope) rit met 300 km/u (Calais-Fréthun wordt in een half uur bereikt) met een bezoek aan de grootste Franse vissershaven Boulogne-sur-Mer.

Internet

Thalys: www.thalys.com; Franse nationale spoorwegmaatschappij: www.sncf.com; dienstregelingen, prijzen, kaartjes en reserveringen: nl.oui.sncf; regionale treinverbindingen en tarieven: www.ter-sncf.com; Le Petit Train Jaune: www.ter.sncf.com/occitanie/loisirs/patrimoine-culture/train-jaune; openbaar vervoer in Parijs: www.ratp.fr; landkaart France Transports en Atlas des Transports zijn te bestellen via www.itineraires-et-territoires.com; aansluitend openbaar vervoer: www.nahverkehr.info.

(Update: januari 2018)

Griekenland

De tijd van de Hellasexpres en de Athene-Oriëntexpres is voorbij. Dat waren rechtstreekse treinen vanuit Duitsland en Frankrijk naar Griekenland. Tegenwoordig gaan de meeste toeristen met het vliegtuig of met de auto. De burgeroorlog in het voormalig Joegoslavië en de vluchtelingen in 2015 en 2016 hebben geleid tot het opheffen van de doorgaande nachttreinen naar Griekenland. Maar er komt steeds meer kritiek op de milieuschade van het vliegverkeer en hopelijk komen de doorgaande nachttreinen gewoon weer terug.

Een goed alternatief voor het vliegen is met de trein reizen via Italië. Met overstappen in Bazel en in Milaan zijn Venetië, Ancona, Brindisi en Otranto in ongeveer 24 uur bereikbaar. Vanuit die Italiaanse havensteden gaan regelmatig veerboten naar Griekenland. In Griekenland aankomen met de boot is altijd een genot. Een vliegtuig geeft stress en een boot geeft een vakantiegevoel. En wat is ertegen om de reis te onderbreken in Zwitserland of Italië? 

Binnen Griekenland wordt veel gevaren en het varen over de Egeïsche Zee is heel mooi. Onderweg is het genieten van de eilanden en eilandjes die uit de blauwe zee opdoemen en met een beetje geluk dartelen de dolfijnen rond het schip. Omdat er veel concurrentie is tussen de scheepsmaatschappijen loont het de moeite om in de haven te kijken naar de beste vertrektijd en de beste prijs. De informatie bij de scheepsagenten in de havens is betrouwbaarder dan op het internet. De snelle draagvleugelboten zijn het duurst. Een praktisch probleem is dat boten wel eens uitvallen vanwege de beruchte Meltemia, de Griekse variant van de Mistral, een harde Noordenwind of vanwege technische storingen. Je moet daarom in Griekenland je bootreis niet te krap plannen.

Op het vasteland gaan maar weinig treinen vanwege de desolate staat van de Griekse spoorwegen en de bezuinigingen die door de EU zijn opgelegd. Het goede nieuws is dat de Italiaanse spoorwegen het Griekse spoorbedrijf hebben opgekocht. Hopelijk leidt dat op termijn tot verbeteringen. Grieken gebruiken nu vooral de bus. Er is een goed netwerk van langeafstandsbussen en van bussen tussen steden en omliggende dorpen. De afkorting om te onthouden is KTEL. KTEL is een regionale coöperatie die de busdiensten organiseert. Op de websites van de KTEL zijn de vertrektijden te vinden en de websites zijn voorzien van een Engelse vertaling.  Bovendien zijn Grieken graag bereid om de weg naar het busstation wijzen, waar een behulpzame lokettist je verder helpt. En dan zijn er natuurlijk veel taxi’s, die vergeleken met Nederland goedkoop zijn.

(Update: januari 2018)

Internet

De spoorwegmaatschappij in Griekenland: http://www.trainose.gr/en/
Internationale veerboot verbindingen: http://www.aneklines.nlhttp://www.bluestarferries.com,
Voor alle Griekse veerboten: http://www.ferries.gr/
Mobiel internet/apps voor de ktel busdiensten: http://www.ktel.org

 

Groot-Brittannië

SchotlandReizen naar

Per boot: Hoek van Holland – Harwich (dag- en nachtboot), IJmuiden–Newcastle, Rotterdam–Hull. Stena Line verkoopt in combinatie met een overtocht op Hoek van Holland – Harwich, aanvullende treintickets naar alle stations bediend door de treinmaatschappij "Greater Anglia" (inclusief Londen, Cambridge, Peterborough, Norwich). Prijzen vanaf: voetpassagier 46 €, + trein Engeland 49€, + trein Engeland en Nederland 66 €. Bij een nachtovertocht is een hut verplicht. Op de nachtboort komt daar nog een hut bij. Dit is vaak goedkoper dan Eurostar en bij een nachtvaart bespaart men een dure overnachting in Londen en een lange reis met overstap in Brussel. Voor meer noordelijke bestemmingen in Engeland of Schotland is de veerboot IJmuiden – Newcastle of Europoort – Hull een handige reismogelijkheid.

Of met de Eurostar door de Kanaaltunnel naar Londen, waarschijnlijk vanaf juni ook rechtstreeks vanaf Amsterdam en Rotterdam. Bij Eurostar is reserveren verplicht en vroeg boeken noodzakelijk om een goedkoop kaartje te kunnen krijgen. Voor de veerboot is in het hoogseizoen reserveren aanbevolen; wie vroeg reserveert heeft meer kans op een goedkoper kaartje. Er zijn gecombineerde Eurostar-tickets beschikbaar vanaf “Elk Station in Nederland” vanaf 59 € enkele reis. Er zijn ook aanbiedingen voor de combinatie Thalys en Eurostar. Op de Eurostar-website zijn goedkope combinatie tickets te verkrijgen van België naar Britse bestemmingen, als je opgeeft dat je in het Verenigd Koninkrijk woont.

Voor de Eurostar moet rekening worden gehouden met de officiële inchecktijd in Brussel-Zuid van 30 minuten. In de praktijk kan wel iets later ingecheckt worden, maar er is dan geen garantie dat je de Eurostar kan halen. Bij grote vertraging van aansluitende treinen worden de reizigers vlot omgeboekt naar de volgende Eurostar-trein. Let op: er is een strenge veiligheidscontrole, vooral in Londen (geen zakmessen meenemen, ook niet in de bagage, vloeistoffen mogen nog wel).

Reizen in

Er zijn meer dan 30 spoorwegmaatschappijen in Groot-Brittannië en de ene trein kan dus nogal verschillen van de andere. Wilt u goedkoop reizen over langere afstanden, dan is het essentieel dat u op tijd boekt en buiten de spits reist: de voorwaarden verschillen van maatschappij tot maatschappij, maar in de regel is één of twee weken vooraf boeken het minimum. Soms kost een retour nauwelijks meer dan twee enkeltjes. Er is een klein aantal agentschappen die én boekingen per e-mail én betaling per creditcard aanvaarden én de kaartjes per koerier verzenden. Een hiervan is: www.ffestiniogtravel.com. Alternatief is Ticket on Departure, waarbij u na een online bestelling de tickets bij een automaat op het vertrekstation afhaalt. Buiten Groot-Brittannië zijn geen binnenlandse kaartjes of reserveringen meer te koop, enkele uitzonderingen daargelaten zoals de Treinreiswinkel.

Interrail of Britrailpass (verkrijgbaar bij o.a. het Brits Verkeersbureau VisitBritain in Amsterdam of de Treinreiswinkel) zijn in Groot-Brittannië bij een paar lange treinreizen al terugverdiend. Reserveringen zijn zelden verplicht, maar op populaire routes wel aan te bevelen (gratis mits op een Brits station gemaakt). Er zijn ook passen voor Londen en verre omgeving, heel Engeland of Schotland.

Vanuit Londen rijden nachttreinen naar bestemmingen in Schotland en Devon/Cornwall (zo-vr). Tussen veel grotere plaatsen rijden ook snelbussen (o.a. National Express). Overstappen in Londen kan betekenen dat u van het ene station naar het andere moet reizen; dat kan per metro en per taxi en ook te voet.

Reist u in een beperkt deel van het land, dan kan een Rover- of Ranger-ticket handig zijn. Daarmee mag onbeperkt gedurende een (Ranger) of meer dagen (Rover) worden gereisd in het betreffende gebied, op maandag t/m vrijdag doorgaans vanaf 9.00 uur. Ze zijn er in allerlei soorten en maten, soms geldig voor een groot deel van het land (Schotland, Wales), soms slechts voor één spoorlijn. Er zijn ook dag- en meerdagenkaarten voor de bus of voor de combinatie trein-bus. Verder zijn er verschillende Railcards te koop voor £ 30 (€ 34), waarmee u 33% korting krijgt op veel treinkaartjes. Interessant zijn vooral de Family & Friends, Two Together, Senior en 16-25 Railcard.

Tips

  • Vrijwel alle Schotse spoorlijnen ten noorden van de lijn Glasgow–Edinburgh gaan door schitterend landschap. Voor de verbinding Glasgow (Airport) – Fort William – Portree/Isle of Skye kunt u ook snelbus 915 nemen. Tussen Tyndrum – Crianlarich – Ardlui liggen spoorlijn en weg min of meer parallel aan elkaar en voeren door een zeer verlaten, magnifiek landschap. Bus 915 rijdt tussen Glencoe en Fort William vele kilometers langs het altijd weer imponerende Loch Linhe. Snelbus 918 Oban – Fort William – Inverness rijdt een nog groter stuk evenwijdig aan Loch Linhe en gaat na Fort William o.a. langs het roemruchte Loch Ness. Tot 20 mei 2018 rijdt Scottish Citylink de winterdienstregeling. Dat betekent dat de 918 tussen Oban – Fort William alleen rijdt van maandag tot en met zaterdag. Waarschijnlijk kent de zomerdienstregeling ook geen ritten op zondag, afgaand op de zomerdienstregeling 2017. Op deze zondagen rijdt er eenmaal een trein tussen beide steden.In Wales zijn fraai Crewe–Cardiff en de meeste lijnen ten westen daarvan; ook Devon en Cornwall hebben veel te bieden. Verder: (Leeds–)Settle–Carlisle. Minder voor de hand liggend: de verbindingen tussen de industriesteden Manchester en Leeds gaan hier en daar door prachtige gebieden.
  • In combinatie met een treinkaartje kun je aan het stationsloket, in de automaat of via internet een Plusbus ticket kopen: een goedkope dagkaart voor ongeveer 290 steden buiten Londen. De kaart geeft een dag lang recht op onbeperkt vervoer (bus en tram, van alle vervoerders). Prijzen zijn vanaf £ 2 (€ 2,30). Gemiddeld over alle deelnemende steden kost een (dag)kaartje £ 2,95.Bij elk treinkaartje kun je twee Plusbuskaarten kopen: een voor je vertrekplaats en een voor je eindbestemming. Meer informatie: www.plusbus.info.
  • In Londen is er de Oyster card, die vergelijkbaar is met de OV-chipkaart. Er zijn nog papieren enkeltjes te koop voor de Londense metro maar deze zijn erg duur voor de korte afstanden. Als je regelmatig in Londen reist, is het handig om een anonieme Oyster card aan te schaffen. Voor een beperkt aantal ritten per dag is de Oyster card uitermate geschikt. Er is een maximaal dagtarief, maar dat kan wel verkeerd uitpakken bij verkeerd gebruik. De reistijd wordt strikt in de gaten gehouden wordt en je wordt veronderstelt de snelste route te kiezen en geen tijd onderweg te verliezen met bijvoorbeeld foto's nemen. (Bij storingen worden de reistijdlimieten aangepast.) Bij te laat uitchecken is de reis onvoltooid en wordt er meteen voor een nieuwe reis ingecheckt. Het is niet zo dat als je eenmaal je daglimiet hebt bereikt dat je zorgeloos verder kan reizen. Het is daarom van belang om de transacties regelmatig te controleren. Het advies is dan ook om een dagkaart te kopen als je veel ritten maakt. Voor bus- en tramvervoer zijn er aparte daglimieten en wordt een vast tarief gebruikt met enkel één check-in. Met OV-chipkaartervaring in Nederland ken je niet automatisch alle subtiliteiten van de Oyster card.
  • Groot-Brittannië heeft veel museumspoorlijnen die vaak met stoomtreinen worden geëxploiteerd. Er zijn in Noord-Wales vele museumsmalspoorlijnen die op elkaar aansluiten waardoor boeiende rondritten mogelijk zijn.

Internet

(Update: januari 2018)

Hongarije

Hongarije heeft het internationale verkooppunt op Keleti pu. drastisch verbouwd. De handgeschreven kaartjes hebben plaatsgemaakt voor elektronisch uitgegeven vervoersbewijzen en lokettisten hoeven hierdoor niet meer grote tabellenmappen te werken en losse bedragen en de bijbehorende kortingen uit te rekenen. Maar er is meer! Voor binnenlandse reizen biedt het prijsstysteem naast de alombekende kortingen (en kortingskaarten) ook kortingen voor wie slim is. Een kaartje uit de automaat levert 5% korting op. Boek je hem online, gaat er 10% van de volle prijs af. 20% korting is voor wie buiten de drukke tijden reist, of in de zomer naar een van de stations rondom het Balatonmeer en het naastgelegen Valence-meer gaat. Deze korting geldt ook bij vertrek vanuit Boedapest richting Eger, Miskolc, Sátoraljaújhely, Záhony, Lökösháza, Szombathely en Zalaegerszeg (of andersom) bij bepaalde treinen en bij ritten van minimaal 100 km. De kortingen worden in de reisplanner met een @ aangegeven. De kaartjes met 20% korting kennen treinbinding (.m.u.v. de ritten naar Balaton en Valence in de zomer). De BalatonMix is uit het assortiment gehaald.

Nieuwe trein naar Bratislava
De grensovergang Rajka-Rusovce is heropend. 4x per dag rijdt er tussen Hegyeshalom en Bratislava Petrzalka een trein. In Petrzalka kan op het OV richting het centrum (én het hoofdstation hl. st. ) overgestapt worden.

Nieuw afgiftesyteem in Europa
Wie bij NS-international kaartjes koopt en gratis reizen in Nederland heeft (zoals DalVrij), kreeg een kaartje van A naar B, ipv voorheen een kaartje van/naar een grenspunt. Laatstgenoemde kaartjes zijn nu in de meeste Europese landen afgeschaft. Bij het opgeven van de korting (in Nederland: 100%NS), betaal je voor het Nederlandse deel dus niks meer (en zo ook als je in België gratis reizen hebt (SNCB 100%). Deze optie is ook erg handig als je een Interrail van één land hebt en je wilt even een uitstapje naar een buurland maken. Wat nog niet goed werkt is het berekenen van buitenlandse kortingen icm 100% Reisrecht in Nederland. Het geld kan wel achteraf bij de betreffende spoorwegmaatschappij teruggevraagd worden.


Tips

Balatonmeer en omgeving. Tussen de meeste steden aan het meer varen boten, zodat u zonder omreizen gemakkelijk aan de overkant komt. Overigens, treinen van en naar het meer kunnen ’s zomers overvol zijn.

In het noorden en in het zuidwesten zijn vele smalspoortreintjes te vinden, die vrij regelmatig hun dienst rijden. Op het smalpoor geldt een apart tarief. Ook zijn er, in de zomer, een aantal stoomtreintrajecten, bereden door MAV-Nostalgia zie: www.mavnosztalgia.hu. Deze zijn te vinden aan de noordkant van het Balatonmeer en in de Donaubocht tussen Budapest en Szob of Esztergom.

Mooie steden zijn Miskolc, Esztergom, Eger en Szeged.


Internet

De website van de Hongaarse spoorwegen MÁV: www.mav-start.hu/  / http://elvira.mav-start.hu/
Busvervoer: http://www.orangeways.com/en/   /  http://www.volanbusz.hu/en/

http://ujmenetrend.cdata.hu/uj_menetrend/en/index.php/


(Datum update: januari 2018)

Ierland

Bray station 2015 06 23 IvdW

Reizen naar

Je moet vanuit Nederland ten minste twee keer het water overbruggen om Ierland te bereiken en dat vergt al met al behoorlijk wat tijd. Ook is Ierland rechtstreeks te bereiken met veerboten vanaf de Franse havens van Cherbourg en Roscoff, maar dat vergt eerst een lange reis door België en Frankrijk. (www.irishferries.com )

Vanuit Groot-Brittannië zijn er voordelige combinatietickets SailRail voor trein en boot te koop, naar ieder Iers of Noord-Iers station en via verschillende veerdiensten (www.seat61.com/ireland.htm). Een enkele reis Londen-Dublin is te koop vanaf £ 42,40, Londen-Belfast kost £ 55. Jongeren tot 16 jaar betalen de helft, kinderen tot 5 jaar reizen gratis.

Reizen in

In Ierland treft u een spoorwegnet aan met voornamelijk verbindingen van en naar Dublin. Voor rondreizen door Ierland is het aan te bevelen om ook naar het nationale busnetwerk te kijken. ( www.cie.ie ) Er zijn rondreispassen voor zowel bus als trein, met of zonder Noord-Ierland erbij. Een Interrail voor Ierland geldt ook in Noord-Ierland. In Dublin kan voordelig gereisd worden met al het OV met de LeapVisitorCard. ( www.transportforireland.ie )

In Noord-Ierland is het spoorwegnet voornamelijk op Belfast gericht. Bus en trein werken er goed samen. (www.translink.co.uk) Er is een dagkaart voor al het OV in Noord-Ierland voor £ 17,50 - alleen te koop op de chipkaart iLink. Verder een Family and Friends ticket voor 1 of 2 volwassenen en maximaal 4 kinderen voor £ 22. Voor de trein zijn er dagretours met 33% korting bij vertrek na 9:30 en een dagkaart op zondag voor £ 9.

Tips

Fraaie treintrajecten gaan van Dublin naar Cork, Galway (stap onderweg eventueel uit voor een fraaie treinreis van Athenray naar Ennis), Roslare, Waterford of Belfast.

Combineer de trein met een fraaie wandeling langs de kust ten zuiden van Dublin. Neem in Dublin de DART naar Bray en loop dan langs de kust naar Greystones. Het is een prachtige wandeling met kans op uitzicht op dolfijnen!  Vanaf Greystones kun je dan weer met de DART terug.

In Noord-Ierland is de lijn van Belfast naar (London)derry aan te bevelen, die vlak langs de kust loopt.

Internet

Treinen en bussen in Ierland: www.cie.ie; Treinen en bussen in Noord-Ierland: www.translink.co.uk; Informatie en tips over reizen van Engeland naar (Noord-)Ierland: www.seat61.com/Ireland.htm , boeken SailRail: www.virgintrains.co.uk of www.loco2.com ; Veerdiensten: irishferries.com (ook voor veerdiensten van/naar Frankrijk).

(Update: januari 2018) 

Italië

ItalieReizen naar

Met vertrek 's ochtends uit Nederland zijn de Italiaanse Alpen, Venetië of Milaan met dagtreinen bereikbaar met twee tot drie keer overstappen in Duitsland en/of Zwitserland. Vanuit Milaan zijn Bologna, Florence en Rome dan nog haalbaar, maar dan wordt het wel laat. Ook een TGV-verbinding via Frankrijk kan handig zijn.

De nachttrein naar München, Bazel of Zürich kan een alternatief zijn; vervolgens 's ochtends verder naar Italië (zie kader Nachttreinen). Andere mogelijkheden: nachttreinen vanuit Parijs naar Nice (met overstap naar Ventimiglia), Milaan, Verona, Venetië of Luxemburg (naar Nice en daar overstappen). In de zomer is er een autoslaaptrein van Düsseldorf naar Verona.

De routes door Duitsland en Zwitserland of Oostenrijk hebben het voordeel dat daar de (Super)Discount-tarieven van toepassing zijn. Vanuit Nederland zijn er naar Italië geen doorgaande Discount-tickets te koop, vanuit Duitsland is er wel de Sparpreis Europa, naar een beperkt aantal bestemmingen en sinds kort alleen nog via Oostenrijk, waaronder ook Rome. Voor langeafstandstreinen naar Italië geldt een reserveringsplicht.

Reizen in

Italië werkt gestaag aan zijn hogesnelheidsnetwerk. De hogesnelheidstrein heet Frecciarossa, Frecciargento of Frecciabianca. Daarnaast zijn er IC- en EC-treinen. Voor al deze langeafstandstreinen gelden er globale prijzen en verplichte reservering. Ook 's nachts zijn er IC-treinen (IC Notte, ICN). De treinen zijn duurder naarmate afstand en tijdwinst toenemen. De overige treinen heten meestal Regionale en zijn toeslagvrij. Met het aanbod Economy of Super Economy kunt u flink besparen op het normale tarief, als u minimaal een dag van tevoren een langeafstandstrein boekt; hoe langer van tevoren, hoe hoger de korting. Voor gezinnen met jonge kinderen kan de beperkt beschikbare “Offerta Familia” interessant zijn: kinderen onder de 15 jaar krijgen 50% korting en anderen 20%. Op zaterdag kun je met 2 voor de prijs van 1 reizen. In hogesnelheidstreinen zijn er nog meer (beperkt beschikbare) aanbiedingen zoals dag- en weekendretours.

Nuovo Trasporto Viaggiatori (NTV), een particuliere spoorwegmaatschappij in concurrentie met de staatsspoorweg FS, rijdt verder met hogesnelheidstrein Italo op de routes Turijn – Milaan – Bologna – Florence – Rome – Napels – Salerno en Venetië – Padua – Bologna – Florence – Rome – Napels – Salerno. Deze maatschappij heeft eigen tarieven en Interrail is niet geldig op op de NVT-treinen.

Tips

  • Italië is erg bergachtig. De hoofdspoorlijnen lopen door de Povlakte en langs de kusten. Voor zover ze door de bergen gaan, zijn er veel tunnels. De tunneltrajecten zijn vaak aangelegd ter vervanging van een oude, bochtige spoorlijn. Soms is die oude lijn nog in gebruik, zoals tussen Bologna, Florence en Rome. Met stoptreinen en wat geduld is zo meer van het landschap te zien.
  • Mooi zijn de kustlijnen en de bergtrajecten. De binnenlanden van Zuid-Italië zijn nog ongerept. Liefhebbers van smalspoor moeten beslist naar Potenza en Cosenza in Calabrië. Rondom de Etna op Sicilië rijdt ook een smalspoortrein. Ook op Sardinië rijden er nog smalspoorlijnen in reguliere dienst en als toeristische trein (en ).
  • Via Zernez in Zwitserland kunt u met de postbus over de Ofenpass naar het Italiaanse Mals, vanwaar de Vinschgaubahn naar Bozen rijdt. In Bozen is een kabelbaan naar Oberbozen, vanwaar de Rittnerbahn over een hoogvlakte naar Klobenstein rijdt. Een dagkaart Südtirol kost € 15 of in aansluiting op een treinticket met de EC over de Brenner € 5 (DB-loket of EC-conducteur).
  • In de grensstreek met Zwitserland is er de mooie metersporige Centovalli-spoorweg Locarno - Domodossola.

Websites

  • Belangrijkste spoorwegmaatschappij (Engels): www.trenitalia.com/tcom-en
  • www.lonelyplanet.com/italy/essential-information
  • www.roughguides.com/shop/rough-guide-italy
  • De website van alle spoorwegmaatschappijen zijn te vinden op: www.railfaneurope.net/list/italy.html
  • Puglia trein en bus (alleen Italiaans) - www.fseonline.it/
  • Openbaar vervoer op Sicilië - www.bestofsicily.com/transport.htm

Extra: op reis door Italië
Peter Oosterling

Voor een wandeling door Galliplo, zie deze link.

Reizend door de hak van Italië (streeknaam Puglia) kun je niet om de heilige Nicolaas heen; hier San Nicola genoemd. Bijna elke stad of dorp heeft wel een kerk of kapel die aan deze heilige is gewijd, met de basiliek van Bari als belangrijkste trekpleister. Het verhaal wil dat enkele kooplieden begin elfde eeuw hoorden dat de Venetianen van plan waren de relikwieën van de heilige te gaan roven in Myra, in Turkije. En dat terwijl Nicolaas tijdens zijn verblijf in Bari in de 4e eeuw hún stad had aangeduid als zijn laatste rustplaats. Dat mocht niet gebeuren en zij zeilden naar Myra, verschalkten de Venetianen en gingen er vandoor met de stoffelijke resten van de heilige. Op 8 mei 1087 kwamen ze met San Nicola aan in de stad. Nog in datzelfde jaar begon Bari met de bouw van de Sint-Nicolaasbasiliek, een majestueus bouwwerk in Apulisch-Romaanse stijl.

Op het heerlijk rommelige station Bari Sud Est zag ik dat de regionale trein- en busvervoerder Ferrovie del Sud Est de langskomende dieseldrie ook al te had vernoemd naar deze heilige. Dat bleek ook het geval bij de twee overige treinen uit deze kleine serie van drie. Had de Poolse bouwer PESA hier de hand in of was het toch een eenkennig eerbetoon van de FSE? Hoe zuidelijker ik kwam hoe ouder het FSE-materieel, hoe vervelozer de stations en hoe luchthartiger het bedrijf met de dienstregeling omsprong. ‘s Avonds rekende ik gemakshalve maar met minimaal een half uur vertraging. Viel het nooit echt tegen.

Mooie treinreizen zijn de rit van Alberobello – Martina Franca en die van de barokstad Lecce naar Gallipoli aan de Ionische Zee. In de Valle d’Itria met het aantrekkelijke Alberobello als centrum staan talloze witgekalkte trulli met hun kenmerkende stenen puntmuts. Deze bouwsels waren aanvankelijk niet meer dan een schuilgelegenheid voor de op het stenige, hete land werkzame boeren. Trulli werden zonder cement gebouwd, zodat bij de nadering van de belastinginspecteur de landeigenaar de bouwsels snel kon slechten. Inmiddels zijn vele omgevormd tot heuse (gemetselde) woonpaleisjes. In Alberobello is een van de twee grote trulliwijken uitgegroeid tot één verzameling toeristische bedrijfjes.

Ook in Lecce delen de staatsspoorwegen en de FSE het station en liggen de perrons van FSE het verst af van de centrumzijde. Per station verschilt de vermelding van de FSE-vertrektijden op het vertrektijdenbord in de hal. Op het ene station gebeurt dat wel en op het andere weer niet. Na in Lecce een retourtje voor Gallipoli bij een winkeltje in de stationshal te hebben gekocht, loop ik door de onderdoorgang naar het FSE-perron. De verkrijgbaarheid van kaartjes is ook telkens weer anders. Zo kun je op Bari Centrale op het FSE-perron bij de kiosk kaartjes voor trein en bus kopen, almede uit kleine, groene automaten. Deze dienen overigens ook om kaartjes af te stempelen (inchecken). In Lecce zijn de perrons kaal.

Ingestapt in de hoekige diesel-een (bouwjaar 1958) krijg ik van de conducteur de vraag waar ik naar toe ga. Mijn antwoord Gallipoli corrigeert hij onmiddellijk; het is Gal-li-poli. Tijdens de rit door het stoffige, stenige landschap neurie ik op het kadeng-kadeng Gal-li-poli, Gal-li-poli. Ook hier staan verspreid vele stenen schuilhutten. De casella of casedda hebben anders dan de trulli geen puntmuts, maar een hoge of lage stompe kegel als dak. Op afstand doen ze denken aan de bovenkant van een molen die van de wieken is ontdaan. Op de stationnetjes die we aan doen staat vaak verspreid oud materieel letterlijk weg te roesten.

Het station van het oorspronkelijk Griekse Gallipoli – kàli pòlis, mooie stad – ligt niet op het eiland waar de stad zich tot in de 18e eeuw heeft ontwikkeld. In 1785 besloot het stadbestuur de stad verder op het vasteland uit te bouwen. Naar het centrum wandelend valt het nauwelijks op dat de beide stadsdelen door een brug met elkaar zijn verbonden.

(Update: januari 2018)

Kanaaleilanden (Guernsey en Jersey)

Reizen naar

Met de Franse TGV vanaf Parijs naar de Franse havenstad St. Malo (overstappen in Rennes).
In St. Malo ligt de boot-terminal (Gare maritime du Naye) pal ten zuiden van de
historische oude staden op ca. 2,3 km loopafstand van het station. De stadsbus-ringlijn Navette Coeurs de Ville vertrekt vanaf het stationsplein en kan je dichterbij brengen. Zie voor (alle) stadsvervoer St-Malo: http://www.ksma.fr/

De veerdiensten worden onderhouden door de snelle catamarans van Condor Ferries. Reserveren is verplicht, ook als voetpassagier.
De dienstregeling van Condor Ferries is meer dan gemiddeld storingsgevoelig. Houd hier ernstig rekening mee; vooral bij de terugreis als er nog aansluitingen gehaald moeten worden (“liever een boot eerder”).
Aan boord van de veerboot kan men Euro’s omwisselen naar Britse ponden tegen een ongunstige koers. Dat kan men beter op de eilanden doen.

Reizen in

Guernsey

In de hoofdplaats St. Peter Port ligt op ca. 1,5 km loopafstand van de boot-aankomst de “busterminus” waar alle buslijnen samenkomen. Halverwege deze loopafstand ligt de Tourist Information waar men ook geld kan wisselen.
Het dienstregelingenboekje kan men gratis verkrijgen bij de Tourist Information, de busterminus en kan men ook op veel andere plaatsen (w.o. vrijwel alle horeca) gratis meenemen.
Elke opstap van de bus kost één pond, ongeacht of het is naar de volgende bushalte of naar het eindpunt.
Zie ook
www.buses.gg

Tips:
*Een aanrader voor een mooi overzicht van het eiland is een ritje met de ringlijn 91 (rechtsom) en/of 92 (linksom).
*Een absolute “must see” is de wandeling bovenlangs de kliffen van de zuidkust. Het wandelpad ligt over de hele lengte op een wandelbare afstand van de ringlijn.

Jersey

Het busstation in de hoofdstad St. Helier (“Liberation Station”) ligt op ca. 1 km loopafstand van de boot-aankomst.
Het lijnennet bestaat uit wielspaken van/naar St.Helier; de lijnen hebben onderling weinig verband. De frequenties zijn matig; reizen vereist daardoor planning.

Het dienstregelingenboekje is gratis te verkrijgen op het busstation en bij de naastgelegen Tourist Information.
Zie ook:
www.libertybus.je

Tip:
Vanuit St. Helier naar het westen lopen enkele buslijnen samen gelijk op tot aan het gemoedelijke kustplaatsje
St. Aubin. Pas daarna waaieren deze lijnen uit naar hun eindpunten. Samen met de mooie omgeving maakt dat St. Aubin tot een aantrekkelijk verblijfsalternatief boven het drukke en stedelijke St. Helier waarmee niettemin een goede verbinding blijft bestaan.

(Datum update: 22-12-2015)

Luxemburg

Reizen naar

  • Via Essen-Grens met de Intercity naar Brussel-Noord, daar met een IC naar Luxemburg.
  • Via Essen-Grens met de Intercity naar Mechelen, daar overstappen op een IC naar Leuven, in Leuven overstappen op een IC naar Luik-Guillemins en daar overstappen op een IC naar Luxemburg.
  • Via Essen-Grens de Intercity naar Brussel-Noord, daar overstappen op een IC naar Arlon, daar met de L-trein naar Athus, daar overstappen op een Regionalbunn naar Luxemburg.
  • Via Visé-Frontiere met een IC naar Luik-Guillemins, daar overstappen op een IC naar Luxemburg.
  • Via Emmerich-Grenze met de RE19 naar Düsseldorf, daar verder met de IC/RE11 naar Luxemburg. (slechts één maal daags mogelijk)

Benelux-Weekend en jongerenkorting leveren 40% resp. 35% korting op. Bij de NMBS is de Escapade (meerdaags retour België – Luxemburg voor € 54, 2 personen € 76, 3 personen € 98) beschikbaar. Bij de Luxemburgse spoorwegen (CFL) is dit ticket 2 euro goedkoper.

Reizen in

Er rijden bijna alleen maar stoptreinen. Wel zijn er sneltreinen tussen Luxemburg-stad, Clervaux en Troisvierges en op de lijn naar Wasserbillig (–Trier). De meeste treinen rijden elk uur volgens hetzelfde patroon.

Het binnenlandse tariefsysteem is enorm eenvoudig: een kuurzzäitbilljee (een netkaart die 2 uur geldt) kost € 2 (tien voor € 16) en het dagesbilljee (dagkaart) € 4 (vijf voor € 16). Er is ook een dagkaart voor 2 dagen (€ 8) en 3 dagen (€ 12). Deze kaartjes gelden in de trein én de stads- en streekbussen; in de trein zijn ze niet geldig tot de grens, maar wel tot het laatste station voor de grens, ook als uw trein daar niet stopt. Deze kaarten zijn te koop in bij de stationskiosken. Kinderen onder de 12 reizen gratis. Voor in het weekend is er het Saar-Lor-Lux-Ticket: een dagkaart (maximaal 5 reizigers) voor Luxemburg, het Saarland (Duitsland) en Lotharingen (Frankrijk): eerste persoon € 26, medereizigers € 10. Het Rheinland-Pfalz-Ticket Lux geldt in Rheinland-Pfalz, Saarland en Luxemburg en kost € 30 voor de eerste persoon, max. 4 medereizigers € 6 p.p.

Tip

  • 1000 km Lëtzebuerg – gids met 43 wandelingen en 14 fietstochten van stations tot station in Luxemburg, incl. kaarten; routebeschrijvingen in het Frans, Duits en Engels. Uitgave: CFL, € 29. Verkrijgbaar via o.a. de website van de Luxemburgse spoorwegen.
  • Er is snelle rechtstreekse busverbinding tussen Luxemburg en Saarbrücken die veel sneller is dan de trein.
  • Vaak loont het zich om de vervoerbewijzen in twee of zelfs drie delen te kopen: een Nederlands deel (Tot Roosendaal of Maastricht), een Belgisch deel (van Roosendaal of Maastricht tot Arlon, Gouvy of Athus) en een Luxemburgs deel, waarbij de vervoerbewijzen via Arlon-Grens en Gouvy-Grens duurder zijn dan die via Athus-Grens. Athus wordt door de Luxemburgse Spoorwegen gezien als een binnenlands station, Arlon en Gouvy niet.
  • Mocht u de tijd hebben, dan loont het zich vaak om via station Athus te reizen. Dit scheelt ongeveer €7,- tot €12,- aan reiskosten (voor tweede klasse, bij eerste klasse is het verschil nog groter). Keerzijde is wel dat de reis ongeveer 50 minuten langer duurt.

Internet

Luxemburgse spoorwegen: www.cfl.lu; OV-planner voor Luxemburg: www.mobiliteit.lu.

(Datum update: januari 2018)

Noorwegen

Vanaf Kopenhagen is Oslo overdag in 7,5 uur met de trein te bereiken, met één overstap (zie www.sj.se). Alternatief is varen vanuit het Duitse Kiel. Of vanuit Denemarken: Kopenhagen­–Oslo, Hirtshals–Kristiansand , Hirtshals–Larvik, Bergen–Stavanger–Hirtshals en Frederikshavn–Oslo. Het noordelijke Narvik is per trein alleen via Zweden bereikbaar (rechtstreekse nachttrein vanuit Stockholm, zie ook hiervoor www.sj.se). Plekken zoals de Noordkaap zijn ook het beste via Zweden te bereiken per trein en bus.

In het zuiden speelt de trein de hoofdrol. Er rijden comfortabele dag- en nachttreinen tussen Oslo en Trondheim en tussen Trondheim en Bodø. Ten noorden van Bodø rijden er langeafstandsbussen tot de Noordkaap en de Russische grens. In de dienstregeling van heel lange busroutes zit op een geschikt moment een matstopp: een stop voor een maaltijd bij een kro (restaurant).

Langs de Noorse kust varen er twee bijzondere veerdiensten: De Flaggruten (Bergen–Stavanger) en de Hurtigruten (Bergen–Kirkenes). Deze laatste is een prachtige zevendaagse vaartocht waarbij veel lokale havens worden aangedaan. Voor de zomer moeten hutten lang van tevoren gereserveerd worden. Hoe vroeger je boekt, hoe lager bovendien de (doorgaans forse) prijs – maar er zijn soms ook voordelige last-minutes.

Tips

  • Een gloednieuwe app, Entur, laat je zoeken en boeken in al het binnenlandse Noorse OV (momenteel alleen in het Noors).
  • Er is een cluster van interessante musea op het schiereiland Bygdøy in Oslo, waaronder een openluchtmuseum, het Vikingskipshuset (museum met de best bewaarde Vikingschepen) en het Frammuseet, gewijd aan de talrijke Noorse poolexpedities rond 1900. Vervoer met een veerboot of stadsbus.
  • Taks-free shoppen alleen voor vliegtuigpassagiers? Niet in Noorwegen! Bij winkels met een Global Blue-sticker kun je voor het afrekenen aangeven dat je de BTW (25%) graag terug wilt. Bij je aangepaste bon krijg je dan een formuliertje dat je moet invullen. Bij vertrek uit Noorwegen moet je dan de papieren laten zien samen met de ongebruikte aankopen, en je krijgt je geld terug. Reis je per trein, dan kun je terecht bij warenhuis Steen & Strøm, Nedre Slottsgate 8 in Oslo (10 minuten lopen van het centraal station). Reis je per Color Line of Stena Line, ga dan naar de receptie desk aan boord van het schip. Zie ook www.globalblue.com/tax-free-shopping/norway/oslo1
  • Net gearriveerd in Noorwegen en je hebt niet de goede uitrusting bij je? Bij sportwinkel XXL (www.xxl.no) hebben ze heel veel spullen en ook vaak goede aanbiedingen.
  • Handige site met alle veerboot-aansluitingen in Noorwegen, Zweden, Denemarken en Duitsland: www.taferge.com. Alleen in het Noors, maar met goede kaart en links.
  • In Oslo is er een metrolijn naar Frognerseteren; dat ligt hoog in de heuvels met uitzicht op de baai.
  • Tram- en metrolijnen brengen je naar de natuur. Daar kun je meestal na een korte wandeling in een meer gaan zwemmen. (Wel even vooraf uitzoeken op de kaart). Een boottocht naar de eilanden in de fjord is de moeite waard.
  • De spoorlijn tussen Oslo en Bergen neemt een bergpas die ver boven de boomgrens ligt, wat spectaculaire uitzichten oplevert. Tussen Myrdal en Flåm is er een spoorlijn die veel toeristen trekt. Na een spectaculaire afdaling naar de fjord nemen de meeste toeristen de boot terug naar Bergen.
  • Voor een aantal treinen zijn goedkopere Minipris tickets verkrijgbaar, vanaf NOK 249 (ca. € 28). Te krijgen tot één dag voor vertrek via internet, de NSB-app en kaartautomaten.
  • Staat er geen kaartautomaat op het perron, stap dan in het rijtuig met conducteur en koop bij hem of haar een kaartje: dit staat aan de buitenkant aangegeven.
  • Zelf het Noorderlicht zien? Daarvoor is het noordelijke Tromsø een goede uitvalsbasis. Vanuit Narvik rijdt daar een bus naartoe, die aansluit op de trein uit Boden/Stockholm.
  • Op de terugweg naar Nederland biedt de combinatie van veerboot en trein veel tijdwinst. Vanuit Oslo de avondferry naar Kopenhagen (de aanlegsteiger ligt op loopafstand van het centraal station) en de volgende ochtend vanuit Kopenhagen de trein naar Hamburg en verder (hier ligt de veerboot op loopafstand van station Nordhavn). In Kopenhagen is 2 uur ruim voldoende voor de transfer.

(Update:januari 2018)

Oostenrijk

Naar Oostenrijk reizen
Oostenrijk is niet zonder over te stappen per trein vanuit Nederland te bereiken. De route naar de Alpenstaat is afhankelijk van uw bestemming. Als u naar Tirol, Salzburg, het Salzburgerland of Karintië gaat, dan gaat de route via München.  Naar Wenen reist u vaak het snelst via Passau. De ICE’s op deze route zijn in 2018 een stuk sneller dan in 2017, zo’n 25 minuten. 's-Nachts naar Oostenrijk is nog steeds aantrekkelijk: vanuit Düsseldorf rijdt de Oostenrijkse Nightjet naar Innsbruck en Wenen. In de (grote) knooppunten Innsbruck, Wörgl, Salzburg, Villach, Linz en Wenen is er aansluiting op lokale (smalspoor) treinen en bussen naar veel vakantiebestemmingen.

Naar en van Innsbruck
Utrecht Centraal             v. 07.06 (ICE 121/131)
Düsseldorf Hbf                 a. 08.46
Overstappen op hetzelfde perron
Düsseldorf Hbf                 v. 09.12 (ICE 621)
München Hbf                   a. 14.07
Overstappen
München Hbf                   v. 15.34 (EC 83)
Wörgl                                   a. 16.44, overstap richting Kitzbühel-Zell am See
Innsbruck Hbf                   a. 17.18

Innsbruck Hbf                   v. 10.40 (EC 286)
Wörgl                                   v. 11.14, overstap vanuit Zell am See-Kitzbühel
München Hbf                   a. 12.26
Overstappen
München Hbf                   v. 12.50 (ICE 626/826)
Frankfurt (Main) Hbf     a. 16.04
Overstappen
Frankfurt (Main) Hbf     v. 16.27 (ICE 122)
Utrecht Centraal             a. 20.00

Naar en van Wenen
Utrecht Centraal                             v. 08.33 (ICE 105)
Frankfurt (Main) Flughafen        a. 11.49
Overstappen op hetzelfde perron
Frankfurt (Main) Flughafen        v. 12.02 (ICE 27)
Wien Hbf                                            a. 18.45

Wien Hbf                                           v. 09.15 (ICE 28)
Frankfurt (Main) Hbf                     a. 15.40
Overstappen
Frankfurt (Main) Hbf                     v. 16.27 (ICE 122)
Utrecht Centraal                             a. 20.00

De heen- en terugreis is vrijwel altijd het voordeligst met een Sparpreis Europa. 

In Oostenrijk reizen
Het is in Oostenrijk goed reizen met het openbaar vervoer. In de meeste vakantiegebieden rijden regionale treinen en bussen. De frequenties zijn echter niet altijd even hoog, informeer daarom op internet, het plaatselijke (bus)station of toeristeninfo naar het lijnennet en de dienstregeling. De hoofdstad Wenen heeft een uitstekend netwerk van regionale treinen, metro's, trams en bussen.

Naast de gewone enkeltjes en retours bieden de Oostenrijkse spoorwegen ook goedkope kaartjes aan. Het Einfach-Raus-Ticket is een dagkaart die op zaterdag of zondag geldig is in alle regionale treinen van de OeBB (niet in Railjet, ICE, IC en EC). De prijs is afhankelijk van de grootte van het reisgezelschap. Wilt u een wat verder gelegen stad bezoeken, dan kan een SparSchiene-ticket aantrekkelijk zijn. Dit kaartje is alleen online te koop en alleen geldig in de treinen die op het biljet  zijn aangegeven (treinbinding).
Veel  vakantieregio's hebben een regionale OV-pas. In de grotere steden is een dagkaart voor het stedelijk openbaar vervoer te koop.

Tip
Vorarlberg en de Bodensee. Het uiterste westen van het land, zo’n 6 uur treinen van de hoofdstad Wenen! Mooie wandelgebieden, hoog in de bergen of lager aan de Bodensee. Maak met de trein en de boot een drielandendagtocht (Oostenrijk, Duitsland, Zwitserland) van Bregenz via Lindau, Friedrichshafen, Romanshorn en St. Gallen weer terug naar Bregenz. Tussen Friedrichshafen en Romanshorn vaart u over de Bodensee. Met de Tageskarte Euregio Bodensee reist u in de drie landen en met de veerdienst over de Bodensee.

Ost Tirol. Het gebied rond Lienz hoort wel bij Tirol, maar ligt erg afgezonderd van bijvoorbeeld de Tiroler hoofdstad Innsbruck. De spoorlijn van Spittal-Milstättersee naar San Candido en Fortezza in Italië (Drautalbahn) loopt door het gebied. In Spittal-Milstättersee stoppen de langeafstandstreinen van Salzburg naar Villach, een aantal keren per dag van en naar München.

De stad Linz ligt aan de Donau tussen Salzburg en Wenen. De Hauptplatz is erg leuk en vanaf dit plein vertrekt de tram (Pöstlingbergbahn) naar de Pöstlingberg. Hier heeft u een mooi uitzicht op de omgeving.

Oostenrijk heeft zijn eigen Betuwe. In het oosten van Stiermarken en in het Salzburgerland in de omgeving van Bramberg staan in het voorjaar de appelbomen in bloei. Het is er niet vlak, maar op de fiets is het er dan erg mooi.

Handige webadressen
www.oebb.at - Oostenrijkse bondspoorwegen, reisplanner, treinkaartjes (o.a. SparSchiene-ticket)
www.westbahn.at - treinvervoerder tussen Wenen en Salzburg
www.postbus.at - streekbussen, reisplanner, informatie over buskaartjes
www.wienerlinien.at - openbaar vervoer in Wenen
www.linzag.at - openbaar vervoer in Linz

(Bijgewerkt januari 2018)

Polen

Reizen naar

Per trein

Vrijwel altijd zal de aanvoerroute via Berlin lopen (zie de info in het Duitsland deel voor tot daar), dit zijn vooral de 2-uurs IC Amsterdam-Berlin of elke 2 uur via de ICE-Frankfurt met overstap in Duisburg. En er is nog steeds een nachttrein Keulen-Ruhr-Berlin, maar met een dag-IC, dus enkel zitplaatsen.

Vanaf Berlin rijdt DB gezamenlijk met PKP de BWE=Berlin Warszawa Express, 3-4 x daags, met stops in Poznan-Warszawa (momenteel langere reistijd wegens grote omleiding). 1x daags rijdt deze naar Gdansk. Met een vroege start vanuit NL zijn deze plaatsen in een dag te bereiken, incl. de stad Krakow met overstap in Poznan of Warszawa.

Ook vanaf Berlin rijdt enkel weekends (dagelijks in de zomerperiode) de ''cultuurexpress'' naar Wroclaw, maar vroeg vanaf Berlin, zodat overnachten aldaar nodig is, of die nachttrein. Deze trein heeft een eigen laag tarief en geen doorgaande kaartjes.

Naar Szczecin kunt U elke 2 uur-meestal onderweg nog overstappen, of in de ochtend 1x doorgaand.

DB biedt verder 1x daags een IC-BUS van Berlin via Wroclaw-Katowice naar Krakow, deze is net aan te halen met de allereerste vroeg-IC vanuit NL.

Door het verbreken van de doorgaande trein is het wel een gedoe met kaartjes/boeken geworden. Zeker als U toch al gunstiger in NL/NS reist, dan is het meestal beter vanaf Bad Bentheim of Emmerich/Duisburg te boeken via bahn.de en het deel in Polen buiten de BWE zo kort mogelijk te houden. Gaat U voor 15 dagen en bent U van plan meer treinreisjes te maken, denk dan ook aan InterRail.

Per bus

Met EUROlines zit U gewoonlijk meteen al in Poolse sfeer: vrijwel alle bussen op deze lijn zijn Pools. Dagelijkse dienst -in winter laagseizoen wat minder- met overstap naar vele andere Poolse steden.

Met FLIXbus kunt U met overstap in Berlin (ZOB-Omnibusbhf) op de POLskibus in 1 keer doorgaand boeken. Vanaf daar biedt Polskibus lijnen naar Poznan-Warszawa en Wroclaw-Krakow-Zakopane. Sinds 1/1/18 is Polskibus geheel geintegreerd in het FLIX-systeem.

Diverse POOLSE busmijen bieden ook doorgaande diensten aan, maar zij bedienen in NL vooral de streken waar veel Poolse arbeiders wonen. De bekendste ervan zijn SINDBAD en ECOLines (die trouwens van de Baltische staten is en tot daar doorloopt).

Voordeel van de bus is makkelijker boeken en veel meer bestemmingen in PL met geen of minder overstap.

Reizen IN

Per trein

Dit vervoer is sinds enkele jaren geheel gesplitst in lange afstand/intercity-door de PKP en regionaal, met geheel aparte treinen, tarieven en kaartjes. Jawel-het kan dus nog ingewikkelder als in NL met onze chipkaart.

De PKP-INtercity is de laatste jaren deels gemoderniseerd en biedt verschillende treinsoorten, die enkel de grotere steden en meestal niet al te vaak bedienen: Het net is vooral stervormig op Warszawa gericht met daarnaast enkele doorgaande hoofdlijnen langs west-zuidgrens.

De oude stijl TLK (=twoy Linie Koleje=JOUW Treinlijn) is in feite de oude Poszpiesny: lok met wagons, coupé"s met 8 krappe zitplaatsen, deze rijden ook de nog resterende nachttreinen, met als het meezit slaap/ligrijtuigen aangekoppeld.

de InterCity, de IntercityExpress en de Pendolino: EIP zijn elektrische stellen, die meer hedendaags comfort bieden, in oplopende snelheid en prijs. Vooral die EIP is inmiddels echt niet goedkoop meer.

PKP-IC had de roep erg goedkoop te zijn, maar ook dat is niet echt meer zo, al blijft het beduidend onder het NL tarief. Daarom komen er steeds meer goedkopere vooruitboek-kansen, ala DB met Sparpreise. ALLE treinen van PKP hebben allemaal zitplaatsreserveringsdwang, zeker die prestigieuze EIP moet U niet zonder REServering ingaan en dit kan de aankoop aan het loket zeer vertragen, omdat de dames gewoonlijk enkel Pools spreken. In het land hebben inmiddels de meeste stations kaartautomaten, die meestal voor alle spoorwegen werken en in 6 talen een uitkomst zijn-betalen met cash of bankkaart. Online boeken is een uitkomst en kan pas vanaf 30 dagen vooraf, omdat de tijden erg frequent wijzigen. De site van intercity.plbiedt nu ook duidelijke engelstalige info over andere biljetten en reducties.

Lokaal treinvervoer

In principe is hiervoor PolRegio (voorheen Przewoze Regionalne) verantwoordelijk, maar vele regio's hebben zich hiervan afgesplitst en hun eigen Koleje... opgericht, zoals Slaskie (Silezia, rond Katowice), Mazowieckie (rond Warszawa), Dolnoslaskie (rond Wroclaw), maar er zijn er meer en er lijken er ook nog steeds bij te komen. Vaak investeren ze dan in nieuw materiaal, maar het dienst-aanbod blijft meestal nogal beperkt. Ze hebben allemaal hun eigen tarief en reductiesoorten, al verschillen die niet heel veel van elkaar. Als U niet al te lange treinreizen kunt maken met deze treinen, en dan graag de nieuwere, dan is dit meestal de voordeligste manier. Verwarrend kan werken, dat sommige regio's wel hun eigen uitmonstering hebben, maar die gewoon door PR laten rijden (bvb Zachodny-Pomorskie rond Szczecin of Lubinskie rond Lublin).

Ook hier biedt inmiddels de site van polregio.pl een goed overzicht van de biljetten en reducties. Behalve PR en KD  accepteren ze ook geen internationale tickets (incl. InterRail)meer, al wil KM vooralsnog wel Interrail aannemen.

Er is in Polen geen specifieke reductie voor senioren, maar meestal kan men vanaf 60/62 korting krijgen op het volle tarief-diverse aanbiedingen zijn vaak nog voordeliger!

Er is een Polen wel een specifieke reductie voor studentsky-die dan vaak nog minder als kinderen betalen, maat dit geldt echt enkel voor alle Poolse studentsky of als je aldaar echt studeert met studentenpas!

Als U de trein-reisplanner gebruikt zal opvallen dat sommige trajecten erg traag of heel weinig worden bediend-dan is er vrijwel altijd een veel snellere/frequentere concurrende buslijn, bvbv Krakow-Katowice (elke 15/20 min) of -Zakopane(elke 30 min.)

Er zijn diverse commerciele reisplanners voor Polen, incl bus/trein, die van e-podroznik.pl werkt meestal het best en laat vergelijken goed toe. Door diverse buslinks kunt U vaak meteen boeken.

Per langeafstandsbus

Inmiddels heeft Polen ook een goed uitgebouwd netwerk van lange-afstand luxe bussen. De bekendste en grootste hiervoor is de rode POLSKIbus, die volgens het principe van de Engelse Stagecoach/Megabus is opgezet-enkel online boeken, de code is genoeg om in te stappen, superlage prijzen als je op het juiste moment toeslaat (vanaf 1 PLN, plus 1PLN fee-dus totaal nog geen 1 €). Wordt per 1/1/18 geïntegreerd in FLIXbus.

Per bus/tram-lokaal en stadsvervoer

Alle grotere steden hebben een zeer uitgebreid tram/busnet, meestal moeten de kaartjes tevoren worden gekocht (PRASA/BILETY), er komen steeds meer automaten, meestal enkel te gebruiken met bankpasjes. Ruim voldoende info op www te vinden.

Het lokale streekvervoer is aangepast aan de omstandigheden en is inmiddels ook in de zone van subsidiering beland. Daardoor kan aanbod enorm uiteenlopen, al is elke dorp in principe te bereiken, maar niet erg vaak. Voorheen was dit allemaal PKS-maar ook die is meestal vervangen door allerlei provinciale entiteiten, vaak als ARRIVA oid. Diverse PKSen bieden ook vaak langere doorgaande lijnen, vaak gericht op vakantievervoer.

Een Poolse specialiteit zijn de minibusy, die geheel commercieel diverse drukkere verbindingen uitbaten of beconcurreren. Bvb in Warszawa een heel plein vol naast de grote Stalin-wolkenkrabber-plac Defilad, of van Krakow naar Oswiecim (Auschwitz) of Katowice-airport.


(Datum update: januari 2018)

Portugal

Reizen naar

Portugal is vanaf Nederland bereikbaar in zo’n 24 uur: Thalys naar Parijs Gare du Nord, TGV van Gare Montparnasse naar Hendaye, boemel of bus naar Irún, hoteltrein naar Lissabon; dankzij de nieuwe HSL naar Bordeaux voor de meesten goed te doen. Voor alle deeltrajecten geldt: Vroeg boeken biedt de meeste kans op korting. Vanuit Spanje rijdt er nog tweemaal daags een sneltrein Vigo–Porto, een hoteltrein Madrid–Lissabon, en een in ere hersteld boemeltje Badajoz–Entroncamento. Meer mogelijkheden bieden snelbussen: Vigo–Porto, Madrid–Salamanca–Guarda–Porto, Madrid–Badajoz–Lissabon, Sevilla–Faro. Let op het uur tijdsverschil!

Reizen in

Het lange-afstandsverkeer wordt verzorgd door Intercidades, en (op de as Braga–Porto–Coimbra–Lissabon–Faro) topproduct Alfa Pendular. Voor beide is reserveren verplicht; er geldt een hoger tarief en toeslag op Interrail. Regional-stoptreinen (tweede klas) en hier en daar een Interregional vullen het schaarse spoornet aan. Snelbussen (expressos) zijn een veelgebruikt alternatief.

Lissabon heeft een frequent Urbanos-voorstadsnet (tweede klas), met verbindingen naar Estoril, Cascais, Sintra, Alverca, Vila Franca de Xira, Azambuja, en (via een spectaculaire brug over de Taag, met voorstadstreinen van Fertagus ipv CP) naar de zuidoever en Setúbal. Bijna elke windstreek heeft een eigen vertrekstation! Er zijn diverse dagpassen. Voor € 15,50 (plus 50 cent voor een chipkaart Viva Viagem) is bij CP Train & Bus verkrijgbaar, een dagkaart voor de spoorlijnen naar Sintra en Cascais (incl. Oriente), plus vrijwel alle bussen van Scotturb, echter niet de tram van Sintra naar de kust. Hiermee is het gebied ten westen van Lissabon prima te verkennen.

Ook Porto heeft een Urbanos-net, waartoe Braga, Guimarães, Gaia, Espinho en Aveiro behoren, en daarnaast een modern interlokaal sneltramsysteem; allemaal te bereizen met Andante dagkaarten. Vanuit Porto loopt de beroemde spoorlijn door de Douro-vallei, al dan niet te combineren met een boottocht. De aansluitende smalspoorlijnen zijn helaas gesloten; het iets zuidelijker gelegen Vouga-lijntje Espinho–Aveiro is gesloten tussen Oliveira de Azeméis en Sernada do Vouga.

Net als in Spanje geldt ook voor Portugal dat losse kaartjes praktischer zijn dan een pas, behoudens rond de beide grote steden.

Tips

Een bijzondere ervaring is de hoteltrein Lusitania tussen Madrid en Lissabon, of de Sur Expreso tussen Irún en Lissabon. Trenhotel staat voor ouderwetse luxe: comfortabele kamers met douche en wc, en uitstekende service. De fameuze restauratiewagen is helaas afgeschaft; er rijdt slechts een barrijtuig mee. Het is niet goedkoop (reserveer Gran Clase), maar bedenk dat je een hotelovernachting bespaart. (Tip van Aad Termorshuizen).

Een bekende toeristische attractie in Lissabon zijn de kabelbaantjes en de oude trams op de lijnen 28 en 12. De nieuwe trams zijn minder leuk daar de ramen vaak beplakt zijn met reclame. Ook in Porto wordt ten behoeve van toeristen een lijn met oude trams geëxploiteerd. Wat minder bekend is de aantrekkelijke tramlijn van Sintra naar de kust (portugalvirtual.pt/_tourism/costadelisboa/sintra/electr.html).

Internet

De Portugese spoorwegen:www.cp.pt; Fertagus: www.fertagus.pt. Snelbussen: www.rede-expressos.pt.


(Bijgewerkt januari 2018)

Roemeniè

Vanuit Wenen en in ruimere mate Boedapest zijn er nachttreinen richting Boekarest (Roemenië).

Reizen in

Roemenië heeft een dichtvertakt spoorwegnet met daarop treinen in drie prijsklassen: De goedkoopste treinen heten Regio (R), iets duurder is IR en het duurst IC. Sommige lijnen worden geëxploiteerd door regionale vervoerders. Kaartjes zijn (vooral aan het loket, houd rekening met rijen) niet duur. Voor IR en IC zijn vooraf kaartjes te koop (reserveren verplicht). Kortingen zijn er voor groepen, op retourtjes en bij vooruit boeken. In Roemenië geldt de Balkan Flexipas (zie Bulgarije).

Internet

Roemeense spoorwegen: www.cfrcalatori.ro

Een goede website voor Roemeense treinreizen is: www.infofer.ro. Een reisplanner met vele gegevens over treinen, tijden, verstrekstaten, stations, etc. Alleen in het Roemeens

Voor regionale treininformatie en -tijden: http://tren.transira.ro/ (alleen in het Roemeens)

(Datum update: 13-3-2013)

Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië

Reizen naar

Vanuit Nederland rijdt er geen directe trein naar Moskou of Minsk meer. Vanuit Nederland is de dichtstbijzijnde mogelijkheid in Berlijn of Praag om op de trein naar Minsk, Moskou en Sint-Petersburg te stappen. Deze treinen rijden niet altijd iedere dag.

Wel kunt u in Warschau overstappen naar bestemmingen oostelijker, waaronder ook Kiev. Oekraine en (Wit-)Rusland kennen daarnaast nog andere trein- en ook busverbindingen met vooral Polen en Tsjechië. Mede door de turbulente politieke ontwikkelingen zijn de treinverbindingen via Oekraïne met de Balkan en de EU uitgedund. Deze gaan vaak niet verder dan bijvoorbeeld Kiev.

Moldavie is uiteraard bereikbaar vanuit Rusland en Oekraine, daarnaast zijn er treinen en bussen naar Roemenië

Reizen in

Alhoewel Oekraïne visumvrij is, zijn met name de oostelijke delen van het land en de Krim momenteel ongeschikt om te bereizen. Diverse verbindingen naar en van die twee gebieden zijn geschrapt. Houdt u als u naar Oekraïne het officiële reisadvies van dat moment in de gaten.

De andere twee landen zijn normaal bereisbaar, maar daarvoor moet u wel een visum regelen.

Ruwweg zijn er in de voormalige Sovjet-Unie twee soorten treinen te onderscheiden. De doorgaande lange-afstandstreinen en de lokale treinen (ook wel aangeduid als elektritsjni of mestnyy). De lange-afstandstreinen worden onderverdeeld in Passazjirski ('gewone' treinen), Skory (snellere lange afstandstreinen) en Firmenny (luxe en snelle en private lange afstandstrein). U kunt dan kiezen voor een spalnyy (1e klas), kupe (2e klas), of platskartny (3e klas) kaartje. Inmiddels is er in enkele treinen ook een –prijzig- Deluxe (myagkiy) kaartje.Op regionale verbindingen vindt u soms uitsluitend sidyachyi, oftewel zitplaatsen.

De lange-afstandstreinen bestaan uit slaap-/lig- en zit-coupés in één. Veel van deze treinen rijden voor meerdere dagen. Een extreem voorbeeld is de Transsiberië expres die er zeven dagen nodig heeft om de afstand van Moskou naar Vladivostok af te leggen. Treinen op de zeer lange afstand zijn allen voorzien van een restauratiewagen en in het rijtuig is een Samowar om de reizigers te voorzien van warme thee. Per wagon houdt een begeleider (vaak een vrouw) een streng oogje in het zeil. Sommige treinen rijden niet elke dag.

Ook Rusland heeft inmiddels haar hoge snelheidstreinen. Tussen Moskou en Sint-Petersburg rijdt met 250 km/u. enkele keren per dag de in Duitsland gemaakte Sapsan. Moskou en Nizhnii Novgorod (v/h Gorkii) worden zeven keer per dag verbonden door de even snelle Strizh. Tussen Sint-Petersburg en Novgorod rijdt de Lastoschka. Van Helsinki naar Sint-Petersburg (en terug) rijdt vier keer per dag de snelle Allegro.

Voor bijna alle treinen moet gereserveerd worden, behalve voor de lokale stoptreinen. Legitimatie is bij het kaartjes kopen bijna altijd verplicht. Kaartjes kopen in Rusland is, afgezien van een lange rij af en toe, niet lastig. Een beetje Russisch helpt wel. U kunt ook uw kaartje door een Rus (m/v) laten regelen.

Dankzij de voortschrijdende ICT, kunt u nu ook via diverse websites, onder andere van de Russische spoorwegen, een Russisch kaartje kopen, of een reis van en naar (West-) Europa boeken. Ook Oekraïense kaartjes zijn online verkrijgbaar.

Alhoewel de prijzen de laatste jaren nogal zijn gestegen, zijn de kaartjes voor zowel de lange afstandtreinen als de lokale treinen zijn naar Nederlandse maatstaven goedkoop. Prijzen hangen voornamelijk af van het type trein en het seizoen waarin u reist.

In Rusland, Oekraïne, Wit-Rusland en Moldavië rijden er veel bussen rond, als aanvulling op het niet al te dichte spoorwegnet. Er is zowel lokaal vervoer, als lange afstandsbussen. Meestal is een busreis duurder als de trein, maar de kwaliteit van de bus waarmee u reist, kan nogal wisselen. Lokaal zijn er bus, metro en tram en de typische ´marshrutka`, snellere en duurdere taxibusjes, die alleen stoppen voor in- of uitstappen.
Er zijn een aantal lange afstandsbusmaatschappijen die in een enkel geval ook hun kaartjes online aanbieden.

Tips

Mijd Moskou en Sint-Petersburg: te duur, te druk en te toeristisch. Wie toch wil kiezen: Sint-Petersburg is cultureel, historisch en architectonisch interessanter. Naast de onvolprezen Hermitage valt er nog veel meer te zien. Er is een uitgebreid tramnet.

Wit-Rusland is nog vrijwel onontdekt door Nederlandse toeristen.  Met name de grensstad Brest is best interessant. Doordat deze stad tot 1939 in Poolse handen was, is de stad minder Sovjet getint. Belangrijkste attractie is het fort waar in 1941 een heroïsche strijd plaatsvond tussen het Rode Leger en de binnenvallende Duitsers. Ook het met de bus vanuit Brest bereikbare oerbos Belavezjskaja Pusjtsja is een bezoek waard.

Brest is bereikbaar met de treinen tussen Warschau en Moskou en met de regionale boemel vanuit Terespol.

Als u dan toch naar Oekraine wilt, ga naar Lviv. Deze stad doet al jaren haar best om er niet als ex-Sovjet.Unie uit te zien. Dit is mede te danken aan het Oostenrijkse/Poolse verleden tot de 2e Wereldoorlog. Daardoor is en blijft het een zeer Westeuropese stad.

Internet

Russische spoorwegen: www.eng.rzd.ru (Engels).
Oekrainse spoorwegen: www.uz.gov.ua (Oekrains en Russisch).
Busvervoer Oekraine: en.autolux.ua, www.gunsel.ua, www.ukrbus.com (Oekrains/Russisch en soms Engels)
Wit-Rusland: www.rw.by
Moldavië; http://www.railway.md/en/ (trein) http://www.autogara.md/ (bus)

Treinplanner voor (bijna) de hele ex-Sovjetunie: www.poezda.net/en/


(Datum update: 24-12-2015)


Slowakije

Reizen naar

Met de trein
De snelste route loopt via Duitsland (ICE tot Frankfurt) en dan met overstap in Wien. AMS-Bratislava is zo in 12-13 uur te doen in 1 lange dag met 3 treinen, mits lang tevoren geboekt via bahn.de vanaf 50 €.

De ÖBB NJ (=NightJet) biedt een comfortabele nachttrein vanaf Düsseldorf naar Wien, waarmee U dan de hele dag heeft om elke plek in SK te bereiken. Deze trein heeft zit, lig en slaapplaatsen en er is ook autovervoer mogelijk. Vanaf Wien gaan er 2 uurdiensten naar Bratislava: naar het CS (Hlavni Stanice) aldaar via Marchegg en naar de eindhalte Petrzalka (in de troosteloze flatbouw in zuid-BL). Er zijn voordelige 3/4 dagenretours, incl. Stadsvervoer Bratislava. Omgekeerd zijn deze in Bratislava ook te koop naar Wien.
Als U onderweg wat meer wilt zien, dan kunt U ook via Tsjechie reizen, maar helaas is de verbinding met Praha niet zo eenvoudig meer (zie Tsjechie). Vanaf Praha kunt U met maar liefst 3 treinmaatschappijen verder reizen: de gewone CD/ZSR combo, RegioJet (heeft ook een mooie nachttrein-naar Poprad/Tatra en Kosice) en LEO-express (FLIRT treinstellen met enkel zitjes), deze laatste 2 bieden vaak zeer lage vooruitboektarieven. RJ rijdt ook naar Bratislava. LEO en RJ biedt bovendien diverse aansluitende busdiensten vanaf hun stopplaatsen-ook door naar Ukrayna.

Met de bus
De bekende langeafstandbussen bieden meestal nachtritten aan, met overstap in Wenen: FLIXbus heeft via deze route ook de veel diensten van EuroLines overgenomen, het aanbod is sterk seizoensafhankelijk en de geboden prijzen vergelijkbaar met de Sparpreise van bahn.de met de trein, maar wat langer en ruimer beschikbaar. De routes via FLIX varieren ook nogal, soms gaat het zelfs via Berlin/Praha/Wien en zijn er meerdere overstaps. Met EuroLines kunt U ook via de langzamere route via Praha (meestal de Tsjechische Bohemia Express). zowel RJ als LEO en nog andere lokale busmijen bieden vele ritten vanaf Praha aan. U kunt met RJ ook al vanaf NL naar Praha reizen (zie: lange afstandsbussen), maar deze combo is wat duurder geprijsd. Vanaf Wien zijn er ook 2 direkte snelle uurdiensten¨per bus naar Bratislava, met daarnaast enkele verdergaande diensten:
- de combo SLOVAKbus en POSTbus elk uur vanaf naast het nieuwe Wiener HBF
- RJ en FLIX vanaf het busstation in  stadion Erdberg (U-bahn halte).

Bij beide kunt U online boeken, restplaatsen gewoon bij het opstappen betalen (vanaf 5 eur/enkel), buiten de spits is er meestal nog wel direkt plaats.

Per boot
Hydrofoils bieden bootdiensten vanaf Wien naar Bratislava over de Donau: twincityliner.com en lod.sk, maar het uitzicht is niet erg spectaculair daar.

Reizen in

Met de trein
De staatsspoorwegmij. ZSR (of slovakrail) biedt een nog steeds vrij uitgebreid netwerk, op de hoofdlijnen met snel (=Rychlik, toeslag!) en stoptreinen (osobny), soms aangevuld met Zr-ychleny (=versnelde stoptrein). SC en IC-treinen zijn sneller en rijden enkel de hoofdlijn Bratislava-Zilina-Poprad/Tatra-Kosice, ze zijn vrij vaak opgeheven/weergekomen en geheel commercieel-de diverse kortingen gelden er niet, maar ze bieden soms lagere voorafprijzen. Het is ondoenlijk hier de actuele stand bij te houden vanwege vele wisselingen.

Het materieel varieert ook nogal-deels erg modern over geheel gerenoveerde lijnen, maar op veel zijlijntjes zijn het de kleine Tsjechische railbusjes die vaak stoppen op stations zonder enig perron, dus de klassieke oostbloksfeer.

In de Tatra bergen rijdt een smalspoortreintje en een tandradbaan, hier gelden aparte tarieven (met zones, voorverkoop, zelfbediening, ook goedkope dagkaartjes).

De normale tarieven zijn niet erg hoog, er zijn ook kortingskaarten (Railplus genaamd, nogal verwarrend), maar die lonen enkel als U heel vaak aldaar komt-en dan leest U dit niet. Ze staan allemaal duidelijk op de site benoemd. Vooraf online boeken levert een paar % korting op, verder zijn het net als hier vaststaande prijzen. Er is sinds enkele jaren als geste van de regering een uitgebreid aanbod voor gratis reizen- elke EU-inwoner vanaf 62 jaar kan hiervan profiteren, maar men moet dan eerst een klantenkaart laten aanmaken, dat kan bij elk loket of servicecenter, pasfoto meebrengen! waarna men per reis steeds een gratis biljet kan afhalen, die voor de R sneltrein zijn beperkt in aantal en kunnen online worden aangevraagd, voor de EC is 1€ toeslag vereist. Anders als in Hongarije kan met deze deel laten uitmaken van een INTernationale reis, men betaalt dan normaal vanaf de laatste stop in SK. Een dergelijk aanbod is er ook voor studenten tot 26, maar enkel als men echt in SK studeert!

Enkele zijlijnen worden inmiddels door andere contractanten bediend, zoals alweer die RJ. Vanaf Kosice via de hoofdlijn westwaarts, langs Poprad/Tatra en Zilina naar Tsjechie/Praha, kan men ook LEO of RJ benutten, met hun eigen verkoopkanalen en tarieven. De diensten naar Polen en Hongarije zijn de laatste tijd sterk ingekrompen, wel zijn er voor deze trajecten voordelige lokale tarieven, die allemaal op de slovalkrail. site te vinden zijn, met wat zoekwerk (ook in duits of engels). Het InterRailticket wordt enkel door ZSR geaccepteerd en niet door de andere vervoerders.

Slowakije is nogal bergachtig en dat biedt vrij veel lijnen met mooie vergezichten. Zicht op de klomp Tatra-bergen vanaf de hoofdlijn erlangs, ook de lijn vanaf Banska Bystrica oostwaarts is fraai.

Met de bus
Alle steden hebben het gebruikelijke zeer uitgebreide, frequente en vrij goedkope stadsbusnetwerk (of tram/trolley). Kaartjes dienen meestal nog vooraf gekocht te worden (kiosk of automaat), chipkaarten zijn enkel voor inwoners. Voor precieze info: google Dopravni Podnik+ naam stad.

Er bestaat een zeer uitgebreid busnet, dat de laatste tijd steeds meer wordt aangevuld met expressbussen over wat langere afstand. Deze bieden vaak heel goedkope vooraf geboekte tarieven. Ook hier is de RJ (=Regiojet) een grote speler, ook ARRIVA- biedt vele diensten. Ook hierbij geldt dat lijnen naar Hongarije en Polen zeer beperkt zijn, wel zijn er meer ri. Ukrayna. Er is niet echt één officiele reisplanner, die op cp.sk (deel van een uitgebreide commerciele site) werkt analoog aan de Tsjechische en biedt ook combi-reizen bus+trein, in /en/ of /de/ geheel onderaan rechts.

(Datum update: januari 2018)


Internet

De Slowaakse spoorwegmaatschappijen: www.slovakrail.sk/en,. http://www.regiojet.sk/

Busvervoer: http://www.slovaklines.sk/main-page.html

Reisplanner (trein en bus): http://cp.atlas.sk/vlakbus/spojenie/



Spanje

Reizen naar

Er is momenteel één directe TGV Parijs–Figueres–Girona–Barcelona vanuit Nederland te halen, en één weer terug; in de zomer twee. Wie hier niet genoeg aan heeft, zal creatief moeten overstappen te Brussel en/of in Frankrijk.

Naar de Baskische provincies en hun achterland moet men overstappen aan de grens: Hendaye en/of Irún. Dat komt door de afwijkende Iberische spoorbreedte en langdurige werkzaamheden. Door de Pyreneeën voeren avontuurlijker alternatieven: via Canfranc (bus aan de Franse kant), Andorra (per snelbus verbonden met de hoofdstations van Toulouse, Barcelona en Lleida), Latour-de-Carol, of Portbou aan de Catalaanse kust. Sinds mei 2017 is er op werkdagen een trein/bus/buscombinatie van Toulouse naar de Val d’Aran; van daaruit kan Lleida en omgeving bereikt worden. De treinverbinding via Latour-de-Carol is overigens niet terug te vinden op de nationale of internationale reisplanners (behoudens de Parijse nachttrein), maar alleen zichtbaar op de reisplanners/websites voor lokale treinen (TER en Renfe Cercanías). Aansluitingen zijn in het algemeen zodanig dat slechts Baskenland, de Pyreneeën en Barcelona zonder overnachting vanuit Nederland bereikt kunnen worden.

Reizen in

Spanje is een groot leeg land met een dozijn dichtbevolkte gebieden aan de kust en rond Madrid. In die agglomeraties rijden frequente voorstadstreinen (tweede klas) met een zonetarief: in Catalonië Rodalies, elders Cercanías. Rond Barcelona, Madrid, Oviedo/Gijón en in Baskenland zijn er uiteenlopende integratievormen met stads- en streekvervoer en regionaal spoor, en bestaan er dag- en weekpassen en/of meerrittenkaarten. Andere kaartjes moeten vooraf gevalideerd worden en zijn vanaf dat moment een paar uur geldig. Let erop dat je je ‘stoptrein ‘ kaartje uit de automaat pas op de dag van vertrek koopt. Ook deze kaartjes worden al meteen van datum voorzien en deze voor een andere datum veranderd te krijgen kost enige moeite (vooral als je geen Spaans kent!). De grote steden in Spanje kennen - net als in Nederland - een poortsysteem, waarbij men bij gescheiden ingangen voor regionale- en lange-afstandsreizigers hanteert.

Verbindingen buiten en tussen de agglomeraties zijn door de geografie (bergen, leegte) en politiek (asfalt eerst) traditioneel langzaam en laagfrequent, al maakt het uitzicht veel goed in ruige gebieden als de Pyreneeën, in het noordwesten (deels smalspoor), in oost-Andalusië en langs de oostkust. Spanje kent voor de stoptreinen nog vrij lage prijzen, al wordt het verschil met het jaar steeds minder. Een enkeltje Zaragoza-Canfranc dwars door de Pyreneeën (langs de befaamde rotsen van Riglos en uiteraard Canfranc Estacion, het grootste stationsgebouw van heel Europa) kost nabij de € 18,00. Voor deze prijs ben je 250 km verderop. Maar er zijn ook verschillende aanbiedingen zoals retourtjes die 20% korting opleveren. Een handige samenvatting voor elke regio (met dienstregeling en prijzen) is te vinden op: http://www.renfe.com/viajeros/cercanias/

Dat beeld is doorbroken door de AVE en de voordeliger Avant op de goedlopende hoge-snelheids-assen Perpignan–Barcelona–Madrid–Sevilla/Málaga en Zamora/León–Madrid–Valencia/Alicante (met zijtakken). Er rijden er ook AVE's langs Madrid zonder er te stoppen, zoals Barcelona–Malaga, Barcelona–Sevilla, Valencia-Sevilla. De meeste andere lange-afstandstreinen (Alvia, Euromed) rijden een deel van de rit op hoge-snelheidsspoor en benaderen de AVE ook qua comfort. Voor al deze treinen is reserveren verplicht, en biedt vroeg boeken de meeste kans op korting; meestal geldt er een toeslag voor Interrail. Het ticket bevat een code waarmee men een gratis kaartje kan halen bij loket of automaat voor vóór- en natransport per Cercanías. Voor de lange-afstandstreinen moet men rekening houden met een incheckbalie en veiligheidscontrole van de bagage, die gelukkig niet veel tijd neemt. Bij een overstap naar een andere lange-afstandstrein moet dat opnieuw. Bij aankoop van een binnenlands ticket voor de AVE is een rit met de stoptrein (Cercanias, Catalaans: Rodalies) inbegrepen. Ticket geldt tot 4 uur na aankomst van de HSL-trein (en tot 4 uur voor vertrek van de HSL-trein). Bij het tonen van het HSL-ticket wordt het aansluitende kaartje meegegeven. Deze aanbieding geldt voor de omgeving van Barcelona, Girona en Campo de Tarragona.
Alle tarieven staan handig in deze link samengevat: http://www.renfe.com/viajeros/tarifas/

Ook veel regionale treinen (alleen tweede klas) bieden op daartoe geschikte lijnen snelheid en comfort, tot en met verplichte reservering in de interregio-achtige MD; vooral Regional en Regional Exprés zijn goedkoper dan in  Frankrijk. Kaartjes voor regionale treinen zonder reservering gelden alleen in de eerstvolgende trein! Dat voorkomt wel dat je tegen verkeerd tarief reist. Recht op onderbreking van de reis bestaat niet. Alle treinen hebben trouwens airconditioning.

Advies: Kies de beste verbinding, koop losse kaartjes, en vergeet Interrail. Dan kun je ook eens met de lange-afstandsbus (autocar), bijv.: Granada–Alacant/Murcia (snijdt een hoek af, uren sneller dan de trein); Irún–Gijón (als aanvulling op het smalspoor langs de noordkust). Of met regionaal (smal)spoor: EuskoTren (Baskisch, vanaf Hendaye SNCF), FGC (Catalaans, met de beroemde tandradlijnen naar Núria en Montserrat), FGV (Valenciaans). Deze maatschappijen accepteren geen Interrail, behalve FGC die korting geeft.

De gemengde systemen in Baskenland, Cantabrië en Asturië doen bijna Zwitsers aan. De diensten van smalspoormaatschappij Feve zijn overgenomen door Renfe, maar er geldt een korting van 50% met Interrail.

De Renfe Spain Pass is een optie voor wie veel, ver en flexibel wil reizen: een virtueel abonnement die op de Renfe website te koop is voor 4, 6, 8, 10 of 12 reizen op alle lange-afstands- én regionale treinen zonder beperkingen of toeslagen (m.u.v. ligplaatsen). De pass is geldig tot 6 maanden na aankoop en één maand na het eerste gebruik. Het is handig om de pass af te drukken en zo bij het loket zonder kosten een reservering te halen. Het is ook mogelijk te reserveren via internet met het nummer van de abonnement. Prijsindicatie: 30-40 euro per dag. (zie Renfe Spain Pass)

Zo vroeg mogelijk boeken is vrijwel de enige manier om voordelig met de hogesnelheidstreinen te reizen. Goedkope internet-tickets moeten minimaal 14 dagen van te voren geboekt worden en zijn niet inwisselbaar. Op het standaardtarief geldt een korting van 10 tot 20% op retours.

Pau - Canfranc
Deze lijn is sinds 1970 aan Franse zijde onderbroken. Vanuit Pau rijdt de trein inmiddels tot Bedous, waar op een SNCF-bus overgestapt kan worden. Een Pass Pau-Canfranc kost 12 Euro (2017) en is te koop in Canfranc op de bus, of op het station van Pau of via sncf.com (terugreis beter op de bus kopen!). Een enkeltje Canfranc-Zaragoza kan bij de conducteur gekocht worden. De bedoeling is dat vanaf 2020 er weer doorgaand treinverkeer mogelijk is. Vanwege de verschillen in spoorbreedte, zal overstappen in Canfranc ook na 2020 noodzakelijk blijven. Aan Spaanse zijde rijdt de trein slechts 2x per dag, aan Franse zijde zijn er 4-6 verbindingen per dag. Ondanks de niet altijd even gunstige vertrek- en overstaptijden vormt het wel de avontuurlijkste - én goedkoopste! - manier van reizen tussen Pau en Zaragoza.

Passbask
Dit kaartje verbindt tijdens vakantieperodes het Franse- en Spaanse deel van Baskenland. Voor 12 Euro mag een dagretour tussen Bayonne en San-Sebastián gemaakt worden. Alle treinen zijn toegelaten, in Spanje alleen de Euskotren, deze vertrekt vanaf Hendaye vanaf een naastgelegen stationnetje.

Snelle verbinding met Parijs
Barcelona heeft een directe TGV-verbinding met Parijs. Deze steden liggen daardoor slechts 6,5 uur van elkaar  ‘verwijderd’. Dit jaar is ook de TGV-verbinding met Bordeaux open gegaan. De nachttrein Parijs-Irun is helaas opgeheven, maar Parijs-Latour de Carol (nabij Andorra) berstaat nog en onder druk van de locale bevolking nabij de Pyreneeën kent Parijs een nieuwe nachttreinverbinding met Port-Bou. Van daaruit rijden er regionale treinen naar Barcelona.

Tips

  • Voor wie niet diep Spanje in wil, hebben de Pyreneeën al heel wat te bieden. Het VVV van Ribes de Freser geeft een uitgebreide set wandelingen in de prachtige omgeving uit, combineerbaar met diverse treinritten. Hogerop in de grensdriehoek Latour-de-Carol/Bourg-Madame/Puigcerdà zijn soortgelijke mogelijkheden te vinden. Het OV binnen Andorra en met Spanje is frekwent. Wat lieflijker dan Andorra is de Val d’Aran aan de bovenloop van de Garonne: sinds 2017 bereikbaar vanuit Toulouse (zie Reizen naar).
  • Een bijzondere ervaring is de Trenhotel (hoteltrein) Lusitania tussen Madrid en Lissabon, of de Sur Expreso van Irún naar Lissabon. Trenhotel staat voor ouderwetse luxe: comfortabele kamers met douche en wc, en uitstekende service. De fameuze restauratiewagen is helaas afgeschaft; er rijdt slechts een barrijtuig mee. Het is niet goedkoop (reserveer Gran Clase), maar bedenk dat je een hotelovernachting bespaart. (Tip van Aad Termorshuizen).
  • Vanuit Barcelona is het beroemde klooster op de berg Montserrat gemakkelijk te bereiken door gebruik te maken van de regionale spoorweglijn van de FGC (vanaf Plaça de Espanya), die een hierop aansluitende tandradspoorweg exploiteert naar het klooster.
  • Ten noorden van Madrid ligt het Sierra de Guadarrama gebergte met toppen boven de 2000 meter. Deze is bereikbaar met een metersporige berglijn, Cercedilla–Cotos, die deel uitmaakt van het Madrileense voorstadnet als lijn C-9.
  • Om de dure Avant-trein met verplichte reservering naar Toledo te vermijden, kan men net als de meeste Spanjaarden de snelbus Madrid–Toledo nemen. Toledo is tot op heden de enige stad in Spanje die uitsluitend aan een hogesnelheidslijn ligt.
  • Liefhebbers van smalspoorlijnen in een ruige omgeving en prachtig landschap kunnen een lange smalspoor-treinrit maken van León naar Bilbao (of omgekeerd). Een rit van ruim zeven uur!
  • Voor 15 euro (3 euro voor kinderen onder de 16) is op de grote stations in Galicië de Galicia Rail Pass te koop voor wie per lange-afstandstrein aangekomen is of op vertoon van de “Compostela” (pelgrimsbewijs). De pas biedt drie aaneengesloten dagen (van oktober t/m mei alleen vrijdag–zondag) onbeperkt treinvervoer binnen Galicië, van HSL tot smalspoor (tweede klas). Wel moet elke rit bevestigd worden.

Internet

De Spaanse nationale spoorwegmaatschappij: www.renfe.com (wel een planner maar geen tabellen). Andere vervoersmaatschappijen: www.euskotren.es,  www.fgc.net, www.fgv.es, www.movelia.es (samenwerkende autocares).

In Catalonië en het Baskenland hebben de regionale overheden hun verantwoordelijkheid genomen en regionale reisplanners geïntroduceerd: www.rodaliesdecatalunya.cat en moveuskadi.com.

Een Nederlandstalige site over het OV in Spanje (en Portugal): mmverst.home.xs4all.nl.


(Bijgewerkt januari 2018)

Tsjechië

Reizen naar

De malaise bij de internationale nachttreinen heeft er voor gezorgd dat de rechtstreekse nachttrein van Amsterdam via Arnhem naar Praag.niet meer rijdt vanuit Nederland. Deze vertrekt nu vanuit Keulen, maar afhankelijk van waar u woont, kunt u ook de instapopties via Enschede (Dortmund), of Venlo (Düsseldorf, Hamm) kiezen.

Overdag reist u bijv. via Hengelo en Hannover naar Berlijn, vandaar rijdt de Eurocity naar Praag en Brno. Vanuit Dresden rijdt er ook een trein naar Liberec. Westelijk Bohemen is te bereiken via Nürnberg: van daar met de RegionalExpress naar Marktredwitz/Cheb en Plzeň. DB onderhoudt ook een busdienst tussen Nürnberg en Praag. Er is ook een nachttrein Frankfurt- Dresden- Praag. Vanuit Praag zijn er snelle treinen naar Moravië (Brno, Česká Třebová, Olomouc, Ostrava) en naar Bratislava (Slowakije). Zuid-Moravië is vrij goedkoop te bereiken vanuit Wenen (zie Oostenrijk) en daar overstappen richting Břeclav, Brno.
In alle bovenstaande varianten kunt u vaak het beste een kaartje tot de grens kopen en van daaruit met binnenlandse kaartjes/aanbiedingen werken.

Ook met de lange afstandsbus is Tsjechië bereikbaar. Behalve Eurolines, verzorgt ook Regiojet/Students Agency vanuit Amsterdam, Breda, Rotterdam, Eindhoven en Venlo een verbinding met Praag.

Reizen in

In Tsjechië rijden SuperCity’s of Pendolino (tussen Praag en Wenen en Ostrava), EC’s, een enkele IC, de  Express, en de Rychlik (R, sneltrein), Spěšný vlak (Sp) en Osobni Vlak (Os), de regionale snel- en stoptreinen en boemels). Tussen Praag en Ostrava zijn ook RegioJet en LEO Express actief, compleet met drankje en Wifi, maar met eigen kaartjes, voorwaarden en verplichte reservering.

Voor de SC-treinen is er een verplichte reservering; de prijs hangt af van de verwachte drukte, en het soort trein.

Plekken die geen goede treinverbinding hebben, zijn door het uitstekende busnet goed bereikbaar. In sommige gevallen is de bus zelfs sneller en goedkoper.

Treinkaartjes kunnen aan het loket, maar ook online gekocht worden. Online kopen levert extra koritng op, en vooral voor internationale kaartjes kan dit voordelig zijn. Voorbeeld is het SporoTiket Česko of hetVčasná jízdenka Česko. Dit is geldig voor een bepaalde dag en een bepaalde route, en is goedkoper naarmate eerder aangeschaft. Het elektronische kaartje moet een dag van te voren voor een gewoon kaartje worden ingewisseld. Retourkaartjes (twee dagen geldig), de zpáteční sleva’ leveren 5% korting op.
Een actiekaartje of
Akční jízdenka kan op een bepaalde dag en een bepaald traject 50% korting op een retourtje opleveren.

Daarnaast zijn er goedkope netkaarten voor een dag (579 CZK, € 21,50 voor 1 persoon) te koop. Netkaarten voor een bepaalde Tsjechische regio zijn er vanaf CZK 150 (€ 5,50).

De In Karta is een kaart die ca. 25% korting geeft op binnenlandse reizen en op reizen naar Slowakije, en ook op de Včasná jízdenka Česko. Ze kost 990 Tsjechische kronen (€ 37), is drie jaar geldig en is lonend bij 400 reiskilometer per jaar.

Voor wie veel reizen onder de 100 km maakt, is de In Karta de beste optie. Er zijn ook speciale In Karta’s voor senioren en jongeren onder de 26 jaar, varianten voor drie maanden (190 CZK, € 7,-) en een jaar (450 CZK, € 16,50). Inmiddels zijn er ook In Karta´s die 50 en 100% korting geven, maar deze zijn fors duurder.

Met de Kilometerbank kunnen maximaal drie volwassenen van boven de 15 jaar (tegelijk) 2000 km reizen. Deze kost 2200 CZK (ca. € 81,50) en is zes maanden geldig en er hoeven geen toeslagen betaald te worden. De conducteur (beslist niet de reiziger!) schrijft het aantal kilometers af (minimaal 100, maximaal 400). U kunt met de Kilometerbank ook van/naar grenspunten reizen.

Ook een manier om geld te besparen is de "skupinová sleva", de groepskorting. Als twee of meer mensen samen reizen, krijgt de 2e persoon 25% korting. De rest, tot maximaal 30 personen , krijgt 50% reductie. Kosten voor een dagkaart 550 CZK (€20,-) Er is ook een weekend variant, onbeperkt geldig voor twee volwassenen en maximaal drie kinderen, zowel landelijk (650 CZK, €24,-), dan wel gebonden aan een bepaalde Tsjechische regio (ca. 300 CZK).
Voor senioren boven de 60 jaar bestaat er de mogelijkheid voor 25% korting. Senioren boven de 70 kunnen met hun kaart zelfs gratis in de regionale treinen, en met 50% korting in andere treinen. Een speciale kaart met foto is wel vereist, deze kost 50 CZK (€2,-)
Voor een uitgebreider overzicht van alle Tsjechische spooraanbiedingen zie:
http://www.cd.cz/en/vnitrostatni-cestovani/jizdenka/default.htm


Het Duitse Schönes-Wochenende-Ticket is geldig tot de Tsjechische stations nabij de Duitse grens, alleen in lokale en sneltreinen (Os, Sp, R en Ex); voor door de week is er het bij de DB verkrijgbare Bayern-Böhmen-Ticket (€26,- voor de eerste persoon, € 5,60 p.p. voor max. 4 medereizigers), geldig vanaf 9 uur 's morgens. Vergelijkbaar qua prijs en voorwaarden is het Sachsen-Böhmen-Ticket. Voor de vervoersregio Dresden en de aangrenzende regio Usti nad Labem, is er het Elbe-Labe Ticket. Dit kost €16,50 per persoon, of €33,- (tot 5 personen).

Er zijn ook diverse speciale kaartjes en aanbiedingen voor de lokale treinen die tussen Tsjechië, Polen, Oostenrijk en Slowakije rijden. Voorbeelden zijn de ZVON-treinen in de driehoek Tsjechië-Polen-Duitsland, die één tarief/kaartje hebben, en de Skupinová víkendová ízdenka+Německo. Dit is een dagkaart voor vijf personen waarvan max. twee boven de 15 jaar, geldig in het weekend. Ongelimiteerd reizen door Tsjechië en de Duitse grensregio’s kost 750 CZK (€ 28). Regiokaartjes zijn er vanaf 325 CZK (€ 12).

Meer mogelijkheden staan op de website van de Tsjechische Spoorwegen.

In Tsjechië zijn er inmiddels allerlei particuliere busmaatschappijen die het busvervoer verzorgen. Vooral op plekken waar geen trein rijdt, is de bus een snel, goedkoop en comfortabel alternatief. De aloude CSAD heeft zich gespecialiseerd in het regionale en lokale busvervoer, en bedienen de kleinere steden, dorpen en gehuchten.


Tips

Prachtige steden zijn Karlovy Vary en Mariánské Lázně. Er zijn veel kuuroorden in dit westelijke gedeelte van Tsjechië. De twee steden zijn verbonden met een mooie spoorlijn.

Prachtige natuurgebieden zijn ondermeer het Reuzengebergte (Krkonoše) ten noorden van Liberec, het Oudvadergebergte ten noordwesten van Ostrava, (Noordoost-Moravië). Zoek je het niet zo ver in Tsjechië, dan biedt de omgeving van Louny (ten noordwesten van Praag) ook veel rust en idylle. Al deze regio's zijn goed met de trein te bereiken.


Internet

De website van de Tsjechische spoorwegmaatschappij ČD: www.cd.cz (Tsjechisch/Engels). De kortingspagina (Engels):http://www.cd.cz/en/vnitrostatni-cestovani/jizdenka/default.htm

Leo Express: www.le.cz

RegioJet: www.regiojet.cz

Busvervoer naar Tsjechië: https://jizdenky.studentagency.cz/?0/

Busvervoer Tsjechië: www.csadbus.cz/  /  www.stuedentagency.cz/ / www.tourbus.cz

Landelijke reisplanner (trein en bus): www.vlak-bus.cz


(Datum update: 25-12-2015)

Turkije

Reizen naar

Istanboel is een verre bestemming die alleen te bereiken met een drie of vierdaagse treinreis met meerdere overstaps. Het is dan ook aan te bevelen de tijd te nemen en de reis bij meerdere leuke plaatsen te onderbreken. (bijvoorbeeld in Wenen, Boedapest, Boekarest, Sofia, Belgrado of Veliko Tarnovo). Voor het laatste deel van de reis is er de nachttrein vanuit Sofia (Bulgarije) en Boekarest (Roemenië) die in Dimitrovgrad combineren om verder naar Istanboel te reizen.  Wegens de aanzienlijke werkzaamheden rijdt de internationale trein al jaren niet volledig door en wordt een deel van het traject per bus afgelegd.  Voor de laatste informatie raadpleeg http://www.seat61.com/Turkey.htm#IMPORTANT_UPDATE_ Daarnaast zijn er regelmatig problemen i.v.m. de vluchtelingencrisis die mogelijk ook in 2016 actueel kan zijn.

Er rijden geen lokale treinen over de Bulgaarse/ Turkse grens, maar wel lange afstandsbussen, die wel ongeveer twee uur nodig hebben bij de grens i.v.m. de grensformaliteiten. Voor wie avontuurlijk ingesteld is kan de grens sneller te voet oversteken en aan beide kanten van de grens kunnen lokale taxi's en bussen gebruiken.

Reizen in

In Turkije is het hoofdvervoermiddel in het OV de bus, die meestal veel sneller en betrouwbaarder is dan de trein. Een uitzondering hierop zijn de hogesnelheidstreinen tussen Istanboel, Ankara en Konya. De hogesnelheidslijn vertrekt nog niet van Istanboel zelf maar van de voorstad Pendik. Dit vertrekstation is bereikbaar met de Aziatische metrolijn 4  en aansluitende bus.  De metrolijn 4 is te bereiken met de nieuwe spoortunnel onder de Bosforus. Er is een veerdienst van Istanboel naar Bandirma vanwaar de trein genomen kan worden naar Izmir.

Voor lokaal vervoer wordt veel gebruik gemaakt van de dolmus (minibus met vaste route, maar geen dienstregeling) en de taxi. De bussen zijn handen van privémaatschappijen en die concurreren elkaar hevig op zowel prijs als kwaliteit. De langeafstandsbussen vertrekken vanaf busstations, otogars, die veel faciliteiten hebben. Het beste is om van te voren de buskaarten te kopen en niet van straatverkopers bij het busstation.

Er zijn langeafstandstreinen met couchettes en slaaprijtuigen naar de verre bestemmingen zoals Kars, Tatvan (met aansluiting naar Teheran, Iran), Adana (aansluiting naar Syrië, nu niet mogelijk). Deze treinen hebben vaak grote vertragingen.

In Istanboel is er een goed openbaar vervoernet met een metro, trams, kabelspoorweg, hoogwaardige buslijnen, voorstadtreinen en niet te vergeten bootdiensten langs de Bosporus. In 2013 is de spoortunnel onder de Bosporus geopend. Voorlopig rijden er alleen lokale treinen.

Tips

Een reguliere openbaar vervoer-boot nemen langs de Bosporus. De typische oude veerboten zijn echter snel aan het verdwijnen. Er zijn rondvaartboten voor toeristen maar die hebben veel minder charme.

Internet

Turkse spoorwegen: (eybis reserveringssysteem, ook engels)

https://yolcu.tcdd.gov.tr/view/eybis/tnmGenel/tcddWebContent.jsf

http://www.tcdd.gov.tr//index.php (alleen Turks, Engels in bouw)

Een zeer nuttige website met nuttige reistips en adviezen is:

www.seat61.com

(Datum update: 3-1-2016)

Zweden

Vanuit Kopenhagen rijden  Øresundståg- en snellere X2000-treinen Zweden in. Wel zijn er paspoortcontroles op bijvoorbeeld luchthaven Kastrup en Malmö Hyllie. In Zweden zelf rijden er veel en goede dag- en nachttreinen. In de eerste klas kun je daar warme maaltijden bestellen en aan je zitplaats laten serveren. In de noordelijke provincies rijden er langeafstandstreekbussen, ook naar Finland en Noorwegen. De tarieven voor treinen variëren; hoe minder flexibiliteit je wilt, hoe goedkoper.

Tussen Stockholm en het Noorse Narvik rijdt een rechtstreekse nachttrein, de Arctic Circle Train, die er 19 uur over doet om de hele route af te leggen. Deze trein heeft zit- en comfortabele bedplaatsen en een restauratie. In een andere nachttrein, die naar Boden, kun je zelfs een 1e klas privé-slaapcabine boeken, met eigen douche en toilet (wees dan wel vroeg met boeken). In Boden moet je dan overstappen om de rit naar Narvik te vervolgen.

Tips

  • Absolute aanrader in Göteborg zijn de botanische tuinen: een van de grootste en mooiste in Europa (www.goteborg.com/en/botaniska-tradgarden/).
  • Charmant is de Snälltåget (‘leuke trein’) tussen Malmö en Stockholm. De treinen bestaan uit wat oudere, sfeervolle rijtuigen, inclusief een restauratiewagen met de naam Krogen (‘pub’), waar men warme maaltijden en warme en koude dranken serveert. Men rijdt ook slaaptreinen naar Berlijn, Åre en Vemdalen. Zie www.snalltaget.se/e .
  • Een bijzondere spoorweg is de Inlandsbanan (www.inlandsbanan.se/english) in de noordelijke binnenlanden. Dat is een spoorlijn waar in de zomermaanden reizigerstreinen rijden van Mora tot Östersund (twee treinen) en van Östersund naar Gällivere (één trein). Deze trein wordt voornamelijk gebruikt door toeristen die ergens onderweg overnachten. De trein vertrekt rond 7.15 uur van Östersund om rond 20:30 aan te komen in Gällivere. Onderweg wordt regelmatig gestopt om te eten bij wegrestaurants (te bestellen in de trein) en de benen te strekken. Op het traject van Mora tot Östersund is er een bezoek mogelijk aan een berenhol.
  • Rond steden als Göteborg en Stockholm zijn veel eilandarchipels die goed bereikbaar zijn met veerdiensten. Bij mooi weer zijn er veel zwemplaatsen, zelfs midden in de stad.
  • De Inlandsbanan treed ook op als reisbureau en bied meerdaagse arrangementen aan.

Websites

Algemeen: www.visitsweden.com/sweden/Travel-guide/Getting-around-in-Sweden/By-Train/ 

SJ: www.sj.se 

Tågkompaniet: www.tagkompaniet.se

Stockholm: http://sl.se/en

(Datum update: januari 2018)

Zwitserland

Naar Zwitserland reizen
Amsterdam, Utrecht en Arnhem hebben een dagelijkse overstapvrije ICE-verbinding  met Basel. Vanuit Utrecht duurt de reis naar de Zwitserse Rijnstad ongeveer 6 uur en 15 minuten. Vanuit Basel rijden binnenlandse treinen rechtstreeks naar "vakantiepoorten" als Chur, Interlaken en Brig. In deze plaatsen is er aansluiting op lokale (smalspoor) treinen en bussen naar veel vakantiebestemmingen.

De reis per ICE is comfortabel en snel, maar er zijn ook een twee leuke alternatieven. Stap eens over in Keulen op de Eurocity die langs de Rijn rijdt. De reis naar en van Basel duurt dan ongeveer een uur langer.
Utrecht Centraal             v. 08.33 (ICE 105)
Köln Hbf                              a. 10.45
Overstappen op hetzelfde perron
Köln Hbf                              v. 10.53 (EC 9, rijdt door naar Zürich)
Basel SBB                            a. 15.35

Basel SBB                            v. 12.20 (EC 8, komt uit Zürich)
Köln Hbf                              a. 17.05
Overstappen op hetzelfde perron
Köln Hbf                              v. 17.46 (ICE 122)
Utrecht Centraal             a. 20.00

Een andere leuke alternatieve route is die via Stuttgart en Schaffhausen. Ten zuiden van Stuttgart rijdt de comfortabele Intercity langs de heuvels van het Schwarzwald en de Schwäbische Alb en een stukje in het dal van de Neckar.  Bij Schaffhausen (zuidwaarts na en noordwaarts voor het station) rijdt de trein langs de bekende watervallen. In plaats van Basel is Zürich het eerste knooppuntstation in Zwitserland.
Utrecht Centraal             v. 08.(ICE 105)
Mannheim Hbf                a. 12.23
Overstappen op hetzelfde perron
Mannheim Hbf                v. 12.30 (ICE 595)
Stuttgart Hbf                     a. 13.08
Overstappen
Stuttgart Hbf                     v. 14.29 (IC 189)
Zürich HB                            a. 17.25

Zürich HB                            v. 12.35 (IC 188)
Stuttgart Hbf                     a. 15.36
Overstappen
Stuttgart Hbf                     v. 15.51 (ICE 516)
Mannheim Hbf                a. 16.28
Overstappen op hetzelfde perron
Mannheim Hbf                v. 17.36 (ICE 104)
Utrecht Centraal             a. 21.30

De heen- en terugreis is vrijwel altijd het voordeligst met een Sparpreis Europa. Zie voor meer informatie de rubriek Sparpreis. Het is niet per se noodzakelijk om heen en terug dezelfde route te nemen. Heen langzaam afzakken langs de Rijn en terug snel met de ICE naar huis kan dus.

In Zwitserland reizen
De Zwiters zijn -terecht- trots op hun openbaar vervoer. Het kleinste bergdorp is per bus bereikbaar! Treinen, trams, bussen en boten vormen een echt netwerk, aansluitingen zijn goed geregeld.

Gewone Zwitserse enkeltjes en retours zijn duur. De Zwitserse spoorwegen SBB bieden echter ook goedkopere kaartjes aan, het Sparbillet. Of kijk eens in het aanbod van RailAway, de spoordeelwinkel van de Zwitserse spoorwegen. Ook al gaat u niet naar een attractie, het kaartje kan goedkoper zijn als een regulier retourtje. Nieuw in 2018 is de Spartageskarte voor een hele dag reizen in bijna al het Zwitserse openbaar vervoer. Dit kaartje is alleen online verkrijgbaar en wordt niet verkocht op de reisdag zelf.
Wie alleen in zijn eigen vakantieregio reist, is soms voordelig uit met een regionale OV-pas. De meeste passen bieden vrij reizen met trein en bus en korting op bergtreinen en kabelbanen. O.a. de regio's Appenzellerland, Berner Oberland en Graubuenden hebben een regionale OV-pas. Wie tijdens zijn vakantie door heel Zwitserland wil reizen, moet eens kijken of een van de Swiss Travel Passen aantrekkelijk is.

De Swiss Travel Pass kent een variant waarbij alle reisdagen direct achter elkaar moeten worden opgemaakt en een flexibele variant Swiss Travel Pass Flex, waarbij de reisdagen binnen één maand op moeten. De vele regionale spoorwegbedrijven bieden soms eigen goedkope kaartjes aan.

Tips

  • Sankt Gallen. De grootste stad in het oosten van Zwitserland, een van de poorten naar het Appenzellerland en bijna aan de Bodensee. Het stedelijke Stichtsgebied staat op de lijst van het Unesco werelderfgoed. In dit gebied staat de kathedraal (barokstijl). Tot de kathedraal behoort een bibliotheek waar meer dan 1000 jaar oude documenten worden bewaard. Bij het toeristenbureau starten stadswandelingen onder leiding van gidsen.
  • Een dagje varen op de Vierwaldstättersee. 's-Zomers vaart er vanuit Luzern elk uur een boot, op sommige uren zelfs een stoomschip. De Rigi berg op kunt u vanaf de aanlegplaatsen Weggis (kabelbaan) en Vitznau (bergtrein). In Brunnen is er altijd wel een plaats vrij op het terras. Of vaar helemaal door naar Fluellen.
  • Varen in het uiterste zuiden is ook heel leuk. Bijvoorbeeld op het Meer van Lugano. Combineer een boottochtje met een bezoek aan het Zwitserse Madurodam: Swiss Miniatur in Melide. Met boot of trein van Lugano naar Melide, na een bezoek aan Swiis Miniatur vaart u door naar Ponte Tresa. Daar neemt u de trein terug naar Lugano.
  • Met de bus de bergen in. In de zomer rijdt de PostAuto hoger de bergen in dan ’s-winters. In het lange zomerseizoen rijden bussen over de mooiste en hoogste bergwegen van het land. Bijvoorbeeld over de Simplonpass van Brig naar het Italiaanse Iselle. Of van Andermatt naar Meiringen over de Grimselpass.
  • “Berner Oberland op een presenteerblaadje”: een combi-ticket voor de comfort-minnende toerist die alle kanten wil zien (onderkant, bovenkant) van het Lauterbrunnen-dal ten zuiden van Interlaken en daar een dagbeleving aan wil hebben. Het Lauterbrunnen-dal ligt nabij het Eiger-Mönch-Jungfrau-massief en is een dal met hoge loodrechte wanden waar diverse watervallen vanaf stromen. Het combi-ticket is te koop op de stations Interlaken-Ost of (al een stukje op weg) Wilderswil en omvat:
    - Trein van Interlaken-Ost (of Wilderswil ) naar station Lauterbrunnen, beneden in het dal
    - Aansluitend de bus naar het beginstation van de Schilthorn-kabelbaan
    - Twee etappes met de Schilthorn-kabelbaan (spectaculaire stijging langs loodrechte dalwand) naar het hooggelegen bergdorp Mürren
    - Treintje vanaf Mürren langs de bovenrand van het diepe Lauterbrunnen-dal met uitzicht op de nabije Alpenreus Jungfrau
    - Vanaf het eindstation van het treintje: kabelbaan terug naar het station Lauterbrunnen
    - En weer terug met de trein naar Wilderswil of Interlaken-Ost.
    Andersom kan uiteraard ook. De actievere toerist kan het stuk bovenlangs het Lauterbrunnen-dal van/naar Mürren ook (deels) lopend afleggen; er loopt een pad parallel aan het spoor. Voor de prijs van het combi-ticket maakt het niet uit.

Handige webadressen
www.sbb.ch - Zwitserse bondspoorwegen, reisplanner, treinkaartjes (o.a. Sparbillet)
www.postbus.ch - streekbussen, reisplanner, informatie over buskaartjes
www.swiss-pass.ch - informatie over de Swis Travel Pass, Swiss Travel Pass Flex enz.
www.stadt.sg.ch - website van de stad Sankt Gallen

(bijgewerkt januari 2018)