Meer reismogelijkheden door open toegang in Nederland en het buitenland

De grootste concessie, het hoofdrailnet, is in handen van NS. Sinds 2019 heeft Europese Unie alle lidstaten verplicht om open toegang toe te staan. Hierdoor mogen er ook reizigerstreinen zonder concessie over het spoor rijden. Deze treinen dragen zelf de kosten voor het spoorgebruik en het materieel. Ze kunnen niet vragen om subsidie en rijden dus op eigen risico.

Wil een commerciele vervoerder op het HoofdRailNet rijden dan moet er een treinpad aangevraagd worden bij ProRail. En ProRail moet bij zo’n aanvraag in Nederland voorrang geven aan de vervoerder met een concessie de NS. Hierna moet de Autoriteit Consument en Markt (ACM) oordelen dat de nieuwe vervoerder niet te veel impact heeft op de NS.

Arriva heeft problemen om een trein tussen Groningen en Zwolle te gaan rijden en kreeg een aantal ritten toegewezen, maar nu is er een probleem met de verdeling van de inkomsten uit studenten OV-kaart dit heeft maken met het feit dat dit een “open toegang” trein is.

Ook internationaal rijden er al open toegang treinen: de Eurostars naar Londen en Parijs, maar ook de DB/NS-treinen naar Frankfurt en Berlijn.

Er zijn een aantal Europese verbindingen vanuit Nederland:

GoVolta gaat zijn (dag)trein naar Hamburg en Berlijn in maart 2026 opstarten. GoVolta heeft de ambitie om vanaf december 2026 een Amsterdam - Parijs trein te rijden zonder de HSL lijnen te gebruiken in concurrentie met de Ouigo treindienst Brussel – Parijs.

European Sleeper rijdt de nachttrein Parijs-Brussel-Amsterdam-Berlijn-Dresden-Praag. Vanaf 13 juli 2026 wordt de verbinding Parijs-Brussel-Hamburg-Berlijn opgestart. Vanaf 18 juni 2026 gaat een nachttrein Amsterdam/Brussel Milaan rijden. Er zijn ook plannen voor een nachttrein naar Barcelona.

Heurotrain heeft een campagne lopen om geld binnen te halen voor de plannen die het heeft voor een nieuwe hogesnelheids verbinding tussen Groningen en Parijs en Amsterdam en Londen.

De verwachting is ook dat Flixtrain plannen heeft om Nederland in het lijnennet op te nemen.